Iran cho biết sẽ đóng eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ đáp ứng 7 điều kiện trong thỏa thuận tạm thời hồi tháng 6, trong khi Tehran khẳng định vẫn ưu tiên giải pháp ngoại giao để khôi phục hoạt động hàng hải tại tuyến vận tải chiến lược này.
Chủ tịch Quốc hội kiêm nhà đàm phán hàng đầu của Iran, ông Mohammad Baqer Qalibaf, ngày 4/10 cho biết eo biển Hormuz sẽ tiếp tục đóng cửa cho đến khi 7 điều kiện mà Tehran đưa ra được đáp ứng.
Theo truyền thông Iran, Washington đã đưa ra một số đề xuất thông qua bên trung gian vài ngày sau khi phản hồi kế hoạch của Tehran.
Trước đó, Iran đã trình bày tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc một lộ trình cho phép khôi phục hoạt động hàng hải bình thường qua eo biển trong vòng 7 ngày, nếu các điều kiện của nước này được đáp ứng. Mỹ đã phản hồi đề xuất thông qua các kênh trung gian của Qatar.
Ông Qalibaf khẳng định lập trường của Tehran là "rõ ràng và dứt khoát", đồng thời cho rằng Washington không nên tiếp tục trì hoãn hoặc đưa ra những yêu cầu đơn phương.
Trong khi đó, Iran đang xem xét phản hồi mới nhất từ Mỹ. Một quan chức Bộ Ngoại giao Iran cho biết đề xuất 7 ngày đã được chuyển tới Washington thông qua các bên trung gian và Mỹ đã đưa ra quan điểm về kế hoạch này.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran vừa nghiêm túc tìm kiếm giải pháp ngoại giao, vừa chuẩn bị các phương án để bảo vệ lợi ích của mình nếu tình hình tiếp tục diễn biến phức tạp.
Phát biểu trước các đại sứ và nhà ngoại giao nước ngoài tại Tehran, ông Araghchi cho biết Iran đã làm rõ các điều kiện để mở lại Hormuz và hy vọng Washington sẽ lựa chọn con đường ngoại giao.
Theo kế hoạch được Tehran đưa ra trước đó, nếu Mỹ chấp thuận các điều kiện, quá trình khôi phục hoạt động hàng hải bình thường qua eo biển có thể được triển khai trong vòng 7 ngày.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết mở lại Hormuz hiện là ưu tiên hàng đầu của Tehran, trong khi Washington tiếp tục tập trung vào các cuộc đàm phán liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.
Ông cho rằng mục tiêu trước mắt của Iran là tìm kiếm giải pháp nhằm khôi phục hòa bình và ổn định tại tuyến đường thủy quan trọng này.
Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, kết nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Arab. Đây là một trong những tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Trong điều kiện bình thường, khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên toàn cầu đi qua eo biển này. Vì vậy, bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại Hormuz đều có thể tác động tới hoạt động vận tải biển cũng như thị trường năng lượng quốc tế.
Eo biển đã chịu ảnh hưởng nghiêm trọng trong hơn 7 tháng kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu vào cuối tháng 2. Diễn biến này làm lưu lượng hàng hải qua khu vực giảm mạnh và tạo thêm áp lực lên chuỗi cung ứng năng lượng.
Dù vậy, hoạt động xuất khẩu dầu của khu vực Trung Đông gần đây đã có dấu hiệu phục hồi. Theo Reuters, đến đầu tháng 10, xuất khẩu dầu thô của khu vực đã có thời điểm vượt mức trước khi xung đột bắt đầu, nhưng rủi ro đối với tàu hàng tại Hormuz và vùng biển lân cận vẫn gia tăng.
Trong bối cảnh đó, việc Iran và Mỹ tiếp tục duy trì các kênh trao đổi thông qua trung gian được xem là yếu tố quan trọng đối với khả năng khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải qua Hormuz.