Dữ liệu vẫn có thể tồn tại sau khi xóa
Xóa thông tin trên mạng xã hội hoặc website không đồng nghĩa dữ liệu biến mất khỏi internet. Thông tin có thể đã được sao chép, chia sẻ hoặc liên kết với nhiều nguồn khác. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) càng làm quá trình này diễn ra nhanh hơn, khiến người dùng khó bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Bà Kalleigh Lane, biên tập viên All About Cookies , cho rằng AI có thể kéo dài vòng đời dữ liệu cá nhân khi thông tin được sao chép và dùng để xây dựng hồ sơ mới nhanh chóng, trong khi người dùng khó theo dõi dữ liệu đã được chuyển đến đâu.
Khảo sát 1.000 người trưởng thành tại Mỹ do All About Cookies thực hiện tháng 6/2026 cho thấy 92% người được hỏi có sự lo lắng ít nhiều về việc thông tin cá nhân xuất hiện trên mạng. Khoảng 68% cho biết họ biết rất ít hoặc không kiểm soát được những thông tin về mình đang được công khai.
AI đẩy nhanh quá trình thu thập, liên kết và tái sử dụng dữ liệu cá nhân. (Ảnh minh họa)
Theo Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) , công nghệ giúp doanh nghiệp thu thập và xử lý lượng lớn dữ liệu thông qua bên thứ ba, học máy và AI với ít chi phí, công sức hơn. Thông tin từ hồ sơ công khai có thể được liên kết với dữ liệu định danh khác rồi chia sẻ hoặc bán cho bên thứ ba. AI cũng có thể phân tích dữ liệu để suy luận về sở thích, thu nhập hoặc thói quen mua sắm của một người.
Vì vậy, ngay cả khi thông tin ban đầu được gỡ bỏ, những bản sao ở nơi khác hoặc hồ sơ đã hình thành từ dữ liệu đó vẫn có thể tồn tại. Khả năng xóa hoàn toàn phụ thuộc vào từng hệ thống và cách các đơn vị liên quan lưu trữ, xử lý dữ liệu.
Việc mất kiểm soát thông tin còn làm tăng nguy cơ bị lừa đảo và quấy rối. Cũng theo khảo sát của All About Cookies , 62% người tham gia từng nhận cuộc gọi lừa đảo hoặc tin nhắn, email giả mạo sử dụng chính xác thông tin cá nhân của họ trên mạng.
Cơ quan bảo vệ dữ liệu bang New South Wales (Australia), khuyến cáo người dùng hạn chế nhập thông tin nhạy cảm vào công cụ AI, website khi không cần thiết và kiểm tra chính sách quyền riêng tư trước khi sử dụng.
Người dùng khó từ chối chia sẻ dữ liệu
Tuy nhiên, một số doanh nghiệp lại gây khó khăn cho người dùng khi từ chối chia sẻ dữ liệu cá nhân. Báo cáo của Trung tâm Thông tin Quyền riêng tư Điện tử (EPIC) tại Mỹ cho biết, khi kiểm tra quy trình từ chối chia sẻ dữ liệu tại 38 công ty, các nhà nghiên cứu phát hiện ít nhất tám nhóm thiết kế gây khó khăn cho người dùng.
Những cách làm này gồm giấu đường dẫn, yêu cầu điền nhiều biểu mẫu hoặc buộc người dùng đăng nhập trước khi gửi yêu cầu.
Một số nền tảng lớn như Meta, Google và OpenAI không đặt liên kết rõ ràng đến biểu mẫu từ chối chia sẻ dữ liệu trên trang chủ hoặc trong chính sách quyền riêng tư.
Nhóm nghiên cứu cũng không tìm thấy quy trình từ chối nếu chưa đăng nhập tài khoản trên Meta, X, OpenAI và Tinder. Trong khi đó, TikTok và Amazon nằm trong nhóm doanh nghiệp có biểu mẫu quyền riêng tư nhưng không cung cấp lựa chọn từ chối việc bán hoặc chia sẻ dữ liệu cá nhân.
Nhiều doanh nghiệp gây khó khăn cho người dùng muốn từ chối chia sẻ dữ liệu. (Ảnh minh họa)
Với OpenAI, biểu mẫu mà người dùng có thể tìm thấy cho phép yêu cầu xóa thông tin cá nhân khỏi câu trả lời của ChatGPT , nhưng không có lựa chọn từ chối việc bán hoặc chuyển giao dữ liệu.
Theo EPIC , các quy trình thiếu minh bạch có thể gây rủi ro an toàn, đặc biệt với những người có nguy cơ bị quấy rối hoặc bạo lực. Nhóm nghiên cứu kêu gọi doanh nghiệp cung cấp cách từ chối rõ ràng, dễ tiếp cận và có hiệu lực, đồng thời đề nghị cơ quan quản lý can thiệp khi cần thiết.
Trong khi đó, Văn phòng Ủy viên Thông tin Anh (ICO) cũng khuyến nghị doanh nghiệp giảm thiểu dữ liệu cá nhân thu thập và áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư khi phát triển AI, chẳng hạn sử dụng dữ liệu tổng hợp khi phù hợp.
Doanh nghiệp cần minh bạch về mục đích sử dụng, giới hạn thời gian lưu trữ và xác định trách nhiệm của các nhà cung cấp khi tiếp nhận yêu cầu xóa dữ liệu.