Hơn 10 năm đứng lớp tại Trường ĐH Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, vợ NSND Tự Long - Thiếu tá Minh Nguyệt - quen với vai trò người thầy dạy diễn xuất trong màu áo lính. Dịp 20/11, chị chia sẻ với VietNamNet về nghề giáo, cuộc hôn nhân với nghệ sĩ hơn mình 12 tuổi và quyết định dừng học Tiến sĩ mà chị gọi là điểm dừng nhiều suy tư nhất cuộc đời.
Hơn 10 năm đứng lớp trong màu áo lính
- Chị đã đứng lớp hơn 10 năm ở Trường ĐH Văn hóa Nghệ thuật Quân đội. Mỗi dịp 20/11, khoảnh khắc nào với học trò khiến chị thấy nghề giáo xứng đáng nhất?
Đó là hình ảnh nhiều thế hệ học trò cùng trở về sân trường dịp 20/11. Sự trưởng thành, vững vàng của lớp sinh viên đi trước trên con đường nghệ thuật là minh chứng rõ nhất cho tâm huyết của thầy cô. Niềm hân hoan của lớp sinh viên đang theo học lại cho thấy lửa nghề và lòng tri ân vẫn được nối dài.
Dưới màu áo người lính, tình thầy trò giữa giảng viên - nghệ sĩ - chiến sĩ còn có thêm tình đồng chí, đồng đội nên sự gắn kết càng bền chặt. Những khoảnh khắc giản dị ấy là động lực để tôi tiếp tục giữ lửa, vượt qua vất vả của nghề.
Thiếu tá Minh Nguyệt bên các học trò.
- Kỷ niệm nào với học trò khiến chị nhớ mãi?
Có lần hướng dẫn sinh viên tập bài thi, tôi chọn cho một em trích đoạn khó nhưng rất hay, đòi hỏi biến chuyển tâm lý phức tạp và cách xử lý đài từ tinh tế. Ban đầu em sợ không đủ sức chạm tới cái đích cô đặt ra. Không chấp nhận sự hời hợt hay lối diễn an toàn, tôi miệt mài phân tích, thị phạm từng lớp tâm lý, yêu cầu em tập đi tập lại cho đến khi thực sự vỡ ra cấu trúc nhân vật. Buổi thi kết thúc, em chạy xuống ôm chầm lấy tôi. Kỷ niệm đó khiến tôi say mê nghề hơn.
- Dạy diễn xuất cần sự bay bổng, còn môi trường quân đội đòi hỏi kỷ luật. Chị dung hòa 2 điều tưởng như ngược nhau ấy thế nào?
Mới nghe, bay bổng và kỷ luật tưởng chừng đối lập. Nhưng trong giảng dạy nghệ thuật sân khấu, nhất là trong quân đội, 2 yếu tố này bổ trợ cho nhau. Với tôi, kỷ luật là bệ phóng để sự bay bổng đi đúng hướng và thăng hoa.
Trên lớp, tôi tạo cho sinh viên không gian tâm lý cởi mở để các em thoải mái tưởng tượng, dám phá bỏ giới hạn của bản thân và chạm tới cảm xúc chân thật nhất của nhân vật. Sự bay bổng ấy luôn đặt trong khuôn khổ kỷ luật nghề nghiệp: từ tác phong, giờ giấc của người chiến sĩ, sự nghiêm túc khi nghiên cứu kịch bản hay luyện thanh, đến tinh thần tôn trọng bạn diễn và tập thể. Được rèn trong môi trường kỷ luật, người nghệ sĩ sẽ đủ bản lĩnh làm chủ cảm xúc, biến ngẫu hứng thành nghệ thuật thực thụ chứ không phải sự tùy tiện.
Ấn tượng với sự mộc mạc, giản dị của NSND Tự Long


- Chồng hơn 12 tuổi, lại là người của công chúng. Trước khi về chung một nhà, chị đã vượt qua những băn khoăn nào?
Thật sự, tôi không thấy giữa chúng tôi có khoảng cách tuổi tác. Điều tôi băn khoăn là anh là người của công chúng, công việc bận rộn và luôn nhận nhiều sự quan tâm từ bên ngoài. Phía sau ánh đèn sân khấu, anh Long chân thành, mộc mạc và luôn hướng về gia đình. Sự tử tế, trách nhiệm và cách anh trân trọng giá trị gia đình truyền thống khiến tôi tin tưởng.
- Chị từng thừa nhận có lúc mình yếu đuối, lo lắng và bất an, đó là giai đoạn nào và điều gì giúp chị đứng vững?
Đó không phải một biến cố lớn lao nào cả mà đơn giản là khi cả 2 vợ chồng cùng quá bận với công việc riêng, không còn thời gian dành cho nhau. Cảm giác bất an ấy không đến từ việc thiếu niềm tin vào người bên cạnh hay vào chính mình. Chỉ đơn giản vì mình là phụ nữ, có những góc mềm yếu, những nỗi lo thầm kín. Nhưng chính sự chững chạc, trách nhiệm và cách anh âm thầm chăm lo cho các con đã xóa nhòa cảm giác đó. Tôi nhận ra điều giữ 2 người ở lại bên nhau là sự thấu hiểu và niềm tin vững chắc dành cho đối phương.
- Từng bị nói xấu, đặt điều trên mạng, chị học được gì về cách sống bình thản khi làm vợ một nghệ sĩ nổi tiếng?
Với tôi, sống cạnh ánh hào quang điều quan trọng nhất không phải người ngoài tung hô hay dèm pha thế nào. Quan trọng là mình giữ được “cái đầu lạnh, trái tim ấm” để luôn tỉnh táo, sáng suốt, bình tĩnh, có sự ấm áp dành cho người thân yêu và lòng thấu cảm với cuộc đời. Cùng với đó là giữ một nhịp sống bình yên, tự tại của riêng mình.
Không dễ dàng khi làm hậu phương cho Tiến sĩ Tự Long
- Có thời điểm NSND Tự Long vừa điều hành Nhà hát Chèo Quân đội, vừa làm luận án Tiến sĩ, vừa đóng phim "Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh". Chị đã sắp xếp cuộc sống thế nào trong giai đoạn ấy?
Làm hậu phương cho một người đang dốc toàn lực cho nghệ thuật và tri thức không phải là hy sinh cam chịu mà là đồng hành trong thấu hiểu. Tất nhiên, điều đó không dễ dàng. Không để lịch trình dày đặc của anh tạo ra khoảng trống, tôi sắp xếp lại nhịp sống của mình và các con sao cho thật chủ động. Khi mình tự làm chủ niềm vui, giữ nhịp sống bình yên, sự bận rộn của chồng không còn là áp lực mà thành động lực để cả 2 cùng cố gắng, mỗi người tỏa sáng theo cách riêng.
Chị Minh Nguyệt tự hào và hạnh phúc khi ở bên NSND Tự Long mọi thăng trầm của đời sống và nghề nghiệp.
Giấc mơ Tiến sĩ dang dở
- Để chồng yên tâm cống hiến, chị đã phải gác lại những dự định riêng nào?
Đồng hành cùng một nghệ sĩ luôn dốc lòng cho sân khấu, công tác quản lý và việc học, lùi lại phía sau để giữ ấm gia đình đồng nghĩa với việc chậm lại một nhịp trên con đường của riêng mình. Tôi không tiếc nuối hay thấy thiệt thòi. Đó là một lựa chọn có ý thức và đầy yêu thương.
Tôi từng theo học nghiên cứu sinh khóa 2 ngành Nghệ thuật sân khấu tại Trường ĐH Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội. Đến khi sinh bé út, vì điều kiện và hoàn cảnh gia đình lúc đó, tôi quyết định dừng lại. Với tôi, đó có lẽ là điểm dừng đáng nhớ và nhiều suy tư nhất trong cuộc đời.
- Chị có định quay lại hoàn thành chương trình tiến sĩ?
Tôi tin mỗi giai đoạn cuộc đời có những ưu tiên riêng. Những năm qua các con còn nhỏ, gia đình cần sự chăm chút tỉ mỉ, tôi muốn làm tròn trách nhiệm đó trước. Hiện tại, công việc giảng dạy, biên soạn giáo trình và nghiên cứu khoa học ở trường cũng đòi hỏi nhiều tâm sức.
Dù vậy, với người làm công tác giảng dạy và nghiên cứu nghệ thuật, tri thức là dòng chảy không ngừng nên đam mê học thuật trong tôi chưa bao giờ tắt. Chuyện quay lại hoàn thành hành trình tiến sĩ, khi mọi điều kiện chín muồi, tôi tin mình sẽ bước tiếp một cách trọn vẹn nhất.
Khoảnh khắc đời thường của Thiếu tá Minh Nguyệt và NSND Tự Long.
- Nếu sau này các con muốn theo nghệ thuật, chị sẽ khuyên các cháu điều gì?
Các con, đặc biệt là bé út Tự Bách, lớn lên trong không khí nghệ thuật từ ông bà đến bố mẹ. Nhưng là người vừa đứng lớp đào tạo diễn xuất, vừa hiểu những thăng trầm phía sau ánh đèn sân khấu, tôi không vội định hướng hay đặt kỳ vọng ở con.
Nếu sau này Bách hay 2 chị gái thực sự muốn theo nghệ thuật, tôi sẽ dặn các con 3 điều mà tôi vẫn hay chia sẻ với sinh viên. Thứ nhất, yêu nghề bằng sự tử tế và kiên nhẫn chứ không phải vì ánh hào quang. Thứ hai, tri thức và nền tảng văn hóa mới là gốc rễ giúp người nghệ sĩ đi đường dài. Năng khiếu bẩm sinh như hạt giống tốt nhưng muốn thành cây cổ thụ vững chãi trước gió bão phải được nuôi dưỡng bằng tri thức, việc đọc và vốn sống. Người nghệ sĩ cần cái đầu tỉnh táo, tâm hồn giàu lòng trắc ẩn và hiểu biết sâu rộng về văn hóa, con người mới chạm được tới trái tim công chúng. Thứ ba, giữ sự bình an và bản lĩnh trước khen chê, bởi nghệ thuật luôn đi kèm phán xét và những áp lực vô hình.
Chỉ cần các con sống chân thành, làm nghề đàng hoàng và giữ được sự bình yên từ sâu thẳm nội tâm dù đứng ở vị trí nào trên sân khấu hay cuộc đời, các con cũng sẽ thành công, tự tại và hạnh phúc.
NSND Tự Long nói về vợ con:
Ảnh: NVCC, video: VTV
Link nội dung: https://phunuvathoidaivn.com/thieu-ta-minh-nguyet-tiet-lo-ve-ong-xa-nsnd-tu-long-va-viec-dung-hoc-tien-si-a221604.html