Khi con cái bất kính và không còn tôn trọng, cha mẹ đừng tức giận cũng đừng nói thêm, hãy nhớ 3 điều này
Cả gia đình đang quây quần bên bàn ăn, không khí vốn vui vẻ, đầm ấm. Thế nhưng, chỉ vì người lớn tuổi vừa đưa ra một đề nghị, con cháu đã lập tức đáp lại: “Đừng lo chuyện đó nữa”, khiến bầu không khí vui vẻ bỗng chốc trở nên gượng gạo.
Người lớn tuổi càng cố gắng giải thích, đối phương lại càng mất kiên nhẫn. Nếu có người khác đứng gần xen vào, một chuyện vốn chẳng có gì to tát cũng có thể biến thành cuộc tranh cãi gay gắt.
Khi rơi vào tình huống này, nhiều người lớn tuổi thường cố giải thích ý tốt của mình, kể lại những hy sinh suốt bao năm qua với hy vọng con cháu có thể thấu hiểu. Thế nhưng, đôi khi càng nói nhiều, mâu thuẫn càng khó giải quyết.
Nếu con cái hoặc cháu chắt có thái độ thiếu tôn trọng với mình, đừng vội đập bàn, cũng không cần liên tục giảng giải đạo lý. Hãy ghi nhớ ba điều sau đây.
Ảnh minh họa
Điều thứ nhất: Con cháu có thể không đồng tình với tôi, nhưng hãy nói chuyện rõ ràng và tôn trọng.
Con cái, cháu chắt có suy nghĩ riêng, không muốn làm theo ý kiến của người lớn tuổi là điều hoàn toàn bình thường.
Điều thực sự không thể chấp nhận không phải là sự khác biệt trong quan điểm, mà là việc dùng những lời lẽ gay gắt để gây áp lực lên người khác khi thảo luận về một vấn đề.
Chẳng hạn, khi thấy trời lạnh, người lớn nhắc con cháu mặc thêm quần áo. Nếu chúng cho rằng không cần thiết, chúng hoàn toàn có thể thẳng thắn bày tỏ suy nghĩ của mình.
Nhưng nếu câu trả lời bắt đầu bằng những lời như “Ông bà thì biết gì?”, cuộc trò chuyện sẽ nhanh chóng đi chệch hướng. Thay vì bàn luận xem có nên mặc thêm áo hay không, người ta lại chuyển sang hạ thấp và phủ nhận ý kiến của người lớn tuổi.
Có người từng nói: “Tôn trọng không có nghĩa là bắt người khác phải nghe theo mình, mà là dù không đồng tình, cũng không dùng những lời lẽ khó nghe để làm tổn thương đối phương.”
Điều này rất có lý. Người lớn tuổi không cần yêu cầu con cháu phải nghe lời mình trong mọi chuyện, nhưng cũng không có nghĩa phải im lặng chịu đựng những lời chế giễu vô cớ. Điều gì cần nói rõ thì hãy nói rõ, còn việc phân định ai đúng, ai sai đến cùng đôi khi không thực sự cần thiết.
Tất nhiên, mọi chuyện còn tùy thuộc vào hoàn cảnh cụ thể. Nếu con cái không muốn người lớn tuổi can thiệp vào việc nuôi dạy con, điều đó chưa chắc đã đồng nghĩa với sự thiếu tôn trọng. Suy cho cùng, mỗi bậc cha mẹ đều có những suy nghĩ và nguyên tắc riêng trong việc giáo dục con cái.
Tuy nhiên, nếu mỗi lần xảy ra bất đồng, đối phương lại buông lời mỉa mai, thậm chí cố tình hạ thấp bạn trước mặt những người khác trong gia đình, thì không thể đơn giản xem đó là một phút nóng giận nhất thời.
Khi gặp tình huống như vậy, trước tiên hãy phân biệt rõ: Đối phương chỉ đang phản đối quan điểm của bạn, hay đang mượn cớ bất đồng để hạ thấp bạn? Hai việc này hoàn toàn khác nhau và cần có cách ứng xử phù hợp.
Ảnh minh họa
Điều thứ hai: Con cháu có thể không coi trọng ý kiến của tôi, nhưng những gì tôi đã làm cần được nhìn nhận nghiêm túc.
Một số mâu thuẫn gia đình thoạt nhìn tưởng như bắt nguồn từ những lời nói khó nghe, nhưng sâu xa hơn lại là hệ quả của việc trách nhiệm giữa các thành viên không được phân định rõ ràng trong thời gian dài.
Người lớn tuổi giúp con cái đưa đón cháu đi học, nấu ăn, chăm sóc trẻ nhỏ. Ban đầu, tất cả đều xuất phát từ tình yêu thương và mong muốn san sẻ gánh nặng với con cái.
Thế nhưng, theo thời gian, việc đưa đón cháu mỗi ngày, chuẩn bị cơm nước hay trông nom trẻ nhỏ dần trở thành những công việc mặc định dành cho người lớn tuổi. Mọi người dường như quên mất rằng đó vốn là sự giúp đỡ tự nguyện, chứ không phải trách nhiệm mà ông bà buộc phải gánh vác.
Đến khi người lớn tuổi cảm thấy mệt mỏi, sức khỏe không tốt hoặc muốn nghỉ ngơi, con cháu lại cảm thấy bất tiện, thậm chí còn tỏ ra khó chịu và phàn nàn.
Trong hoàn cảnh ấy, việc người lớn tuổi kể lại tất cả những vất vả, hy sinh trong quá khứ chưa chắc đã giải quyết được vấn đề. Điều hai bên thực sự cần làm rõ là từ nay ai sẽ đảm nhận những công việc này, trách nhiệm của mỗi người đến đâu và cần sắp xếp như thế nào cho hợp lý.
Có một câu nói tuy quen thuộc nhưng rất đáng suy ngẫm: “Giúp đỡ người khác là một ân tình, không phải nghĩa vụ kéo dài mãi mãi.”
Đã là giúp đỡ thì cần có sự trao đổi và thống nhất giữa các bên. Thời gian đưa đón trẻ, phạm vi chăm sóc, những công việc người lớn tuổi có thể đảm nhận và người sẽ thay thế khi có việc đột xuất đều nên được bàn bạc từ trước.
Người lớn tuổi có sức khỏe, điều kiện sống và những nhu cầu riêng; con cái cũng có những áp lực, khó khăn của mình. Dù là người thân trong gia đình, cũng không nên vì thế mà xem nhẹ công sức và những đóng góp của bất kỳ ai.
Tuy nhiên, thiết lập ranh giới không có nghĩa là có thể đột ngột ngừng mọi việc mà không thông báo. Nếu đã đồng ý đưa đón cháu, khi có việc đột xuất không thể tiếp tục đảm nhận, bạn nên báo trước để con cái kịp thời sắp xếp người thay thế.
Ảnh minh họa
Bạn có quyền điều chỉnh những trách nhiệm mình nhận làm, nhưng vẫn cần cân nhắc đến nhu cầu thực tế và sự an toàn của trẻ nhỏ.
Nếu chỉ một lần bạn không thể giúp đỡ và con cái tỏ ra không vui, điều đó cũng có thể hiểu được. Nhưng nếu mỗi lần bạn từ chối đều bị trách móc, còn những công sức đã bỏ ra trước đây luôn bị mặc nhiên xem là nghĩa vụ, thì đã đến lúc cần xem xét lại cách phân chia trách nhiệm trong gia đình.
Điều thứ ba: Mọi chuyện đều có thể thương lượng, nhưng những lời nói làm tổn thương người khác không nên bị bỏ qua.
Khi các thế hệ cùng chung sống, bất đồng là điều khó tránh khỏi.
Thế nhưng, có những cuộc tranh cãi ban đầu chỉ xoay quanh một vấn đề nhỏ, chẳng hạn như chi phí sinh hoạt, nhưng cuối cùng lại khơi dậy tất cả những bất bình tích tụ từ trước. Người này cho rằng mình đã đóng góp nhiều hơn, người kia lại cảm thấy bản thân đang phải chịu quá nhiều áp lực. Không ai muốn nhường bước, khiến câu chuyện ngày càng trở nên phức tạp.
Khi cảm thấy mình bị chỉ trích, con người thường không còn đủ bình tĩnh để lắng nghe đối phương. Thay vào đó, họ chỉ chăm chăm tìm cách biện minh và bảo vệ bản thân.
Người lớn tuổi càng cố giải thích lý lẽ, con cháu càng muốn phản bác. Cuối cùng, cả hai bên đều quên mất vấn đề ban đầu cần giải quyết, chỉ còn lại sự tức giận và những lời nói làm tổn thương nhau.
Trong tình huống này, tốt hơn hết là tạm dừng cuộc trò chuyện, đợi đến khi cả hai bên bình tĩnh rồi mới tiếp tục. Làm như vậy không có nghĩa là nhận thua hay cố tình né tránh vấn đề, mà là ngăn một chuyện vốn có thể thương lượng trở thành mâu thuẫn khó tháo gỡ.
Tuy nhiên, tạm dừng tranh luận không có nghĩa là bỏ mặc mọi việc. Những vấn đề thực tế như chăm sóc sức khỏe, đưa đón con cái hay phân chia chi phí sinh hoạt vẫn cần được ngồi lại bàn bạc và thống nhất vào một thời điểm thích hợp.
Đặc biệt, nếu những lời lẽ xúc phạm liên tục lặp lại, bạn không thể chỉ chờ đối phương nguôi giận rồi giả vờ như chưa có chuyện gì xảy ra. Nếu không làm rõ vấn đề, lần sau khi mâu thuẫn xuất hiện, hai bên rất có thể lại tiếp tục tranh cãi theo cách cũ.
Ảnh minh họa
Nếu con cái hoặc cháu chắt chỉ nhất thời nóng giận, sau đó vẫn sẵn lòng ngồi xuống trao đổi để giải quyết vấn đề, hai bên có thể cho nhau thời gian để bình tĩnh và làm hòa.
Ngược lại, nếu đối phương liên tục xúc phạm, đe dọa, thậm chí có hành vi bạo lực, người lớn tuổi không nên chỉ nghĩ đến việc làm sao để gia đình yên ổn. Điều cần làm trước tiên là rời khỏi môi trường nguy hiểm, tìm đến người thân đáng tin cậy hoặc nhờ sự hỗ trợ cần thiết từ bên ngoài.
Khi giúp con cái chăm sóc cháu, người lớn tuổi có thể thỏa thuận trước về thời gian và trách nhiệm. Khi dùng tiền tiết kiệm để hỗ trợ gia đình, họ cũng cần cân nhắc đến nhu cầu sinh hoạt và cuộc sống của chính mình. Khi có bất đồng, họ có thể thẳng thắn bày tỏ quan điểm, nhưng không nhất thiết phải tranh luận đến cùng trong mọi chuyện.
Đặc biệt, khi bạn ngừng đảm nhận những công việc vốn đã làm trong thời gian dài và con cháu bắt đầu phàn nàn, hãy bình tĩnh nhìn nhận vấn đề. Liệu chúng chỉ đang chưa quen với sự thay đổi, hay thực sự đã mặc nhiên cho rằng những đóng góp của bạn là điều hiển nhiên, không cần được ghi nhận?
Phân biệt được điều đó sẽ giúp người lớn tuổi hiểu rõ hơn về mối quan hệ gia đình, biết khi nào nên nhẫn nhịn, khi nào cần lên tiếng và làm thế nào để vừa giữ gìn tình thân, vừa bảo vệ sự tôn trọng dành cho bản thân.
