Chân dung "bộ óc lớn" đứng sau tốc độ thần tốc của DeepSeek
Để hiểu tại sao bài viết của Shengyu Liu lại tạo ra sức tác động lớn đến vậy, cần nhìn vào hồ sơ của kỹ sư này. Là cựu sinh viên lớp Turing danh giá tại Đại học Bắc Kinh và từng dẫn dắt đội tuyển siêu máy tính giành chức vô địch ASC, Shengyu Liu không phải là người làm AI ở tầng ứng dụng UI/UX hay Wrapper API. Anh thuộc nhóm kỹ sư hiếm hoi chuyên can thiệp vào tầng sâu nhất của hệ thống, viết và tối ưu các đoạn mã CUDA, PTX, SASS - những toán tử phần cứng quyết định tốc độ huấn luyện và suy luận của các mô hình AI lớn.
Trước khi đầu quân cho DeepSeek, Liu đã tham gia phát triển các hệ thống phục vụ LLM đình đám như DistServe, LoongServe hay FastServe.
Cũng chính anh là người tự tay viết toán tử Attention cốt lõi cho siêu mô hình DeepSeek v4.1 vừa ra mắt. Thế nhưng, người tạo ra "động cơ" cho AI lại đang phải đối mặt với một thực tế phũ phàng, chính thứ động cơ ấy đang quay lại nuốt chửng công việc của mình.
Shengyu Liu - kỹ sư tối ưu hóa toán tử low-level tại DeepSeek (Ảnh: Alan Dao)
Trong tâm sự của mình, Shengyu Liu chia sẻ sự ngỡ ngàng trước tốc độ tự tiến hóa của AI. Chỉ trong vòng một năm, từ một trợ lý tra cứu mã nguồn đơn giản, AI đã lột xác thành một "bậc thầy toán tử". Nó có thể tự đọc mã CUDA, phân tích thời gian dừng của lệnh phần cứng và độc lập tối ưu hiệu năng.
"AI có thể suy nghĩ 300 token mỗi giây, nửa giây gõ ra một dòng lệnh, 20 giây viết xong một đoạn code, còn tôi thì không." Liu viết.
Anh dự báo chỉ trong nửa năm đến một năm nữa, các toán tử do AI tự viết sẽ hoàn toàn vượt xa trình độ của những kỹ sư xuất sắc nhất thế giới.
Sau đó, Liu cũng chia sẻ lý do tại sao biết rất rõ càng tối ưu AI nhanh thì bản thân càng sớm bị thay thế, nhưng những kỹ sư như Liu vẫn dốc sức làm việc?
Bên cạnh niềm phấn khích thuần túy của một lập trình viên - cảm giác như một game thủ vừa phá kỷ lục speedrun - Liu chỉ ra một thực tế tàn nhẫn, cuộc đua vũ trang công nghệ không bao giờ dừng lại. Nếu anh "nằm phẳng", các mô hình của đối thủ vẫn sẽ tiến lên và tiêu diệt vị trí làm việc của anh.
"Nếu nhất định phải bị cuộc cách mạng loại bỏ, tôi hy vọng người loại bỏ tôi trong cuộc cách mạng này là chính tôi," kỹ sư DeepSeek trải lòng.
Từ "người nghệ sĩ xỏ kim luồn chỉ" đến "kẻ lái mecha": Sự biến mất của niềm vui thuần túy
Khác với những dự báo cực đoan về làn sóng thất nghiệp diện rộng, Liu cho rằng những kỹ sư giỏi sẽ không mất việc, nhưng họ buộc phải chuyển nghề. Sự chuyển dịch này sẽ mang lại cảm giác mất mát sâu sắc về mặt cảm xúc.
Liu dùng hình ảnh ẩn dụ đầy chua xót về một người thợ đan áo len thủ công tinh xảo. Họ tận hưởng cảm giác ngồi bên cửa sổ, chậm rãi xỏ kim luồn chỉ suốt một buổi chiều. Nhưng khi máy may tự động xuất hiện với tốc độ gấp hàng nghìn lần và chất lượng tương đương, cái "cảm xúc nghe mưa xỏ kim" ấy hoàn toàn bị âm thanh của máy móc nghiền nát.
Bài viết gây chấn động truyền thông trên mạng xã hội Trung Quốc của Shengyu Liu (Ảnh: Alan Dao)
Các kỹ sư máy tính sẽ không còn được ngồi tĩnh tâm ngồi viết từng dòng mã code tối ưu đẹp đẽ. Họ buộc phải từ bỏ niềm yêu thích thuần túy để trở thành "người lái mecha" (điều khiển các AI Agent). Quyền lực và khả năng vận hành của các công cụ AI sẽ đè bẹp kỹ năng và kỹ thuật cá nhân.
Cảnh báo về một tương lai "Cyberpunk 2077" và lý do kiên trì ở lại DeepSeek
Không chỉ dừng lại ở câu chuyện cá nhân, bài viết của kỹ sư DeepSeek này còn chạm đến những nguy cơ mang tính cấu trúc của toàn xã hội.
Việc học sinh, sinh viên phụ thuộc hoàn toàn vào AI để giải các bài tập thực hành (Lab) sẽ tạo ra một thế hệ thiếu hụt nghiêm trọng khả năng tư duy hệ thống. Khi những người có năng lực yếu kết hợp với AI, họ sẽ tạo ra "những núi mã nguồn rác" với tốc độ phi mã, gieo mầm hiểm họa cho các hệ thống công nghệ tương lai.
Ngoài ra, Liu bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về kịch bản các tập đoàn công nghệ đóng như OpenAI hay Anthropic nắm giữ hoàn toàn các siêu mô hình AGI. Nếu trí tuệ nhân tạo mạnh nhất bị kiểm soát bởi một vài thực thể độc quyền, xã hội sẽ trượt thẳng về kịch bản phân hóa cực đoan kiểu Cyberpunk 2077 - nơi giới tinh hoa sở hữu AI sẽ tiến về phía trước còn đa số đại chúng bị bỏ lại phía sau.
Lý do Shengyu Liu chọn ở lại DeepSeek chính là niềm tin vào con đường mã nguồn mở. Trí tuệ tiên phong nhất phải được cung cấp cho tất cả mọi người với giá rẻ nhất. Việc bình dân hóa AI mạnh mẽ là cách duy nhất để kéo thế giới thoát khỏi viễn cảnh u tối của sự bất bình đẳng do công nghệ gây ra.
"Cầu mong thế giới tương lai mọi sự an lành. May all the beauty be blessed" là câu cuối cùng trong bài viết của Shengyu Liu - một nốt trầm chứa đựng đầy lo lắng về tương lai. "Bát cơm" của những người làm công nghệ có thể vẫn còn đó, nhưng mùa hè của những tâm hồn trót yêu từng dòng mã thủ công thì đã vĩnh viễn khép lại.