Cổ phiếu Nvidia lao dốc sau bê bối đời tư của CEO
Tuần qua có lẽ là một tuần không thể nào quên đối với giới công nghệ, với nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu của Nvidia, với hội đồng quản trị của Nvidia và đương nhiên là một tuần cực kỳ sóng gió với ông Jensen Huang - bộ mặt và bộ não điều hành Nvidia suốt hơn 3 thập kỷ qua, đưa công ty sản xuất chip này trở thành một trong những đế chế công nghệ mạnh nhất thế giới.
Những hình ảnh ông Jensen Huang cùng một người phụ nữ đã trở thành tâm điểm bàn luận trong tuần qua. Đây cũng chính là nguyên nhân dẫn tới cuộc khủng hoảng lớn nhất trong sự nghiệp của doanh nhân này.
Bức ảnh đã khiến cổ phiếu Nvidia chỉ trong hai phiên giao dịch ngày 9 và 10/11 lao dốc khoảng 9,5%, khiến gần 430 tỷ USD vốn hóa thị trường bốc hơi. Ngay đầu tuần, Hội đồng quản trị Nvidia thông báo mở cuộc điều tra độc lập, sau những thông tin cho rằng CEO Jensen Huang có thể là mục tiêu của một hoạt động tình báo nước ngoài.
Nvidia nhấn mạnh hiện chưa có cơ sở để tin rằng bí mật công nghệ của hãng hoặc an ninh quốc gia Mỹ đã bị xâm phạm.
Ông Jensen Huang đã từ chức CEO Nvidia
Tương lai ngành công nghệ chip
Câu chuyện về ông Jensen Huang trong tuần vừa rồi có 2 giai đoạn. Khi bê bối đầu tiên nổ ra, ông Jensen khẳng định vẫn lãnh đạo Nvidia. Nhưng khi bê bối thứ 2 bị phanh phui vào ngày 12/11 thì Nvidia đã họp khẩn để cân nhắc loại vị CEO này khỏi hội đồng quản trị và cũng ngay ngày hôm đó, ông Jensen đã từ chức.
Nvidia đã phải đưa ra một quyết định rất khó khăn để hạn chế rủi ro. Bởi Jensen Huang không phải một CEO bình thường. Ông đã dẫn dắt Nvidia suốt hơn 30 năm, đưa hãng trở thành một trong những doanh nghiệp thống lĩnh hạ tầng AI toàn cầu. Riêng thị trường chip phục vụ suy luận AI, Nvidia được ước tính nắm khoảng 74% thị phần.
Tầm ảnh hưởng của ông Huang còn vượt ra ngoài giới công nghệ. Tháng 5 vừa qua, ông tháp tùng Tổng thống Donald Trump tới Trung Quốc. Trước đó, ông cũng từng được Phó Thủ tướng Trung Quốc tiếp tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh. Một CEO có thể trực tiếp trao đổi với giới lãnh đạo cả hai nền kinh tế lớn nhất thế giới về những con chip - một vấn đề hiện đang được coi là chiến lược, trên thế giới không có nhiều CEO có vị thế như vậy.
Nhưng chính tầm ảnh hưởng ấy cũng khiến mọi khủng hoảng liên quan đến cá nhân ông có nguy cơ lan rộng. Không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp, mà còn là niềm tin của nhà đầu tư, chuỗi cung ứng công nghệ và cả những mối quan hệ chính sách được xây dựng trong nhiều năm.
Đó có lẽ là nghịch lý lớn nhất: Người đã đưa Nvidia lên đỉnh cao, giờ đây lại trở thành một trong những rủi ro mà Nvidia phải tìm cách kiểm soát. Vậy sau khi Jensen Huang ra đi khỏi Nvidia, ngành công nghệ và ngành chip nói riêng sẽ đứng trước những kịch bản nào?
Liệu Nvidia có thể duy trì tốc độ đổi mới, các mối quan hệ đối tác và vị thế dẫn đầu khi không còn người đã định hình chiến lược của hãng suốt hơn ba thập kỷ?
Việc Jensen Huang bất ngờ từ chức đã gây ra một cú sốc trên thị trường công nghệ toàn cầu. Trong phiên giao dịch ngày 12/11 tại Mỹ, cổ phiếu Nvidia có thời điểm mất hơn 14% giá trị, trước khi thu hẹp mức giảm còn 4,3% lúc đóng cửa. Làn sóng bán tháo cũng lan sang nhiều cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo.
Ông Tim Oechsner - Chuyên gia thị trường vốn, Công ty Steubing AG cho hay: "Jensen Huang không chỉ là CEO của Nvidia, mà còn là gương mặt đại diện cho cuộc cách mạng AI. Vì thế, việc ông từ chức đang gây xáo trộn trên thị trường. Cổ phiếu Nvidia chịu áp lực, tâm lý nhà đầu tư suy yếu và mọi sự chú ý đang đổ dồn vào những diễn biến tiếp theo".
Nhưng những lo ngại không chỉ nằm ở giá cổ phiếu. Nvidia giữ vị trí trung tâm trong hệ sinh thái AI, cung cấp bộ xử lý cho các trung tâm dữ liệu và hợp tác chặt chẽ với những nhà sản xuất chip, bộ nhớ tại châu Á. Theo Reuters, một số đối tác cung ứng đã bắt đầu tính toán lại kế hoạch mở rộng sản xuất, lo ngại người kế nhiệm có thể không duy trì chiến lược phát triển quyết liệt như Jensen Huang.
Ông Kelvin Chan - Phóng viên Hãng tin AP đánh giá: "Nvidia đóng vai trò then chốt trong cuộc cạnh tranh phát triển trí tuệ nhân tạo giữa Mỹ và Trung Quốc. Các bộ xử lý đồ họa của hãng được săn đón để sử dụng trong những trung tâm dữ liệu AI, nhưng đồng thời cũng chịu các hạn chế xuất khẩu nghiêm ngặt sang Trung Quốc".
Ở một diễn biến khác, cổ phiếu các đối thủ AMD và Broadcom lại tăng giá trong phiên 12/11, cho thấy thị trường đang đánh giá lại tương quan cạnh tranh trong ngành chip.
Nvidia đã bổ nhiệm Giám đốc tài chính Colette Kress làm CEO tạm quyền và bắt đầu tìm kiếm người kế nhiệm chính thức. Những con chip của Nvidia vẫn tiếp tục được sản xuất. Nhu cầu phát triển AI cũng không biến mất sau sự ra đi của một CEO.
Nhưng liệu Nvidia có thể duy trì tốc độ đổi mới, các mối quan hệ đối tác và vị thế dẫn đầu khi không còn người đã định hình chiến lược của hãng suốt hơn ba thập kỷ? Đó là phép thử không chỉ với Nvidia, mà còn với một hệ sinh thái công nghệ đang phụ thuộc rất lớn vào doanh nghiệp này.
Ông Clifford Coonan - Phóng viên Đài DW, Đức cho hay: "Ông ấy là nhân vật vô cùng quan trọng, có quyền lực và tầm ảnh hưởng rất lớn. Ông đã góp phần xây dựng nên một công ty phi thường. Nhưng không doanh nghiệp nào chỉ là một cá nhân. Vì thế, không có ai là không thể thay thế".
"Xét đến vai trò của Nvidia đối với thế giới và ảnh hưởng của hãng đối với AI, đây là một doanh nghiệp quá quan trọng để có thể hoạt động mà thiếu sự giám sát. Những quyết định của Nvidia không chỉ liên quan đến lợi ích thương mại riêng, mà còn có những hệ quả ở cấp quốc gia và quốc tế", ông Peter Mattis - Chủ tịch Quỹ Jamestown đánh giá.
Ông Tim Culpan - Tổng biên tập Culpan & Co. nhận định: "Tác động thực sự sẽ thể hiện trong dài hạn và cần thời gian để đánh giá. Jensen Huang vốn có ảnh hưởng rất lớn trong vận động chính sách. Nhưng tiếng nói của ông ấy giờ đây có thể sẽ bị ảnh hưởng. Về lâu dài, điều đó sẽ tác động tới chính lợi ích kinh doanh của Nvidia, dù ảnh hưởng không xuất hiện ngay lập tức".
Ông Nicholas Eftimiades - Giảng viên chương trình An ninh Nội địa, Đại học Penn State cho hay: "Những tình huống như thế này lẽ ra phải được phòng ngừa. Ý thức và năng lực bảo đảm an ninh thường phải được xây dựng từ cấp lãnh đạo cao nhất. Việc sự việc xảy ra cho thấy những thiếu sót nghiêm trọng về nhận thức, hiểu biết và công tác chuẩn bị. Doanh nghiệp cần thiết lập những chương trình để ứng phó với các rủi ro này, giải quyết những vấn đề an ninh ngay trong nội bộ doanh nghiệp và quá trình ấy phải bắt đầu từ cấp lãnh đạo cao nhất".
Khi "người hùng" trở thành rủi ro
CEO sẽ quản lý và đưa doanh nghiệp tới thành công. Nhưng ai sẽ quản lý các CEO? Vì một khi họ "sảy chân" thì cả doanh nghiệp cũng mất thăng bằng theo họ.
Vai trò của Hội đồng quản trị rất quan trọng. Hội đồng quản trị không chỉ có nhiệm vụ lựa chọn một CEO tài năng, mà còn phải bảo đảm các quyết định của CEO được giám sát, những xung đột lợi ích được kiểm soát và doanh nghiệp có khả năng hoạt động ổn định ngay cả khi người lãnh đạo gặp khủng hoảng.
Nvidia không phải là ví dụ duy nhất cho thấy tầm quan trọng của quản trị khủng hoảng thượng tầng trong những doanh nghiệp lớn. Trong lịch sử đã từng có rất nhiều sự vụ cho thấy con tàu doanh nghiệp chao đảo khi chính thuyền trưởng là người chệch bánh lái.
Năm 2019, công ty khởi nghiệp WeWork được định giá tới 47 tỷ USD, trở thành một trong những startup đình đám nhất nước Mỹ. Người đứng sau thành công ấy là Adam Neumann, nhà sáng lập đã thuyết phục các nhà đầu tư rót hàng tỷ USD vào tham vọng thay đổi cách thế giới làm việc.
Nhưng quyền lực quá lớn của Neumann, những giao dịch gây xung đột lợi ích cùng các khoản thua lỗ ngày càng tăng đã khiến nhà đầu tư mất niềm tin. WeWork phải hủy kế hoạch niêm yết, Neumann rời ghế CEO. Chỉ trong vài tháng, định giá công ty giảm xuống khoảng 8 tỷ USD. Đến năm 2023, WeWork nộp đơn xin bảo hộ phá sản.
Một đế chế khác cũng từng được định giá hàng chục tỷ USD là sàn tiền số FTX. Nhà sáng lập Sam Bankman-Fried, khi chưa đầy 30 tuổi đã đưa FTX trở thành một trong những sàn giao dịch tiền số lớn nhất thế giới, được định giá 32 tỷ USD vào đầu năm 2022.
Nhưng chính ông đã chỉ đạo sử dụng trái phép hàng tỷ USD tiền khách hàng để phục vụ công ty giao dịch Alameda Research do mình kiểm soát. Khi sự việc bị phanh phui, FTX mất khả năng thanh toán và phá sản vào tháng 11/2022. Bankman-Fried sau đó bị kết án 25 năm tù vì gian lận.
Còn tại Nhật Bản, Carlos Ghosn từng được ca ngợi là người cứu Nissan khỏi bờ vực khủng hoảng. Những cuộc tái cấu trúc quyết liệt của ông đã giúp hãng xe trở lại có lãi và củng cố vị thế trên thị trường toàn cầu. Năm 2018, ông bị bắt với các cáo buộc sai phạm tài chính mà ông phủ nhận, kéo Nissan vào cuộc khủng hoảng lãnh đạo.
Một nhà lãnh đạo giỏi có thể xây dựng doanh nghiệp thành công. Nhưng một hệ thống quản trị tốt mới giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển bền vững vượt ra ngoài sự phụ thuộc vào một cá nhân.