Startup AI Việt: Phải lớn mới gọi được vốn, hay cần vốn để lớn?

Startup AI cần vốn để phát triển công nghệ và mở rộng thị trường, nhưng nhà đầu tư lại muốn thấy doanh thu, khách hàng và khả năng sinh lời. Bài toán này trở thành chủ đề thảo luận tại AI Connect 2026, nơi các nhóm phát triển giải pháp AI Việt gặp gỡ quỹ đầu tư và doanh nghiệp công nghệ.

Nếu một startup phải có khách hàng, doanh thu, lợi nhuận và mô hình kinh doanh được chứng minh trước khi gọi vốn, liệu họ còn cần quỹ đầu tư mạo hiểm để làm gì?

Câu hỏi được ông Võ Văn Khôi - CEO & Co-Founder Viet Dynamic, đơn vị phát triển nền tảng AI thị giác máy tính phục vụ sản xuất công nghiệp, đặt ra tại sự kiện AI Connect. Theo ông, đây là một trong những khó khăn khiến startup công nghệ Việt Nam khó huy động đủ nguồn lực để phát triển sản phẩm và cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Startup AI Việt: Phải lớn mới gọi được vốn, hay cần vốn để lớn? - Ảnh 1.

Ông Võ Văn Khôi - CEO & Co-Founder Viet Dynamic

Chương trình do Ban Tổ chức Âu Lạc Grand Prize 2026 tổ chức, quy tụ các đội phát triển giải pháp AI thuộc Top 15 giải thưởng trị giá 1 triệu USD, cùng đại diện các quỹ đầu tư, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ như ThinkZone Ventures, AiViet Ventures, Do Ventures, GenAI Fund, Endeavor Vietnam, FPT, MoMo và Palexy.

Vì sao các quỹ đầu tư thận trọng với startup AI?

Theo ông Khôi, nhiều startup Việt gặp khó khi gọi vốn trong nước do nhà đầu tư đặt ra những yêu cầu về doanh thu, hiệu quả kinh doanh và khả năng sinh lời. Trong khi đó, startup lại cần vốn để hoàn thiện công nghệ, phát triển khách hàng và đạt được chính những kết quả này.

Ông cũng đặt vấn đề về sự chênh lệch trong cách định giá giữa các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Nếu không huy động được nguồn vốn phù hợp, doanh nghiệp công nghệ có nguy cơ dừng lại ở quy mô vừa và nhỏ, khó mở rộng ra thị trường quốc tế.

Lý giải từ góc nhìn nhà đầu tư, ông Đoàn Hải Nam - Giám đốc Đầu tư ThinkZone Ventures, cho rằng thị trường vốn khởi nghiệp tại Việt Nam có những đặc thù khác với Mỹ.

Startup AI Việt: Phải lớn mới gọi được vốn, hay cần vốn để lớn? - Ảnh 2.

Ông Đoàn Hải Nam - Giám đốc Đầu tư ThinkZone Ventures

Thành lập năm 2019, ThinkZone Ventures là quỹ đầu tư mạo hiểm tập trung vào các startup công nghệ giai đoạn sớm, với danh mục đầu tư gồm GIMO, Fundiin, Edupia. Năm 2025, ThinkZone công bố quỹ Global Minds Fund I, nâng tổng số quỹ do đơn vị quản lý lên bốn.

Theo ông Nam, trong giai đoạn 2021–2022, nhiều quỹ trong và ngoài nước rót vốn vào startup Việt với mức định giá cao. Tuy nhiên, khi dòng vốn thu hẹp, không ít doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc huy động vốn cho các vòng tiếp theo, buộc phải giảm tốc độ tăng trưởng hoặc chấp nhận mức định giá thấp hơn.

Khả năng thoái vốn cũng là một trở ngại. Các quỹ sử dụng phần lớn nguồn tiền từ nhà đầu tư góp vốn, vì vậy phải cân bằng giữa tiềm năng tăng trưởng của startup và khả năng thu hồi vốn, tạo lợi nhuận.

Khi đánh giá một startup AI, ThinkZone chú trọng ba yếu tố: quy mô thị trường, lợi thế công nghệ có thể duy trì và khả năng tạo doanh thu. Theo ông Nam, công nghệ AI thay đổi nhanh chóng, một sản phẩm tiên tiến hôm nay có thể bị vượt qua chỉ sau vài tháng. Vì vậy, startup cần chứng minh lợi thế đủ bền vững để tiếp tục cạnh tranh.

Tuy nhiên, yêu cầu này không đồng nghĩa startup phải có lợi nhuận trước khi được đầu tư. Với doanh nghiệp ở giai đoạn đầu, quỹ còn xem xét phản hồi khách hàng, khả năng giữ chân người dùng và hiệu quả kinh tế trên từng sản phẩm. Khi startup mở rộng, khả năng tăng doanh thu và tiến tới lợi nhuận trở thành những tiêu chí quan trọng hơn.

Có công nghệ tốt, làm sao thuyết phục khách hàng trả tiền?

Bên cạnh vốn, việc tìm kiếm khách hàng cũng là thách thức lớn với các nhóm phát triển AI Việt.

Đại diện CloudThinker, đội phát triển nền tảng AI tự động hóa vận hành hạ tầng công nghệ thông tin, cho biết startup mất khoảng ba đến bốn tháng tiếp cận, trình diễn và thử nghiệm giải pháp để thuyết phục khách hàng đầu tiên.

Ban đầu, khách hàng chưa thực sự tin tưởng khả năng ứng dụng AI vào hệ thống đang vận hành. CloudThinker phải liên tục điều chỉnh sản phẩm theo phản hồi thực tế. Sau gần một năm triển khai, khách hàng bắt đầu trao đổi về việc mở rộng ứng dụng sang những bộ phận khác.

Với 1Robot, đơn vị phát triển hệ điều hành AI cho robot và xe tự hành, khó khăn còn đến từ phần cứng, độ ổn định và khả năng tích hợp với hệ thống tự động hóa trong nhà máy. Đại diện đội cho biết đã dành khoảng ba tháng làm việc trực tiếp cùng đối tác tại nhà máy để hoàn thiện dự án đầu tiên. Thách thức tiếp theo là xây dựng mạng lưới đối tác, nhân rộng sản phẩm thay vì triển khai riêng lẻ cho từng khách hàng.

Startup AI Việt: Phải lớn mới gọi được vốn, hay cần vốn để lớn? - Ảnh 3.

Ông Thông Đỗ - nhà sáng lập kiêm CEO Palexy

Chia sẻ kinh nghiệm thương mại hóa, ông Thông Đỗ - nhà sáng lập kiêm CEO Palexy, cho rằng startup cần sớm tìm hiểu nhu cầu thực tế và tạo được dòng doanh thu. Trước Palexy, ông từng đồng sáng lập Arimo, công ty phân tích dữ liệu tại Thung lũng Silicon được Panasonic mua lại năm 2017.

Thành lập năm 2019, Palexy phát triển giải pháp AI phân tích hành vi khách hàng và hiệu quả vận hành cho các chuỗi bán lẻ. Thay vì đầu tư toàn bộ nguồn lực để xây dựng sản phẩm hoàn chỉnh ngay từ đầu, Palexy cung cấp dịch vụ phân tích dữ liệu và báo cáo cho khách hàng. Cách làm này vừa tạo doanh thu, vừa giúp đội ngũ xác định những công việc lặp lại có thể tự động hóa bằng phần mềm.

Khi mở rộng ra nước ngoài, Palexy ưu tiên những thị trường mà khách hàng hiện hữu đang hoạt động. Theo ông Thông, khách hàng hài lòng không chỉ giúp doanh nghiệp hoàn thiện sản phẩm mà còn có thể trở thành cầu nối để tiếp cận thị trường mới.

Giải thưởng triệu USD kết nối nguồn lực cho startup AI Việt

Những khó khăn về vốn và khách hàng cũng được Ban Tổ chức Âu Lạc Grand Prize ghi nhận qua khảo sát các đội tham gia giải thưởng.

Ông Lê Hồng Việt - Tổng Giám đốc FPT Smart Cloud, Tập đoàn FPT - Trưởng Ban Tổ chức Âu Lạc Grand Prize 2026, cho biết giải thưởng 1 triệu USD chỉ dành cho một đội xuất sắc nhất, nhưng Ban Tổ chức mong muốn tạo cơ hội tiếp cận nguồn lực cho cả cộng đồng startup AI.

Startup AI Việt: Phải lớn mới gọi được vốn, hay cần vốn để lớn? - Ảnh 4.

Ông Lê Hồng Việt - Tổng Giám đốc FPT Smart Cloud, Tập đoàn FPT - Trưởng Ban Tổ chức Âu Lạc Grand Prize 2026

Theo ông, chương trình hướng tới xây dựng mạng lưới kết nối giữa các nhóm phát triển AI với nhà đầu tư, thành viên Liên minh AI Âu Lạc và khách hàng của các doanh nghiệp trong Liên minh, mở thêm cơ hội thử nghiệm và ứng dụng công nghệ.

Âu Lạc Grand Prize do Liên minh AI Âu Lạc khởi xướng, Tập đoàn FPT bảo trợ, nhằm tìm kiếm và tôn vinh các giải pháp AI xuất sắc do người Việt phát triển và làm chủ. Giải thưởng trị giá 1 triệu USD, dự kiến được tổ chức trong ba năm liên tiếp, từ 2026 đến 2028. Ngay mùa đầu tiên, chương trình đã thu hút hơn 400 lượt ghi danh, lựa chọn 15 giải pháp xuất sắc bước vào thẩm định vòng sơ khảo. Các giải pháp thuộc nhiều lĩnh vực như pháp lý, sản xuất, vận hành doanh nghiệp, nghiên cứu khoa học và công nghiệp sáng tạo.

Với các hoạt động như AI Connect, Âu Lạc Grand Prize hướng tới xây dựng mạng lưới kết nối lâu dài giữa các nhóm phát triển AI, nhà đầu tư và doanh nghiệp. Qua đó, Ban tổ chức mong muốn tạo thêm cơ hội để các giải pháp AI do người Việt phát triển tiếp cận nguồn vốn, tìm kiếm khách hàng và từng bước đưa công nghệ vào ứng dụng thực tế, mở rộng thị trường.

Theo kế hoạch của Ban tổ chức, Top 3 giải pháp xuất sắc nhất sẽ được lựa chọn để bước vào vòng thuyết trình trước Hội đồng chung khảo vào ngày 2/12/2026. Lễ công bố và trao Giải thưởng Âu Lạc Grand Prize 2026 trị giá 1 triệu USD dự định sẽ diễn ra vào ngày 5/1/2027.

Link nội dung: https://phunuvathoidaivn.com/startup-ai-viet-phai-lon-moi-goi-duoc-von-hay-can-von-de-lon-a221936.html