Tất cả người dân đang sử dụng điện chú ý đề xuất mới nhất về giá điện

Chiều 20/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã trình bày trước Quốc hội Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Đợt sửa đổi mang tính bản lề này tập trung kiến tạo hành lang pháp lý thúc đẩy các cấp độ thị trường điện cạnh tranh, tái cấu trúc cơ chế định giá điện và bảo đảm phân bổ rủi ro công bằng giữa Nhà nước, doanh nghiệp cùng người tiêu dùng.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình bày tờ trình về dựthảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Ảnh: Quochoi.vn

Mở rộng mua bán điện trực tiếp, tính giá điện sinh hoạt theo 3 khung giờ

Điểm nhấn quan trọng trong dự thảo luật là việc luật hóa và mở rộng đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), tạo điều kiện cho các khách hàng tiêu thụ lớn tiếp cận trực tiếp nguồn năng lượng sạch. Song song đó, các quy định về vận hành hệ thống, tình huống tạm ngừng hoặc cắt giảm mức cung cấp điện, cơ chế thanh toán và tiêu chuẩn chất lượng điện năng cũng được chuẩn hóa chi tiết nhằm tiệm cận với chuẩn mực vận hành thị trường điện cạnh tranh hoàn chỉnh.

Về cơ chế điều hành giá, dự thảo đặt ra lộ trình rõ ràng để xóa bỏ hoàn toàn tình trạng bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng (điển hình là giữa khối sản xuất và khối sinh hoạt). Văn bản cũng làm rõ phương pháp xác định giá hợp đồng cho từng loại hình nguồn điện, bổ sung chính sách giá ưu đãi để khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo, nguồn năng lượng mới và hệ thống pin lưu trữ điện năng (BESS).

Đáng chú ý, dự thảo luật chính thức bổ sung cụm từ “áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng khi điều kiện kỹ thuật cho phép” vào sau cụm từ “trên thị trường điện cạnh tranh”. Đồng thời, ban soạn thảo cũng đưa vào “lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường cho nhóm khách hàng sinh hoạt”.

Hiện nay, cơ chế tính giá điện theo thời gian sử dụng trong ngày (cao điểm, thấp điểm và bình thường) chủ yếu chỉ áp dụng cho nhóm khách hàng sản xuất và kinh doanh. Kể từ cuối tháng 4, khung giờ cao điểm đã được điều chỉnh sang khoảng thời gian 17h30 – 22h30 các ngày trong tuần (tập trung dồn vào buổi tối), trong khi khung giờ thấp điểm rơi vào 0h – 6h hàng ngày.

Ngược lại, các hộ gia đình sử dụng điện sinh hoạt vẫn đang áp dụng biểu giá bán lẻ lũy tiến 6 bậc thang (dao động từ mức thấp nhất 1.984 đồng/kWh lên mức cao nhất 3.460 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng).

Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế

Hồi tháng 6, Bộ Công Thương từng cho biết hệ thống chưa đủ điều kiện kỹ thuật để áp dụng đồng loạt biểu giá điện theo khung giờ cho sinh hoạt như với khối sản xuất. Vì vậy, việc luật hóa quy định đi kèm lộ trình từng bước khi “điều kiện kỹ thuật cho phép” (như hoàn thiện công tơ điện tử đo xa đa chức năng) được xem là bước chuẩn bị căn cơ nhằm khuyến khích người dân chủ động dịch chuyển thời gian vận hành thiết bị công suất lớn sang giờ thấp điểm, giảm áp lực phụ tải cực đại lên lưới điện quốc gia.

Cần lộ trình xóa bù chéo minh bạch, không biến rủi ro đầu tư thành gánh nặng của dân

Trình bày báo cáo thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh sự cần thiết phải phân định rạch ròi giữa việc xóa bỏ bù chéo giá điện và chính sách an sinh xã hội. Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình triển khai; kiên quyết tách bạch cơ chế thị trường với chính sách hỗ trợ tiền điện trực tiếp cho hộ nghèo, hộ gia đình chính sách và đồng bào tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Bà Nguyễn Thanh Hải lưu ý, việc hỗ trợ an sinh phải được định lượng bằng tiêu chí, nguồn lực và trách nhiệm thực thi công khai, minh bạch; tuyệt đối không để quá trình thị trường hóa giá điện làm phương hại đến quyền tiếp cận năng lượng thiết yếu của các nhóm đối tượng yếu thế.

Về nguyên tắc hình thành giá điện và phân bổ rủi ro kinh doanh, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản ủng hộ nguyên tắc giá điện phải bù đắp chi phí sản xuất kinh doanh hợp lý, hợp lệ để khơi thông nguồn vốn đầu tư xã hội hóa. Dù vậy, cơ quan thẩm tra cảnh báo cách quy định như dự thảo về giá hợp đồng mua bán điện phải “bảo đảm thu hồi đầy đủ” chi phí, vốn đầu tư và mức lợi nhuận hợp lý có thể tạo ra kẽ hở pháp lý, khiến thị trường hiểu lầm rằng Nhà nước đang cam kết bao tiêu và bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư nguồn điện.

Từ góc nhìn đó, Ủy ban thẩm tra kiến nghị ban soạn thảo thể hiện rõ: giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư thực tế, mức độ rủi ro tương ứng và điều kiện thị trường; kiên quyết không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp sang phía Nhà nước, bên mua điện hoặc người trực tiếp sử dụng điện.

Theo chương trình Kỳ họp, các đại biểu Quốc hội tiến hành thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực ngay trong phiên làm việc chiều ngày 20/10.