Một số khâu chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu
Tại cuộc họp báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 16/9, ông Nghiêm Quang Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - thông tin về việc Úc tạm dừng nhập khẩu bưởi tươi của Việt Nam.
Đáng chú ý, quyết định được đưa ra chỉ khoảng 5 tháng sau khi những lô bưởi Việt Nam đầu tiên được xuất khẩu sang thị trường này vào tháng 4/2026.
Theo ông Tuấn, từ ngày 22-28/8, Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp Úc (DAFF) đã cử đoàn chuyên gia sang Việt Nam, kiểm tra trực tiếp một số vùng trồng và cơ sở đóng gói bưởi được cấp mã số xuất khẩu tại Vĩnh Long, TPHCM và Cần Thơ. Kết quả kiểm tra cho thấy, một số vùng trồng và cơ sở đóng gói chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của Úc.
Tại vùng trồng, một bộ phận nông dân chưa nắm rõ các điều kiện đối với bưởi xuất khẩu. Nhật ký sản xuất, hồ sơ theo dõi sinh vật gây hại còn thiếu; mẫu biểu chưa thống nhất. Quy trình quản lý dịch hại cũng chưa đồng bộ, đặc biệt là ở phương pháp và mật độ đặt bẫy, thời gian thay bẫy, tần suất kiểm tra và cách ghi nhận kết quả.
Tại các cơ sở đóng gói, việc lựa chọn, phân loại và loại bỏ quả có dấu hiệu sâu bệnh chưa đáp ứng yêu cầu. Quy trình xử lý bưởi bằng chlorine cũng chưa được thực hiện thống nhất. Đoàn chuyên gia Úc còn chỉ ra những lỗ hổng trong kiểm tra, giám sát và truy xuất nguồn gốc.
Ông Nghiêm Quang Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - thông tin tại họp báo.
Ngày 14/9, DAFF thông báo quyết định của Giám đốc An ninh sinh học Úc về việc tạm ngừng nhập khẩu bưởi tươi từ Việt Nam. Quyết định có hiệu lực từ ngày 15/9 theo giờ chuẩn miền Đông Úc, thời hạn tạm ngừng ban đầu là 6 tháng. Lệnh tạm dừng có thể được gia hạn nếu phía Việt Nam chưa khắc phục đầy đủ những tồn tại được chỉ ra.
Cơ quan kiểm dịch thực vật Việt Nam phải dừng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch đối với các lô bưởi tươi xuất khẩu sang Úc.
“Với những lô hàng đã được cấp giấy chứng nhận trước thời điểm quyết định có hiệu lực, phía Úc vẫn cho phép nhập cảnh nhưng sẽ kiểm tra tại cửa khẩu và áp dụng biện pháp xử lý khi cần thiết. Những lô hàng được cấp giấy chứng nhận từ thời điểm lệnh tạm dừng có hiệu lực sẽ không được phép nhập cảnh”, ông Tuấn nói.
Lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, ngay sau khi nhận được thông báo yêu cầu, Cục yêu cầu các địa phương rà soát toàn bộ vùng trồng, cơ sở đóng gói đã được cấp mã số xuất khẩu sang Úc; kiểm tra lại từng đơn vị theo đầy đủ điều kiện nhập khẩu.
"Kết quả rà soát, danh sách vùng trồng, cơ sở đóng gói cùng tài liệu chứng minh việc khắc phục sẽ được gửi về Cục để làm căn cứ trao đổi với phía Úc, hướng tới khôi phục xuất khẩu. Những mã số không đáp ứng yêu cầu phải tạm dừng hoạt động xuất khẩu. Chủ mã số phải xây dựng phương án khắc phục và chỉ được xác nhận đủ điều kiện sau khi cơ quan chức năng kiểm tra lại”, ông Tuấn thông tin.
Phấn đấu xuất khẩu sầu riêng đạt 4 tỷ USD
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 8 tháng vừa qua đạt 49,3 tỷ USD, tăng 7% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu nông sản đạt 25,6 tỷ USD; lâm sản đạt 12,5 tỷ USD; thủy sản đạt 7,9 tỷ USD. Xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt gần 512 triệu USD, tăng 30%.
Thứ trưởng Bộ NN&MT Đặng Ngọc Điệp cho biết, trong 4 tháng cuối năm, mỗi tháng ngành nông nghiệp phải mang về 6,2 tỷ USD để đạt mục tiêu xuất khẩu.
Cùng thời gian này, nhập khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 35 tỷ USD, đưa mức xuất siêu toàn ngành lên 14,2 tỷ USD. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất với 11,2 tỷ USD, chiếm 22,7% tổng kim ngạch xuất khẩu và tăng 22,1%.
Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp đánh giá, sầu riêng tiếp tục là một trong những điểm sáng của xuất khẩu nông sản năm nay. Trong 8 tháng qua, xuất khẩu mặt hàng này đạt khoảng gần 2 tỷ USD, tăng 28,3% so với cùng kỳ; thị trường chính là Trung Quốc, kim ngạch đạt khoảng 1,85 tỷ USD.
“Chúng tôi phấn đấu đưa kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt khoảng 4 tỷ USD trong năm 2026”, Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp nói.
Ngoài thị trường Trung Quốc, lãnh đạo Bộ NN&MT cho biết đang đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường, nhằm giảm sự phụ thuộc. Từ tháng 7, Ấn Độ chính thức cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi Việt Nam. Đây là thị trường đông dân, có sức mua lớn và được xác định là một trong những hướng mở rộng quan trọng đối với nông sản Việt Nam trong thời gian tới.
Ông Đặng Ngọc Điệp cho hay, Bộ NN&MT tiếp tục đặt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 74 tỷ USD trong năm nay. Như vậy, trong 4 tháng cuối năm, toàn ngành phải mang về thêm khoảng 24,9 tỷ USD.