Đừng để bạo lực học đường gia tăng từ những “tiếng cười”, lượt like và chia sẻ

Một tiếng cười cũng có thể khiến bạo lực tiếp diễn

Ngày 21/9, tại buổi tuyên truyền pháp luật do Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng tổ chức tại Trường THPT Ngũ Hành Sơn, bà Phạm Thị Mai Hoa, Chi hội phó Chi hội Luật gia Bảo vệ quyền trẻ em thuộc Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, đưa ra một tình huống quen thuộc.

Một học sinh có ngoại hình khác biệt thường xuyên bị nhóm bạn đặt biệt danh, trêu chọc. Sau đó, nhóm này lập thêm nhóm chat riêng để tiếp tục nói xấu.

"Nếu là người nhìn thấy chuyện đó, các em sẽ làm gì?", bà Hoa hỏi.

Bà Phạm Thị Mai Hoa trao đổi với học sinh về cách ứng xử khi chứng kiến bạn bị bắt nạt.

Câu hỏi hướng sự chú ý đến một nhóm thường ít được nhắc tới trong các vụ bắt nạt học đường: những người chứng kiến. Họ không trực tiếp chửi mắng, xô đẩy hay cô lập bạn, nhưng cách phản ứng có thể khiến hành vi ấy dừng lại hoặc tiếp diễn.

Có người cười theo. Có người đứng xem. Có người nghĩ "không phải chuyện của mình". Cũng có người lấy điện thoại quay lại rồi gửi clip vào nhóm chat.

Bà Hoa phân tích, tâm lý sợ liên lụy hoặc chọn đứng ngoài đôi khi tạo điều kiện để hành vi bắt nạt kéo dài. Vì vậy, học sinh không chỉ cần được nhắc "không đánh nhau", mà còn phải biết ứng xử khi chứng kiến bạn bị tổn thương.

Điều đầu tiên là không cổ vũ.

Một tiếng cười, lời hò hét hay hành động quay clip có thể khiến người gây bạo lực muốn tiếp tục thể hiện trước đám đông. Nếu đoạn clip sau đó bị phát tán, một sự việc chỉ diễn ra vài phút ở sân trường có thể kéo dài tổn thương nhiều ngày, thậm chí lâu hơn.

Bảo vệ bạn cũng không đồng nghĩa với việc phải lao vào can ngăn bằng mọi giá. Khi điều kiện cho phép và bảo đảm an toàn, học sinh có thể yêu cầu dừng hành vi, tìm cách đưa bạn ra khỏi tình huống hoặc nhanh chóng báo cho giáo viên, cha mẹ và người lớn đáng tin cậy.

Học sinh được khuyến cáo không cổ vũ, quay clip hoặc chia sẻ nội dung có thể khiến người bị bắt nạt tiếp tục tổn thương.

Bạo lực học đường cũng không phải lúc nào xuất hiện bằng những cú đánh. Một học sinh bị cả nhóm cố tình không cho chơi cùng, bị chế giễu ngoại hình, chê bai hoàn cảnh gia đình, tung tin đồn hoặc liên tục gọi bằng biệt danh khiến em khó chịu cũng có thể bị tổn thương.

Trong những trường hợp ấy, chỉ "không tham gia" chưa chắc đã đủ.

Nếu cả lớp biết một bạn bị tẩy chay nhưng không ai lên tiếng, sự cô lập vẫn tiếp diễn. Nếu một nhóm chat được lập ra để chế giễu một người và những thành viên khác tiếp tục đọc, cười hoặc bình luận, vòng tròn tổn thương sẽ ngày càng rộng.

Từ các tình huống này, bà Hoa nhấn mạnh ba điều với học sinh: không gây bạo lực, không tiếp tay và không im lặng khi chứng kiến bạn bị bắt nạt.

Một lần bấm chia sẻ có thể kéo dài tổn thương

Từ câu chuyện trong lớp học, bà Hoa đưa học sinh đến mạng xã hội. Một đoạn clip xô xát được quay tại trường, một bức ảnh bị chế giễu hay một lời đồn về bạn học có thể chỉ mất vài giây để được chuyển từ nhóm chat này sang nhóm chat khác.

Mỗi lượt chia sẻ lại kéo thêm nhiều người vào câu chuyện.

Với người bị nhắm đến, tổn thương khi ấy không còn dừng ở sự việc ban đầu. Các em có thể tiếp tục đối mặt với bình luận chế giễu, suy diễn hoặc những lời công kích từ những người thậm chí không biết rõ chuyện gì đã xảy ra.

Bà Phạm Thị Mai Hoa phân tích những biểu hiện bạo lực học đường không chỉ bằng hành vi xô xát mà còn qua cô lập, chế giễu, tung tin đồn.

Bởi vậy, trước khi bấm nút chia sẻ một thông tin liên quan đến người khác, học sinh cần tự hỏi nội dung đó từ đâu, có đúng hay không và việc lan truyền có thể gây hậu quả gì.

Bà Hoa gợi học sinh "quy tắc 3 kiểm": kiểm tra ai là người đăng, kiểm tra thời điểm thông tin xuất hiện và kiểm chứng xem có nguồn đáng tin cậy nào khác xác nhận hay không.

Nguyên tắc này đặc biệt cần thiết với những thông tin gây sốc, các bài đăng tố cáo hoặc clip chỉ ghi lại một phần của sự việc.

Nhiều lượt xem, lượt thích hay bình luận không đồng nghĩa với việc nội dung đó chính xác.

Trong môi trường mạng, một thông tin chưa được kiểm chứng có thể nhanh chóng biến thành lời đồn. Một bức ảnh có thể bị tách khỏi bối cảnh. Một đoạn clip vài chục giây cũng chưa chắc phản ánh đầy đủ nguyên nhân của sự việc.

Nếu vội vàng chia sẻ, người xem có thể từ vị trí người chứng kiến trở thành một mắt xích khiến sự việc lan rộng hơn.

Bà Hoa cũng lưu ý học sinh không nên phản ứng ngay khi đang tức giận. Trước một bình luận, tin nhắn hay nội dung chuẩn bị đăng, các em có thể thực hiện bốn bước: dừng lại, suy nghĩ, kiểm tra rồi mới gửi.

Khoảng dừng ngắn ấy có thể giúp tránh một lời nói gây tổn thương hoặc một lần phát tán thông tin chưa rõ đúng sai.

Học sinh Trường THPT Ngũ Hành Sơn tham gia buổi tuyên truyền pháp luật về phòng, chống bạo lực học đường và kỹ năng ứng xử trên mạng xã hội.

Việc bảo vệ bản thân và bạn bè trên mạng còn bắt đầu từ cách sử dụng hình ảnh, thông tin cá nhân. Số điện thoại, địa chỉ nhà, vị trí đang ở hay những hình ảnh riêng tư đều cần được cân nhắc trước khi đăng công khai. 

Một nguyên tắc được bà Hoa gợi ra là điều gì bản thân không muốn người lạ biết thì không nên dễ dàng đưa lên mạng.

Sau những tình huống được đặt ra tại hội trường, thông điệp không dừng ở việc yêu cầu học sinh tránh xa bạo lực.

Trước một vụ việc trong lớp học hay trên mạng, các em không nhất thiết phải trở thành người trực tiếp can thiệp. 

Nhưng không cười theo, không quay clip để phát tán, không chia sẻ lời đồn và kịp báo cho người lớn đã là những cách để một vụ bắt nạt không có thêm người tiếp tay.