Đường sắt tốc độ cao: Chọn công nghệ gì, doanh nghiệp Việt làm công đoạn nào?

Dự án đường sắt cần số vốn rất lớn

Sáng 12/11, đại biểu Quốc hội nêu chất vấn Bộ trưởng Tài chính về giải pháp huy động vốn cho các dự án trọng điểm, trong đó có đường sắt các dự án đường sắt. Sắp tới, chúng ta có phát hành trái phiếu quốc tế hay không?

Trả lời nội dung này, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, các dự án đường sắt nói chung và hai dự án đường sắt Hà Nội - Lào Cai - Hải Phòng, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đều là những dự án có tổng mức đầu tư rất lớn. Theo khái toán ban đầu, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng mức đầu tư khoảng hơn 1,7 triệu tỷ đồng; dự án đường sắt Hà Nội - Hải Phòng - Lào Cai có tổng mức đầu tư khoảng 290.000 tỷ đồng. Đây là những con số rất lớn.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn.

Trong quá trình đàm phán, chúng ta phải tuyệt đối tuân thủ các nguyên tắc đối với những dự án trọng điểm quốc gia. Đặc biệt, các dự án này phải gắn với chuyển giao công nghệ, gắn với việc nâng cao năng lực của các nhà đầu tư và doanh nghiệp Việt Nam.

Theo đó, trước hết, phải lựa chọn công nghệ gì, doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp trong nước sẽ tham gia vào những công đoạn nào của quá trình sản xuất, vận hành và khai thác ra sao?

Theo Bộ trưởng Tài chính, tối thiểu, doanh nghiệp Việt Nam phải có khả năng tham gia vào các công việc như bảo hành, duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa và bảo đảm an toàn vận hành. Đây đều là những nội dung cần được tính toán.

Đặc biệt, một vấn đề rất quan trọng là hệ thống thông tin, điều khiển. Chúng ta không được bỏ qua nội dung này. Việc lựa chọn công nghệ phải gắn với khả năng làm chủ hệ thống thông tin, điều khiển và các công nghệ liên quan. Đây là vấn đề quan trọng hàng đầu.

Đầu tư đường sắt tỷ USD phải gắn với chuyển giao công nghệ.

Bên cạnh đó, việc vay vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài cũng phải gắn với các điều kiện cụ thể, trong đó có vấn đề vay vốn Chính phủ, thời gian vay, thời gian hoàn vốn, phương án sản xuất, vận hành và bảo đảm an toàn. Đây là những vấn đề chúng ta phải cân nhắc rất kỹ, nhưng vẫn phải quyết tâm thực hiện.

“Mục tiêu là bảo đảm hài hòa lợi ích, thực hiện đúng nguyên tắc lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ; đồng thời tạo dựng được nền công nghiệp đường sắt của quốc gia. Đối với những dự án lớn của đất nước, chúng ta đều phải tính toán theo phương án tổng thể như vậy”, Bộ trưởng cho hay.

Sẵn sàng phát hành trái phiếu quốc tế khi có điều kiện

Liên quan đến vấn đề có phát hành trái phiếu quốc tế hay không, Bộ trưởng cho hay, trước đây, chúng ta đã có ba đợt phát hành trái phiếu quốc tế, vào các năm 2005, 2010 và 2014. Sau 10 năm, đến năm 2024, chúng ta đã không còn dư nợ trái phiếu quốc tế trên thị trường, bởi toàn bộ gốc và lãi đều đã được thanh toán đầy đủ.

Hiện nay, chúng ta đang rất tích cực làm việc với các định chế tài chính quốc tế, trong đó có các nhà đầu tư và các tổ chức xếp hạng tín nhiệm.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: QH.

Bộ trưởng Tài chính thông tin, ngay trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản của lãnh đạo cấp cao Việt Nam, Bộ cũng đã tiếp xúc với nhiều tập đoàn tài chính lớn của Nhật Bản. Hầu hết các tập đoàn tài chính lớn đều rất quan tâm đến việc trao đổi và sẵn sàng tham gia khi Việt Nam có nhu cầu phát hành trái phiếu.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, có phát hành trái phiếu quốc tế hay không thì chúng ta phải tính toán trên cơ sở hai yếu tố, trong đó có vấn đề chi phí. Bộ trưởng cho rằng, thời điểm hiện nay chưa thực sự phù hợp để phát hành, bởi chi phí huy động vốn đang ở mức rất cao. Chúng ta không từ bỏ mà vẫn tiếp tục làm việc chặt chẽ với các nhà đầu tư quốc tế để sẵn sàng triển khai khi có điều kiện thuận lợi. Khi thị trường có nguồn vốn với chi phí hợp lý, điều kiện phù hợp với Việt Nam, chúng ta sẽ huy động để đáp ứng nhu cầu tài chính của đất nước.

Cũng theo Bộ trưởng Tài chính, trong giai đoạn tới, nhu cầu đầu tư công của chúng ta rất lớn, với tổng nhu cầu vốn đầu tư công trong cả giai đoạn khoảng 38,5 triệu tỷ đồng.

“Vì vậy, chúng ta luôn sẵn sàng nghiên cứu, triển khai việc huy động vốn quốc tế, nhưng tôi xin nhấn mạnh rằng tổng chi phí phải phù hợp và phải tuyệt đối bảo đảm an toàn”, Bộ trưởng nêu rõ.