Nói nhiều năm về liên kết vùng, vì sao vẫn khó?

Tỉnh nối tỉnh, doanh nghiệp phải vào chuỗi 

Ngày 26/9, Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026 tổ chức Vòng bàn tròn Kết nối nội lực cấp miền - khu vực miền Trung.

PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và là thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia, nhìn nhận câu chuyện liên kết vùng đã được đặt ra và tìm cách giải quyết nhiều năm nhưng kết quả chưa cao. 

PGS.TS Trần Đình Thiên phân tích những điểm nghẽn khiến liên kết vùng được đặt ra nhiều năm nhưng hiệu quả chưa cao.

Một trong những nguyên nhân là cấp vùng chưa có hai yếu tố quan trọng: quyền lực để tổ chức, điều hành và nguồn lực để triển khai những công trình, dự án phát triển chung.

Quyền lực và nguồn lực hiện chủ yếu nằm ở từng địa phương. Vì vậy, liên kết vùng phần nhiều vẫn dựa vào việc các địa phương thỏa thuận với nhau rồi đề xuất lên cấp trên.

Liên kết miền Trung cần thay đổi cách tiếp cận, từ kết nối giữa các địa phương sang hình thành những chuỗi giá trị có doanh nghiệp trực tiếp tham gia.

Theo ông Thiên, miền Trung có thể tăng liên kết ở các lĩnh vực như logistics, cảng biển, hàng không, công nghiệp và công nghệ, du lịch, kinh tế biển, nông nghiệp và hành lang Đông - Tây. Thay vì mỗi địa phương phát triển riêng, các tỉnh có thể kết nối lợi thế sẵn có để hình thành sản phẩm và thị trường lớn hơn.

Trong du lịch, biển, rừng, di sản và cảnh quan của miền Trung có thể được nối thành các tuyến liên tỉnh. Huế, Đà Nẵng, Quảng Trị, Quảng Nam có thể cùng xây dựng chuỗi sản phẩm thay vì mỗi địa phương khai thác riêng.

Tương tự, vùng nguyên liệu Tây Nguyên có thể nối với hệ thống chế biến, logistics và cảng biển duyên hải, hình thành chuỗi từ sản xuất đến xuất khẩu. Hành lang Đông - Tây cũng mở thêm khả năng kết nối doanh nghiệp miền Trung với Lào qua các cửa khẩu và tuyến giao thông xuyên khu vực.

Ông cũng đề nghị, để liên kết không dừng ở hội nghị, các hiệp hội xây dựng chương trình, dự án và nhóm doanh nghiệp theo từng chuỗi. Kết quả liên kết cần thể hiện bằng những quan hệ hợp tác, hợp đồng và chuỗi giá trị được hình thành giữa doanh nghiệp các địa phương.

Trong khi đó, ông Phan Thái Bình, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, nhìn nhận việc sắp xếp lại các địa phương đã mở rộng không gian phát triển, tạo thêm điều kiện cho liên kết.

Đà Nẵng đang chủ trì xây dựng Đề án liên kết không gian phát triển Chu Lai - Dung Quất - Nam Giang - Bờ Y và Hành lang kinh tế Đông Tây. Đề án đã được báo cáo sơ bộ với Bộ Tài chính, đang tiếp tục lấy ý kiến để hoàn thiện và trình thẩm định.

Ông Phan Thái Bình, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, cho rằng việc sắp xếp lại các địa phương tạo thêm điều kiện để mở rộng không gian phát triển và liên kết vùng.

Không gian này sẽ phát huy lợi thế của hệ thống cảng biển, sân bay và Hành lang kinh tế Đông Tây, kết nối qua các cửa khẩu quốc tế Nam Giang - Đắc Tà Oọc và Bờ Y. Qua đó, tuyến liên kết có thể mở rộng sang Lào, Thái Lan và các thị trường khác.

Ông cho rằng đề án sẽ tạo thêm không gian liên kết giữa các địa phương, khai thác hệ thống cảng biển, sân bay, cửa khẩu và Hành lang kinh tế Đông Tây để phát triển chuỗi logistics chung.

Muốn kết nối phải biết nhau cần mua gì, bán gì

Ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, nhìn nhận dữ liệu đang là khoảng trống trong kết nối doanh nghiệp. Hiện hệ thống chưa thống kê đầy đủ hội viên hoạt động trong ngành nào, có sản phẩm gì, đang cần mua gì. Thiếu những thông tin này, việc tìm đối tác phù hợp gặp khó.

Ông cho rằng hoạt động hội không nên chỉ dừng ở gặp gỡ mà cần đi sâu vào nhu cầu kinh doanh, những vấn đề hội viên cần hỗ trợ. Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đang tập hợp dữ liệu hội viên từ các địa phương. Câu lạc bộ Xúc tiến thương mại và Đầu tư cũng chia hơn 20 nhóm ngành hàng, lĩnh vực để kết nối.

Ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, cho hay, thiếu dữ liệu đang là một trong những trở ngại khi kết nối doanh nghiệp.

Một cách làm được ông Hồng Anh đưa ra là khảo sát doanh nghiệp lớn đang cung cấp sản phẩm, dịch vụ gì và có nhu cầu mua gì. Các nhu cầu sau đó được chuyển đến hội viên để tìm đơn vị có khả năng cung ứng.

Theo ông, cách kết nối từ nhu cầu mua, bán cụ thể này hướng đến giảm 8-20% chi phí cho doanh nghiệp thông qua các chính sách dành cho doanh nghiệp trong và ngoài Hội.

Ông Mai Minh Vương, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Đà Nẵng, cho biết Mạng lưới Doanh nhân trẻ miền Trung vừa được khởi động, hướng đến hình thành các chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp nhiều địa phương. 

Một trong những mô hình được ông gợi ý là chuỗi du lịch Đà Nẵng - Huế - Quảng Trị. 

Theo ông Mai Minh Vương, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Đà Nẵng, mạng lưới Doanh nhân trẻ miền Trung vừa được khởi động nhằm tăng kết nối giữa doanh nghiệp các địa phương.

Bên cạnh kết nối kinh doanh, mạng lưới còn là nơi doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm tháo gỡ vướng mắc về chính sách. 

Chẳng hạn, cách xử lý một vấn đề tại Quảng Trị có thể trở thành kinh nghiệm để doanh nghiệp gặp trường hợp tương tự ở Quảng Ngãi tham khảo.

Ông Vương ví mạng lưới như những "bình thông nhau", giúp doanh nghiệp các địa phương chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và kết nối hoạt động.