AI đặt lại bài toán giáo dục khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong đại học

Chiều 18/9, Đại học Huế đã tổ chức Hội thảo quy mô toàn quốc với chủ đề “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong giáo dục đại học”.

Tham dự hội thảo có hơn 500 đại biểu, trong đó có đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính, UBND Tp.Huế; đại diện 24 đại học, trường đại học, học viện cùng 10 tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, quỹ đầu tư và doanh nghiệp. Sự tham gia đa dạng này cho thấy khởi nghiệp trong trường đại học không còn được nhìn nhận đơn thuần là câu chuyện của sinh viên hay một vài trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp, mà đang trở thành vấn đề liên quan trực tiếp đến chất lượng đào tạo và khả năng kết nối nguồn lực xã hội.

GS.TS Nguyễn Vũ Quốc Huy Quyền Giám đốc Đại học Huế phát biểu tại hội thảo.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội thảo là tác động của trí tuệ nhân tạo đối với giáo dục khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo.

Tại các phiên thảo luận, các chuyên gia đặt vấn đề từ ba câu hỏi: Dạy cái gì? Dạy như thế nào? Và ai dạy? Đây cũng là ba câu hỏi có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh AI đang phát triển nhanh chóng và ngày càng tham gia sâu vào quá trình tạo lập, xử lý và khai thác tri thức.

Ở phiên thảo luận về nội dung đào tạo, các chuyên gia tập trung phân tích xu thế giáo dục khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam và thế giới. Trong môi trường công nghệ thay đổi liên tục, chương trình đào tạo không thể chỉ cung cấp cho sinh viên một hệ thống kiến thức cố định, mà cần giúp người học hình thành khả năng thích ứng với những công nghệ, mô hình kinh doanh và yêu cầu nghề nghiệp mới.

Từ câu chuyện “dạy cái gì”, hội thảo chuyển sang câu hỏi “dạy như thế nào”. Học theo dự án, học qua trải nghiệm và sử dụng Generative AI như một “đối tác tư duy” cho sinh viên được đưa ra thảo luận.

Các chuyên gia, nhà quản lý trao đổi tại phiên thảo luận.

Theo các chuyên gia, vấn đề không nằm ở việc đưa thêm một công cụ công nghệ vào giảng đường. Quan trọng hơn là phải thay đổi cách người học tiếp cận vấn đề, biết đặt câu hỏi, kiểm chứng giả thuyết, thử nghiệm ý tưởng, đánh giá kết quả, chấp nhận thất bại và điều chỉnh sản phẩm dựa trên phản hồi thực tế.

Trong bối cảnh đó, AI có thể hỗ trợ sinh viên tìm kiếm và xử lý thông tin, phát triển ý tưởng, mô phỏng các phương án hoặc phản biện bước đầu. Tuy nhiên, năng lực cốt lõi mà giáo dục đại học cần hình thành vẫn là tư duy độc lập, khả năng sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề và khả năng chịu trách nhiệm với quyết định của chính mình.

PGS.TS. Nguyễn Anh Thi, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Citares cho rằng trong bối cảnh kinh tế tri thức, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo đang làm thay đổi nhanh chóng cấu trúc thị trường lao động, giáo dục đại học đứng trước yêu cầu chuyển dịch từ mô hình đào tạo chủ yếu dựa trên truyền thụ tri thức sang mô hình phát triển năng lực và khả năng tạo giá trị của người học.

Theo PGS.TS Thi, giáo dục khởi nghiệp không nên chỉ được tiếp cận như một lĩnh vực đào tạo nhằm tạo ra những cá nhân thành lập doanh nghiệp, mà cần được nhìn nhận như một phương thức phát triển tư duy cơ hội, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực đổi mới sáng tạo, năng lực thực thi và khả năng thích ứng.

Đáng chú ý, PGS.TS. Trần Thị Hoàng Đông, Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế dẫn chứng theo UNESCO (2024), sự phát triển của AI đang làm chuyển dịch mô hình tương tác truyền thống giữa giảng viên và người học sang mô hình giảng viên - AI - người học. Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu xem xét lại vai trò cũng như năng lực của giảng viên trong kỷ nguyên AI.

Theo PGS.TS. Trần Thị Hoàng Đông, giáo dục đại học vì vậy không chỉ dừng ở việc ứng dụng AI trong một số khâu của quá trình giảng dạy, mà cần tái thiết kế quá trình dạy và học khi AI đã trở thành một thành tố của môi trường tri thức.

Từ đó, PGS.TS. Trần Thị Hoàng Đông cho rằng giáo dục khởi nghiệp đổi mới sáng tạo cần chuyển từ trọng tâm truyền đạt kiến thức về khởi nghiệp sang phát triển tư duy đổi mới, năng lực hành động và khả năng tạo lập giá trị thực tiễn.

Không chỉ bàn về AI và phương pháp giáo dục, hội thảo còn thử nghiệm chính tinh thần đổi mới sáng tạo trong cách thức tổ chức.

Đại biểu trực tiếp tham gia khảo sát, phản hồi và bình chọn trên nền tảng trực tuyến; kết quả được sử dụng ngay trong quá trình thảo luận. Cách tổ chức này biến người tham dự từ vị trí “ngồi nghe” thành một phần của cuộc đối thoại, đồng thời tạo ra dữ liệu tức thời để các diễn giả phân tích và trao đổi.

Đây cũng là cách cụ thể hóa tinh thần “Đổi mới sáng tạo - Kiến tạo tương lai”, khi đổi mới không chỉ được nói đến bằng các khái niệm, mà được thử nghiệm ngay trong một diễn đàn học thuật.

Một dấu ấn đáng chú ý tại hội thảo là lễ ra mắt Hội đồng Cố vấn cấp cao về Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Đại học Huế. Cùng với đó là việc ký kết thỏa thuận hợp tác giữa Đại học Huế với VSV Foundation, BK-Holdings, Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NACENTECH) và Công ty TNHH Citares.

Nếu những phiên thảo luận đặt ra bài toán “làm gì và làm như thế nào”, thì các hoạt động hợp tác chính là bước cụ thể hóa nguồn lực để những vấn đề được bàn thảo có cơ hội đi xa hơn sau hội trường.

TS. Hoàng Kim Toản, Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo thuộc Đại học Huế chia sẻ với Người Đưa Tin, ý nghĩa thiết thực của hội thảo vì vậy không chỉ nằm ở số lượng đại biểu hay số lượng tổ chức tham gia, mà ở khả năng hình thành một mạng lưới cùng đồng hành với nhà trường và sinh viên. Trong mạng lưới đó, đại học giữ vai trò đào tạo và nghiên cứu; doanh nghiệp cung cấp môi trường thực tiễn; các tổ chức hỗ trợ và quỹ đầu tư mở thêm cơ hội kết nối nguồn lực; còn đội ngũ cố vấn giúp các ý tưởng được định hướng và phát triển bài bản hơn.