Nông sản Việt đứng trước quy định an toàn thực phẩm mới

Thanh long, chuối, dừa, chè cùng nhiều nông sản Việt Nam nằm trong phạm vi các quy định mới hoặc dự thảo sửa đổi, trong đó có những mốc bắt đầu áp dụng ngay từ tháng 10. Mốc gần nhất là 5/10 tuần tới, khi bản sửa đổi Danh sách các loài động vật thủy sinh mẫn cảm của Canada chính thức có hiệu lực. Doanh nghiệp thủy sản xuất khẩu sang thị trường này cần đối chiếu danh mục loài để xác định yêu cầu kiểm dịch đối với từng lô hàng. Tiếp đó là ngày 24/11, hạn góp ý đối với dự thảo của Brazil và 29/11, hạn góp ý dự thảo sửa đổi quy định thực phẩm của Malaysia.

Bên cạnh đó, việc EU liên tục cập nhật các quy định đang đặt ra yêu cầu doanh nghiệp và người sản xuất Việt Nam phải chủ động thích ứng ngay từ khâu sản xuất. Theo ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, EU là thị trường có các quy định rất chặt chẽ về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (MRL). Từ đầu năm 2026 đến nay, EU đã đưa ra khoảng 90 thông báo thay đổi liên quan đến các quy định về an toàn thực phẩm. Gần đây, EU đã đưa ra 7 thông báo liên quan đến điều chỉnh mức dư lượng tối đa đối với một loạt hoạt chất, trong đó nhiều hoạt chất đang được phép sử dụng tại Việt Nam có thể bị đưa về mức rất thấp, khoảng 0,01-0,05 ppm. Các quy định này được áp dụng cụ thể đối với nhiều nhóm sản phẩm Việt Nam đang xuất khẩu mạnh sang EU như ớt, ớt chuông, xoài, trà, cà phê, hạt tiêu... Do đó, việc hạ MRL có thể tác động trực tiếp đến tổ chức sản xuất và khả năng đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp xuất khẩu.

Ông Ngô Xuân Nam dẫn chứng, trong 7 thông báo mới của EU có 2 hoạt chất hiện được phép sử dụng tại Việt Nam. Trong khi quy định của Việt Nam có thể cho phép mức dư lượng tới 10 ppm thì EU dự kiến áp dụng mức chỉ 0,01-0,05 ppm đối với một số sản phẩm như xoài, cà chua. Như vậy, sản phẩm đáp ứng quy định trong nước chưa đồng nghĩa với việc đáp ứng yêu cầu của EU. Doanh nghiệp xuất khẩu phải kiểm soát ngay từ quá trình sản xuất, từ lựa chọn hoạt chất, liều lượng, thời điểm sử dụng đến thời gian cách ly để bảo đảm sản phẩm đạt MRL của thị trường nhập khẩu.

Theo dự kiến, các quy định mới được EU công bố ngày 1/3/2027 và có hiệu lực sau 20 ngày. Việt Nam có khoảng 6 tháng để chuẩn bị, điều chỉnh quy trình sản xuất và kiểm soát. Đây là khoảng thời gian không dài, nhất là với những ngành hàng có chu kỳ sản xuất kéo dài. Hiện Việt Nam còn 4 nhóm chịu quy định về tần suất kiểm tra tại biên giới EU gồm ớt chuông, thanh long, sầu riêng và đậu bắp. EU định kỳ 6 tháng xem xét, đánh giá lại tần suất kiểm tra đối với từng nhóm sản phẩm và từng quốc gia.

EU cũng đã công bố danh sách các nhóm sinh vật gây hại cần kiểm soát tại biên giới, trong đó có ruồi quả đã xuất hiện trên bưởi của Việt Nam. Văn phòng SPS Việt Nam khuyến nghị cơ quan chuyên môn và doanh nghiệp cần có giải pháp kiểm soát sinh vật gây hại ngay từ vùng sản xuất nếu muốn đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng này.