Hollywood đang chứng kiến một nghịch lý đáng chú ý. Trong lúc các hãng phim cắt giảm nhân sự để kiểm soát chi phí, họ đồng thời tuyển thêm những vị trí liên quan đến trí tuệ nhân tạo, từ phát triển công cụ cho hiệu ứng hình ảnh đến tự động hóa quy trình sản xuất.
Dữ liệu mới nhất của Cục Thống kê Lao động Mỹ cho thấy quy mô việc làm trong ngành điện ảnh và ghi hình vẫn thấp hơn đáng kể so với thời kỳ đỉnh cao. Riêng lĩnh vực sản xuất phim và video đạt đỉnh khoảng 289.000 việc làm vào tháng 10/2022. Đến tháng 2/2026, con số này chỉ còn khoảng 185.000, tức thấp hơn khoảng 100.000 việc làm so với đỉnh. Trong cả giai đoạn 2016 đến 2026, ngành sản xuất phim và video mất khoảng 49.000 việc làm, tương đương 21%.
Đây chưa phải bằng chứng cho thấy AI là nguyên nhân trực tiếp khiến 100.000 người mất việc. Dù vậy, AI đang xuất hiện đúng lúc các hãng phim tìm cách sản xuất với ít nhân lực hơn. Một khảo sát mới của Los Angeles Times cho thấy công nghệ này đã tiến sâu vào Hollywood hơn những gì các hãng phim công khai thừa nhận.
Tờ Los Angeles sử dụng công cụ thu thập dữ liệu để rà khoảng 250 tin tuyển dụng của Disney, Netflix, Amazon MGM, Universal, Paramount, Warner Bros. và Sony còn được đăng vào cuối tháng 6. Khoảng 30 vị trí, tương đương hơn 1/10 số tin tuyển dụng, được xác định có liên quan đến AI.
Đáng chú ý, các tin tuyển dụng không chỉ tìm người nghiên cứu AI. Chúng cho thấy các hãng phim đang xây dựng những đội ngũ chuyên trách để biến AI thành một phần lặp lại được trong quy trình sản xuất. Disney, Netflix và Amazon MGM tuyển người phát triển các quy trình sử dụng AI cho hiệu ứng hình ảnh, hoạt hình, âm thanh và lồng tiếng. Một số vị trí còn liên quan đến việc xây dựng mô hình AI riêng trong nội bộ, bên cạnh sử dụng phần mềm của bên thứ ba.
Netflix thậm chí đang tuyển một vị trí gần như chưa tồn tại cách đây một năm, Manager, Generative Workflows. Người đảm nhiệm công việc này sẽ giúp đưa AI vào các bộ phim của Netflix tại Mỹ và Canada. Bản mô tả tuyển dụng thừa nhận ngành công nghiệp đang có rất nhiều kế hoạch về GenAI, trong khi số quy trình thực sự được kiểm chứng trong môi trường sản xuất vẫn còn hạn chế.
Disney cũng đang xây dựng năng lực AI ở nhiều tầng. Pixar tìm nhân sự trình độ tiến sĩ nghiên cứu đồ họa máy tính và AI, trong khi Industrial Light & Magic, hãng VFX thuộc Disney, tuyển người khám phá các công nghệ mới, bao gồm AI và machine learning, nhằm xây dựng quy trình sản xuất mới. Skywalker Sound cũng được cho là đang tìm nhân sự phát triển các mô hình AI riêng cho nhạc phim, tách giọng và chuyển đổi giọng nói.
Nguồn ảnh: Los Angeles
Ở chiều ngược lại, Disney còn tuyển người để bảo vệ tài sản trí tuệ trước chính AI. Một số vị trí tập trung vào an ninh nội dung, đánh giá công cụ AI, chống sao chép, watermark và bảo vệ bản quyền. Điều này phản ánh một nghịch lý khác của Hollywood, các hãng phim vừa muốn khai thác AI, vừa phải tìm cách ngăn AI sử dụng trái phép kho nội dung của mình.
Amazon MGM cũng đang đẩy mạnh cuộc chơi. Hãng tuyển một lãnh đạo cấp cao phụ trách AI để thúc đẩy việc sử dụng công cụ này trong sản xuất, bên cạnh các vị trí liên quan đến tự động hóa vận hành và phân loại nội dung bằng mô hình ngôn ngữ lớn. Amazon đã đặt hàng ba series hoạt hình sử dụng AI thông qua quỹ dành cho các nhà sáng tạo GenAI, đồng thời đầu tư vào một công ty dịch vụ sản xuất tại Manhattan Beach.
Những diễn biến này cho thấy AI không đơn thuần là câu chuyện về việc một ngày nào đó máy móc sẽ thay thế biên kịch, diễn viên hay đạo diễn. Hiện tại, các công việc chịu tác động rõ hơn nằm ở những công đoạn phía sau màn ảnh, nơi AI có thể hỗ trợ tạo hình ảnh, hiệu ứng, âm thanh, lồng tiếng, dựng cảnh hoặc xây dựng bản nháp nhanh hơn.
Các hãng phim cũng đang tuyển một nhóm nhân sự hoàn toàn mới để vận hành quá trình chuyển đổi này. Hollywood vì thế không chỉ mất việc làm, mà còn đang thay đổi loại công việc mà ngành công nghiệp này cần.
Làn sóng cắt giảm nhân sự tại các tập đoàn lớn cũng cho thấy áp lực đang lan rộng. Disney từng cắt khoảng 1.000 vị trí trong tháng 4/2026. Đến cuối tháng 9, công ty tiếp tục thực hiện một đợt cắt giảm vài trăm nhân sự. Reuters cho biết Disney đang đối mặt đồng thời với những thay đổi liên quan đến AI, doanh thu phòng vé suy giảm cùng sức ép cạnh tranh từ các nền tảng streaming.
Tuy nhiên, việc làm mất đi không đồng nghĩa với việc AI đã thay thế những con người đó. Ngay cả trong các cuộc đàm phán với "Hiệp hội Diễn viên Màn ảnh và Liên đoàn Nghệ sĩ Truyền hình, Phát thanh Mỹ" (SAG AFTRA), các hãng phim vẫn khẳng định họ chưa sử dụng AI để hoàn toàn thay thế con người. Công đoàn diễn viên Mỹ cũng cho biết chưa có bằng chứng cho thấy GenAI đang được sử dụng để tạo ra các màn trình diễn thay thế diễn viên.
Nguồn ảnh: Los Angeles
SAG AFTRA đã đưa những điều khoản bảo vệ diễn viên trước hình ảnh và màn trình diễn tổng hợp vào hợp đồng mới có thời hạn bốn năm. Các hãng phim cũng phải cung cấp báo cáo mật về hoạt động liên quan đến AI cho công đoàn theo định kỳ.
Điều đó cho thấy Hollywood vẫn đang dò đường giữa cơ hội kinh tế của AI và phản ứng của diễn viên, người lao động cùng khán giả. Một số ngôi sao như George Lucas công khai ủng hộ công nghệ này, cho rằng AI sẽ giúp việc làm phim trở nên dễ dàng hơn. Trong khi đó, Ben Affleck từng thành lập công ty công nghệ dành cho điện ảnh InterPositive, với mục tiêu dùng AI để sửa ánh sáng, tạo những cảnh quay còn thiếu mà vẫn giữ quyết định sáng tạo trong tay nghệ sĩ.
Hollywood vì thế đang bước vào một cuộc chuyển đổi khó tránh khỏi. AI chưa thể được xem là thủ phạm duy nhất phía sau hàng chục nghìn việc làm biến mất. Công nghệ này đang trở thành một yếu tố mới khiến các hãng phim có thêm lý do để thiết kế lại quy trình sản xuất, giảm những công việc có thể tự động hóa, đồng thời tuyển một thế hệ nhân sự mới có khả năng làm việc cùng AI.