Doanh nghiệp loay hoay trong "cuộc đua" AI

Chỉ 4% doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số toàn diện

Ngày 28/10, bên lề Hội thảo CEOxAI Summit 2026: Xây dựng doanh nghiệp tự vận hành đột phá tăng trưởng bằng công nghệ số & AI Agent, trao đổi với Người Đưa Tin, bà Phạm Thị Ngọc Quyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng, cho biết, cứ 10 doanh nghiệp tham gia khảo sát tại Đà Nẵng thì có gần 7 doanh nghiệp vẫn vận hành chủ yếu bằng phương pháp thủ công. 

Trong đó, nhiều doanh nghiệp muốn ứng dụng AI nhưng lại thiếu kinh phí, nhân lực và chưa biết lựa chọn công cụ nào.

Bà Phạm Thị Ngọc Quyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng, chia sẻ những khó khăn của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quá trình ứng dụng AI.

Thành phố hiện có hơn 38.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa. Qua hơn 400 phiếu khảo sát bước đầu, khoảng 66% doanh nghiệp vẫn vận hành chủ yếu bằng phương pháp thủ công, 24% mới ứng dụng công nghệ thông tin cơ bản. Chỉ 6% đã chuẩn hóa quy trình và 4% chuyển đổi số toàn diện.

Đáng chú ý, 63% doanh nghiệp tham gia khảo sát mong muốn được đào tạo ứng dụng AI vào công việc. Tuy nhiên, có đến 70% gặp khó khăn về kinh phí, 35% chưa tìm được giải pháp phù hợp, 34% thiếu thông tin và 26% thiếu nhân lực công nghệ.

Bên cạnh đó, một bộ phận doanh nghiệp còn ngại thay đổi cách làm, lo lắng về nguy cơ lộ thông tin khách hàng và dữ liệu kinh doanh.

Bà Quyên nhìn nhận dù Đà Nẵng đã có nhiều cơ chế hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới công nghệ và phát triển nhân lực, chính sách hỗ trợ trực tiếp doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số vẫn còn thiếu.

Sở Khoa học và Công nghệ đang nghiên cứu, đề xuất chính sách hỗ trợ, dự kiến triển khai trong năm 2027. Trước mắt, thành phố đã kết nối với 23 doanh nghiệp công nghệ, trong đó có MISA, Viettel, VNPT, FPT, để tư vấn và giúp doanh nghiệp tìm giải pháp phù hợp.

Bà Phạm Thị Ngọc Quyên cho biết nhiều doanh nghiệp tại Đà Nẵng muốn ứng dụng AI nhưng gặp khó khăn về kinh phí và nhân lực.

Bà đề xuất bắt đầu từ việc lưu trữ dữ liệu trên nền tảng số, sắp xếp lại quy trình làm việc, sau đó mới ứng dụng AI vào những khâu cần thiết.

Chẳng hạn, một cửa hàng vẫn ghi đơn hàng bằng sổ tay, thông tin khách nằm rải rác trong điện thoại của từng nhân viên thì trước khi dùng AI, cần tập hợp và quản lý những dữ liệu này một cách thống nhất.

Nếu chưa biết mình đang bán bao nhiêu hàng, khách mua gì và công việc được xử lý ra sao, doanh nghiệp khó đánh giá AI có thực sự giúp tiết kiệm thời gian, chi phí hay không.

Đừng mua AI chỉ để chạy theo phong trào

Trong khi đó, PGS.TS Nguyễn Xuân Hoài, Viện trưởng Viện Trí tuệ nhân tạo, cho hay, AI mở ra cơ hội để doanh nghiệp nhỏ nâng năng suất mà không nhất thiết phải tăng mạnh số lượng nhân viên. Do bộ máy gọn, các doanh nghiệp này còn có lợi thế thay đổi cách làm nhanh hơn những tổ chức lớn.

PGS.TS Nguyễn Xuân Hoài, Viện trưởng Viện Trí tuệ nhân tạo, phân tích cơ hội tăng năng suất của doanh nghiệp nhỏ khi ứng dụng AI.

Ông Hoài phân tích, trước đây AI chủ yếu được sử dụng để viết nội dung, tổng hợp báo cáo hoặc tìm kiếm thông tin. Hiện nay, công nghệ đã tiến thêm một bước với AI Agent, có thể hiểu đơn giản là công cụ AI được giao thực hiện một chuỗi công việc theo yêu cầu, thay vì chỉ trả lời câu hỏi.

Chẳng hạn, hệ thống có thể tiếp nhận thông tin khách hàng, phân loại yêu cầu, soạn thư phản hồi hoặc hỗ trợ xử lý những công việc lặp lại.

Điều quan trọng là doanh nghiệp phải xác định rõ AI làm việc gì, sử dụng dữ liệu nào và ai kiểm tra kết quả.

Theo ông Hoài, mỗi khoản đầu tư AI cần trả lời được ba câu hỏi: Có mang lại hiệu quả không, ai chịu trách nhiệm và doanh nghiệp kiểm soát bằng cách nào?

Nếu dùng AI chăm sóc khách hàng, doanh nghiệp cần biết thời gian phản hồi có rút ngắn, khách hàng có hài lòng hơn và thông tin cá nhân có được bảo vệ hay không.

Thay vì đầu tư đồng loạt, doanh nghiệp nên chọn một công việc cụ thể để thử nghiệm, đo hiệu quả rồi mới mở rộng.

Ông Nguyễn Xuân Hoàng, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn MISA, chia sẻ cách ứng dụng AI vào bán hàng, chăm sóc khách hàng và quản lý doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Xuân Hoàng, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn MISA, cho rằng AI có thể giúp các cơ sở kinh doanh duy trì một số hoạt động suốt ngày đêm mà không cần nhân viên luôn túc trực.

Một cửa hàng có thể sử dụng AI để tiếp nhận yêu cầu mua hàng ngoài giờ, trả lời những câu hỏi thường gặp, hỗ trợ xử lý đơn hàng hoặc theo dõi hàng tồn kho. 

Với doanh nghiệp dịch vụ, AI có thể hỗ trợ đặt lịch, tổng hợp phản hồi của khách và nhắc nhân viên xử lý những yêu cầu chưa hoàn tất.

Nhờ đó, người lao động giảm thời gian làm những việc lặp đi lặp lại để tập trung bán hàng, giải quyết các vấn đề phát sinh và chăm sóc khách hàng tốt hơn.

Dù vậy, ông Hoàng lưu ý công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp có dữ liệu tương đối đầy đủ, quy trình rõ ràng và nhân viên được hướng dẫn sử dụng. AI không thể tự giải quyết mọi vấn đề nếu cách quản lý vẫn thiếu thống nhất.

Doanh nghiệp cần nhìn vào hiệu quả, không phải công nghệ

Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, đề nghị doanh nghiệp chủ động đưa AI vào những công việc gần gũi như kế toán, nhân sự, bán hàng và chăm sóc khách hàng.

Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, đề nghị doanh nghiệp đánh giá hiệu quả ứng dụng AI bằng năng suất và giá trị thực tế tạo ra.

Ông nhấn mạnh hiệu quả ứng dụng AI phải được đánh giá bằng năng suất và giá trị thực tế tạo ra, chứ không phải số lượng công cụ mà doanh nghiệp sử dụng. Thành phố sẽ tiếp tục kết nối doanh nghiệp với các đơn vị công nghệ, cơ sở nghiên cứu và đào tạo.

Với một doanh nghiệp nhỏ, bước đầu ứng dụng AI có thể chỉ là tự động trả lời những câu hỏi quen thuộc của khách, tổng hợp doanh số cuối ngày hoặc hỗ trợ quản lý đơn hàng.

Sau một thời gian thử nghiệm, nếu thời gian xử lý công việc giảm, chi phí tiết kiệm được và khách hàng được phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp mới có cơ sở đầu tư tiếp.

Thay vì bắt đầu bằng một hệ thống AI đắt tiền, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ chính công việc đang khiến nhân viên mất nhiều thời gian nhất mỗi ngày.