An toàn thực phẩm trường học: Nhiều lỗ hổng từ nguồn gốc thực phẩm đến hạ tầng xuống cấp

Chiều 28/10, trao đổi với PV ông Lê Minh Tiến, Chi cục trưởng Chi cục An toàn thực phẩm tỉnh Quảng Trị cho biết, ngành y tế đã hoàn thành việc giám sát, rà soát điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh.

"Theo kết quả giám sát, đa phần các trường học đã quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ bếp ăn. Các cơ sở cơ bản thực hiện kiểm thực 3 bước, lưu mẫu thức ăn theo quy định. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, qua rà soát thực tế của các Đoàn giám sát và các báo cáo giám sát của các trường học tại 223 cơ sở giáo dục, ghi nhận một số hạn chế, thiếu sót và tồn tại phổ biến về an toàn thực phẩm tại trường học", ông Lê Minh Tiến cho hay.

Lỗ hổng lớn từ chứng từ nguồn gốc thực phẩm

Theo Chi cục trưởng Chi cục An toàn thực phẩm tỉnh Quảng Trị Lê Minh Tiến, toàn tỉnh Quảng Trị hiện có 223 cơ sở giáo dục thuộc diện quản lý, trong đó 220 cơ sở đang tổ chức ăn bán trú cho học sinh. Hầu hết các trường đã chú trọng đầu tư cơ sở vật chất bếp ăn, thực hiện nghiêm việc kiểm thực 3 bước và lưu mẫu thức ăn theo quy định; 100% cán bộ quản lý và người trực tiếp chế biến thực phẩm tại các bếp ăn đã được khám sức khỏe định kỳ và tập huấn kiến thức ATTP.

Tuy nhiên, công tác kiểm soát nguồn gốc thực phẩm còn nhiều hạn chế. Về cơ bản tất cả các trường học có tổ chức bếp ăn đều thực hiện nghiêm túc việc hợp đồng với nhà cung cấp thực phẩm. Tuy nhiên, tại thời điểm giám sát, phần lớn các đơn vị cung cấp nguyên liệu thực phẩm này chưa được UBND xã, phường tổ chức rà soát, đánh giá, thẩm định theo yêu cầu tại Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ.

Trong các hợp đồng cung cấp nguyên liệu thực phẩm vẫn còn thiếu một số các giấy tờ kèm theo hợp đồng như: Thiếu hồ sơ, giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ các mặt hàng nông, lâm, thủy hải sản tươi sống.

Hình ảnh bữa ăn bán trú tại một trường học trên địa bàn tỉnh Quảng Trị khiến phụ huynh băn khoăn (Ảnh: T.Thảo).

Các hợp đồng mua bán rau, củ, quả, thịt lợn, thịt gà, tôm, cá, trứng... phần lớn mới chỉ dừng lại ở việc ký kết giữa Nhà trường với Công ty/hộ kinh doanh cá thể (đơn vị phân phối một hoặc nhiều loại nguyên liệu cho nhà trường), chưa kèm theo các hợp đồng, hồ sơ, chứng từ minh chứng nguồn gốc xuất xứ rõ ràng của nguyên liệu, thiếu giấy kiểm dịch thú y tại các cơ sở giết mổ.

Một số hợp đồng còn thiếu giấy kiểm dịch thú y, bản tự công bố chất lượng sản phẩm hoặc xác nhận cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm.

"Những thiếu sót này tiềm ẩn nguy cơ thực phẩm không bảo đảm an toàn, tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật hoặc vi sinh vật gây bệnh xâm nhập vào bữa ăn học đường", ông Lê Minh Tiến thông tin thêm.

Hạ tầng xuống cấp và áp lực từ việc sáp nhập trường

Cũng theo ông Lê Minh Tiến, bên cạnh vấn đề nguồn gốc thực phẩm, cơ sở vật chất tại một số trường học cũng bộc lộ nhiều bất cập. Xuống cấp hạ tầng, bếp ăn tại một số điểm trường/phân hiệu sử dụng nhiều năm đã có dấu hiệu xuống cấp, tường và trần bị bong tróc, ẩm mốc, dột nước khi mưa; hệ thống thoát nước kém khi mưa lớn.

Cùng với đó, diện tích hẹp và thiếu trang thiết bị. Một số bếp ăn có diện tích sơ chế, chế biến và khu vực chia suất ăn chật hẹp so với công suất phục vụ thực tế. Một số nơi đường vận chuyển thức ăn từ bếp đến nhà ăn/lớp học chưa có mái che mưa nắng.

Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác tổ chức bán trú và bảo đảm an toàn thực phẩm giữa các phân hiệu, điểm trường chưa đồng bộ, gây khó khăn trong quá trình tổ chức và trong công tác kiểm soát các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm tại từng điểm trường.

"Do địa bàn rộng và quy mô phân tán sau khi sáp nhập trường, nhiều điểm trường không tự tổ chức bếp ăn tập thể được nên phải tổ chức nấu tại bếp chính, phân hiệu rồi vận chuyển thức ăn chín sang các điểm trường lẻ. Việc vận chuyển thức ăn đã chế biến quãng đường xa, bằng phương tiện thô sơ và chưa có thiết bị chuyên dụng phù hợp để bảo quản, vận chuyển thức ăn có thể làm ảnh hưởng đến nhiệt độ, chất lượng và điều kiện an toàn thực phẩm. 

Đặc biệt, trong điều kiện thời tiết nắng nóng hoặc mưa gió, nếu thức ăn không được bao gói, che đậy và duy trì điều kiện bảo quản phù hợp, nguy cơ nhiễm bẩn từ môi trường và phát triển vi sinh vật gây hại có thể gia tăng, ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm và sức khỏe học sinh", ông Lê Minh Tiến, Chi cục trưởng Chi cục An toàn thực phẩm tỉnh Quảng Trị thông tin thêm.

Ngoài ra, nguồn nước phục vụ chế biến cũng tiềm ẩn rủi ro. Nhiều trường sử dụng nước giếng khoan qua hệ thống lọc nhưng một số cơ sở chưa xét nghiệm chất lượng nước định kỳ do thiếu kinh phí.

Một số trường thiếu nhân viên y tế, cấp dưỡng và bảo mẫu. Giáo viên phải kiêm nhiệm công tác y tế, trong khi nhân viên cấp dưỡng chủ yếu làm việc theo hợp đồng ngắn hạn, thu nhập thấp.

Trước những tồn tại trên, Sở Y tế Quảng Trị kiến nghị UBND tỉnh bố trí kinh phí sửa chữa, nâng cấp bếp ăn và công trình nước sạch, ưu tiên các trường miền núi, vùng khó khăn.

Đồng thời, đề nghị chính quyền cấp xã khẩn trương rà soát, thẩm định các đơn vị cung cấp thực phẩm; tăng cường kiểm tra nguồn nguyên liệu và hoạt động bếp ăn trường học.

Các cơ sở giáo dục phải hoàn thiện hồ sơ truy xuất nguồn gốc thực phẩm, kiểm nghiệm chất lượng nước, khắc phục hạ tầng xuống cấp và sử dụng thiết bị bảo quản chuyên dụng khi vận chuyển suất ăn đến các điểm trường lẻ.