Xe điện chiếm phần lớn "miếng bánh" tăng trưởng
Thước đo rõ nhất cho sự dịch chuyển không nằm ở tổng doanh số, mà ở việc ai đang tạo ra phần tăng thêm. Theo Motorcycles Data, doanh số xe máy tại Việt Nam 7 tháng đầu năm 2026 đạt 1,86 triệu chiếc, tăng 19,6% so với cùng kỳ; trong đó xe máy điện đạt 513.742 chiếc, tăng 97,2%. Xe máy xăng đạt khoảng 1,3 triệu chiếc, chỉ tăng 4,4%.
Quy đổi ra số xe, xe máy điện bán thêm hơn 250.000 chiếc so với cùng kỳ, trong khi xe máy xăng tăng thêm khoảng 55.000 chiếc. Nói cách khác, trong mỗi 5 chiếc xe mà thị trường tăng thêm, có hơn 4 chiếc là xe điện. Tốc độ mở rộng của xe máy điện cao gấp 5 lần mức tăng trưởng bình quân toàn thị trường, biến dòng xe này thành trụ cột kéo sức mua đi lên.
Kết quả là cơ cấu thị trường thay đổi chỉ sau một năm. Thị phần xe máy điện tăng từ 16,8% lên 27,6%, thị phần xe máy xăng giảm tương ứng từ 83,2% xuống 72,4%. Nếu cùng kỳ năm ngoái, cứ khoảng 6 xe máy bán ra mới có 1 xe điện, thì nay tỷ lệ đã là hơn 1 xe điện trên mỗi 4 xe.
Xu hướng này đã hình thành từ năm 2025. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), sản lượng xe hai bánh bán ra năm 2025 ước đạt 3,4 triệu chiếc, tăng 9,9% so với năm 2024. Tuy nhiên, xe máy xăng của 5 thành viên Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), gồm Honda, Yamaha, Piaggio, Suzuki và SYM, lại giảm 1,5%. Thị trường vẫn tăng, nhưng phần tăng đến từ xe điện. Riêng VinFast bán hơn 406.000 xe máy điện trong năm 2025, tăng trưởng 473%.
Sang năm 2026, khoảng cách tiếp tục được nới rộng. Trong 6 tháng đầu năm, xe máy xăng của 5 doanh nghiệp VAMM đạt hơn 1,36 triệu chiếc, tăng 6,5%. Cùng giai đoạn, VinFast bàn giao hơn 429.000 xe máy điện, tăng 275% và vượt cả sản lượng năm 2025 chỉ sau nửa năm. Số liệu quý III cũng không thay đổi bức tranh: doanh số 9 tháng của các thành viên VAMM đạt 2.054.213 xe, tiếp tục đi theo quỹ đạo quen thuộc nhiều năm qua. Đáng chú ý, thống kê này chưa bao gồm VinFast, Yadea và một số thương hiệu xe máy điện khác, tức là nhóm đang tạo ra phần lớn tăng trưởng của thị trường.
Ở góc nhìn rộng hơn, Việt Nam giữ vị trí số một khu vực và đứng thứ ba thế giới về quy mô tiêu thụ xe máy điện, chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ. Số xe máy điện đang lưu hành đã vượt 3 triệu chiếc, và thị trường được dự báo chạm mốc 1 triệu xe điện bán ra vào cuối năm 2026.
Người dùng đang thay đổi?
Đằng sau những con số là thay đổi trong cách người tiêu dùng cân nhắc khi mua xe. Anh Nguyễn Đức Thành (36 tuổi, nhân viên kinh doanh tại phường Cầu Giấy, Hà Nội) từng gắn bó với xe tay ga chạy xăng gần 10 năm trước khi chuyển sang xe máy điện từ đầu năm nay.
"Hồi đầu tôi cũng lăn tăn chuyện pin, chuyện sạc. Nhưng đi vài tháng mới thấy mình lo xa. Tối về cắm sạc như sạc điện thoại, sáng ra xe đầy pin, không còn cảnh xếp hàng ở cây xăng giờ cao điểm", anh kể.
Điều khiến anh Thành hài lòng nhất là chi phí vận hành. "Mỗi tháng tiền sạc chỉ bằng một phần nhỏ so với tiền xăng trước đây, lại gần như không phải thay dầu, bảo dưỡng lặt vặt. Xe đi êm, không tiếng nổ, không mùi khói, kẹt xe cũng đỡ mệt hơn hẳn". Theo anh, trong nhóm bạn bè và đồng nghiệp, chuyện đổi sang xe điện giờ không còn là "thử cho biết": "Năm ngoái hỏi mua xe, mọi người vẫn mặc định xe xăng. Năm nay câu hỏi đầu tiên lại là nên chọn mẫu xe điện nào".
Lựa chọn của người dùng đang được củng cố bằng định hướng chính sách tại các đô thị lớn. Theo Chỉ thị 20 của Thủ tướng, Hà Nội hướng tới mục tiêu không còn xe máy chạy nhiên liệu hóa thạch trong Vành đai 1, từ ngày 1/1/2028 mở rộng sang Vành đai 2 và từ năm 2030 tiếp tục mở rộng ra Vành đai 3.
Từ ngày 1/7/2026, thành phố đã áp dụng một số biện pháp hạn chế theo khu vực, khung giờ và loại phương tiện trong Vành đai 1, đồng thời dự kiến hỗ trợ chủ xe máy xăng đủ điều kiện 20% giá trị phương tiện, tối đa 5 triệu đồng; hộ nghèo được hỗ trợ 100%, tối đa 20 triệu đồng. Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trần Sỹ Thanh khẳng định việc chuyển đổi từ xe máy xăng sang xe điện là xu hướng tất yếu, không thể trì hoãn.
Trên thế giới, quá trình này đã diễn ra từ sớm. Bắc Kinh bắt đầu hạn chế xe máy xăng ở trung tâm từ năm 1980 và đến nay gần như loại bỏ hoàn toàn dòng xe này khỏi nội đô. Ngay cả các hãng xe xăng truyền thống cũng đang chuyển hướng: Honda đang tăng tốc mở rộng dải sản phẩm và hoàn thiện hạ tầng trạm sạc tại hệ thống đại lý HEAD.
Khi xe máy xăng mất nhiều năm vẫn chưa vượt khỏi ngưỡng doanh số cũ, còn xe máy điện tăng gần gấp đôi chỉ trong một năm, xu hướng đã khá rõ. Motorcycles Data nhận định thị trường xe máy Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi cấu trúc; quy mô xe máy điện được dự báo đạt gần 2 triệu xe/năm, trong khi xe máy xăng sẽ giảm dần. Xe điện không còn là lựa chọn của tương lai mà đã trở thành lựa chọn của hiện tại.