Công ty xổ số học gì sau những chuyến đi?

Công ty Xổ số kiến thiết Cần Thơ - Ảnh: CHÍ QUỐC

"Học" phải đi đôi với "hành"

Báo Tuổi Trẻ phản ánh việc Kiểm toán Nhà nước kiến nghị UBND thành phố Cần Thơ chỉ đạo Công ty Xổ số kiến thiết Sóc Trăng và Công ty Xổ số kiến thiết Cần Thơ chấm dứt việc chi tiền tỉ cho các đoàn đi nước ngoài. Nhưng đại diện công ty vẫn cho rằng các chuyến đi này là thiết thực khiến dư luận bất bình. Nghịch lý bị chỉ ra là ngay sau khi đi nước ngoài về, thì kinh doanh vé số cào của công ty lập tức tăng doanh thu.

Học tập mô hình quản trị mới, công nghệ mới hay cách tổ chức thị trường mà kinh doanh xổ số trong nước chưa có là cần thiết nhưng không được lợi dụng chiếc áo khoác "học tập kinh nghiệm" để hợp thức hóa du lịch.

Không thể chỉ vì sau chuyến đi doanh nghiệp có một sản phẩm mới, doanh số của sản phẩm đó tăng mà mặc nhiên kết luận chuyến đi đã mang lại hiệu quả thiết thực.

Câu hỏi đặt ra là tại sao không cần chi tiền tỉ đi nước ngoài mà các công ty xổ số khác cũng tổ chức kinh doanh tốt sản phẩm này?

Hơn 20 tỉ đồng tiếp khách và yêu cầu minh bạch?

Câu chuyện "tiếp khách" tiền tỉ của các công ty xổ số kiến thiết cũng đặt ra nhiều câu hỏi về tính minh bạch của chi tiêu. Với đặc thù của hệ sinh thái có nhiều đại lý vé số, khách hàng thường xuyên cần giữ mối liên hệ, thì chi phí kinh doanh có thể lớn nhưng không thể vì "đặc thù kinh doanh" mà chi tiêu thiếu minh bạch.

Theo báo cáo kiểm toán, trong hai năm 2024-2025, Công ty Xổ số kiến thiết Hậu Giang chi hơn 14 tỉ đồng cho tiếp khách; Xổ số Sóc Trăng hơn 5,1 tỉ đồng và Xổ số Cần Thơ hơn 2,6 tỉ đồng.

Qua chọn mẫu, kiểm toán chỉ ra các chứng từ thanh toán chưa rõ lịch làm việc, đối tượng tiếp khách. Nhiều chứng từ chỉ ghi chung chung như tiếp đại lý khu vực hoặc đại lý tại các tỉnh, nên chưa đủ cơ sở chứng minh khoản chi phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh theo quy định.

Cần nói rõ, kết quả chọn mẫu của kiểm toán không đồng nghĩa toàn bộ các khoản chi đều sai. Nhưng nó chỉ ra một khoảng trống quản trị, hồ sơ chưa đủ thông tin để trả lời một câu hỏi căn bản là tiếp ai, để làm gì và kết quả phục vụ hoạt động kinh doanh ra sao.

Cũng không nên cực đoan đến mức cho rằng doanh nghiệp nhà nước không chi tiếp khách hay đi nước ngoài. Những khoản chi ấy có thể cần thiết nhưng phải đảm bảo chi đúng mục đích, đúng quy định và chứng minh được hiệu quả.

Điều dư luận quan tâm không phải là một chuyến đi hay một khoản tiếp khách cụ thể mà là tính minh bạch chi tiêu. Đặc thù kinh doanh có thể giải thích vì sao phải tiếp khách nhưng không thể là lý do để bỏ qua yêu cầu ai là khách, nội dung công việc là gì, khoản chi bao nhiêu và giá trị kinh doanh nhận lại ở đâu?

Xài tiền tỉ của một doanh nghiệp nhà nước mà chỉ cần đặt một cái tên có vẻ hợp lý, hoàn tất đủ thủ tục, khoản chi có thể đi qua nhiều tầng kiểm soát mà không ai phải trả lời đến cùng về hiệu quả, thì cần phải được chấm dứt và ngăn chặn.

Kiểm soát, sửa sai để làm tốt hơn

Xổ số kiến thiết là ngành kinh doanh đặc thù, nguồn thu lớn, tác động đến ngân sách, gắn với đông đảo người bán vé số, người mua. Vì vậy, dư luận quan tâm chi tiêu của các công ty xổ số kiến thiết là tất nhiên. Minh bạch là cách bảo vệ uy tín, thương hiệu của các công ty xổ số.

Bài học từ kiểm toán chỉ thật sự có giá trị khi nó làm thay đổi cách quản trị sau kiểm toán. Nếu hôm nay phát hiện hồ sơ chưa rõ, ngày mai sửa quy chế, nhưng vài năm sau lại xuất hiện những khoản chi tương tự dưới một tên gọi khác, thì vấn đề không còn là thiếu quy định mà là quy định chưa đi vào thực chất.

Các công ty cần thực hiện đầy đủ kiến nghị kiểm toán, rà soát từng khoản chi, làm rõ trách nhiệm cá nhân, tập thể, xử lý tài chính và trách nhiệm theo kết quả xác minh. Về lâu dài, cần tách bạch công tác chuyên môn, khảo sát học tập kinh nghiệm với tham quan, khen thưởng, giải quyết chính sách.

Chuyến đi nước ngoài phải rõ ràng mục đích, lịch trình phù hợp, không được kết hợp tham quan, rõ đối tác, sản phẩm đầu ra và người chịu trách nhiệm ứng dụng. Sau chuyến đi phải đánh giá mục tiêu, kết quả, không chỉ đối chiếu hóa đơn và hình ảnh. Người phê duyệt cần trả lời vì sao phải chi và kết quả thu được là gì?

Học tập kinh nghiệm nước ngoài, tiếp khách phục vụ kinh doanh xổ số kiến thiết là cần nhưng học tập phải tạo ra cách làm tốt hơn, tiếp khách phải phục vụ kinh doanh tốt hơn để mỗi đồng chi ra đều trở lại bằng giá trị cho doanh nghiệp và xã hội.