Loại củ quen thuộc được ví như "nhân sâm" bình dân, ngoài chợ bán giá rẻ bất ngờ

Sắn dây còn có tên gọi khác là cát căn, cam cát căn, phấn cát. Tên khoa học là Pueraria thomsoni Benth., thuộc họ Đậu (Fabaceae). Trong y học cổ truyền, cát căn (Radix Puerariae) là phần rễ của cây sắn dây được thu hái, sơ chế và phơi hoặc sấy khô để làm thuốc.

Ảnh minh họa

Sắn dây là loại cây thân leo, có thể dài nhiều mét. Phần rễ phát triển thành củ lớn, chứa nhiều tinh bột. Đây cũng là bộ phận được sử dụng phổ biến nhất. Củ sắn dây thường được thu hoạch từ cuối mùa thu đến đầu mùa xuân. Sau khi đào lên, củ được rửa sạch, bóc lớp vỏ ngoài, cắt thành từng đoạn rồi phơi hoặc sấy khô. Nếu chế biến thành bột sắn dây, củ được nghiền nhỏ, lọc nhiều lần để thu phần tinh bột.

Sắn dây chứa khoảng 12-15% tinh bột tính theo rễ tươi. Một số nghiên cứu còn ghi nhận sự hiện diện của các hợp chất như puerarin và một số thành phần khác.

Theo y học cổ truyền, cát căn có vị ngọt, cay, tính bình, có tác dụng giải cơ, thoái nhiệt, sinh tân, chỉ khát. Vị thuốc này thường được sử dụng trong một số bài thuốc hỗ trợ các tình trạng như sốt, khát nước, đau đầu hoặc một số chứng tiêu chảy, lỵ.

Liều dùng cát căn thường được ghi nhận ở mức 8-20g mỗi ngày, chủ yếu dưới dạng thuốc sắc và có thể phối hợp với các vị thuốc khác. Liều lượng cụ thể cần tùy thuộc vào mục đích sử dụng và thể trạng.

Bột sắn dây giúp giải khát

Bột sắn dây thường được pha với nước để làm thức uống trong những ngày nóng. Đây là cách sử dụng phổ biến trong đời sống, chủ yếu nhằm giải khát và bổ sung năng lượng từ tinh bột. Tuy nhiên, không nên xem bột sắn dây như một phương pháp điều trị thay thế thuốc khi đang mắc bệnh.

Ảnh minh họa

Hỗ trợ hệ tiêu hóa

Sắn dây chứa lượng tinh bột đáng kể và có thể được sử dụng dưới nhiều dạng khác nhau như củ tươi, bột sắn dây hoặc các món ăn chế biến từ tinh bột sắn dây. Khi sử dụng hợp lý trong chế độ ăn, các món từ sắn dây có thể góp phần cung cấp năng lượng và làm đa dạng nguồn thực phẩm. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng bột sắn dây có tác dụng tương đương chất xơ hay có thể điều trị táo bón, rối loạn tiêu hóa. Để hệ tiêu hóa hoạt động tốt, chế độ ăn vẫn cần ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và đủ nước.

Một số bài thuốc có sắn dây

Trong y học cổ truyền, sắn dây được phối hợp với nhiều dược liệu khác trong các bài thuốc khác nhau.

Cát căn thang: Cát căn phối hợp với ma hoàng, quế chi, đại táo, thược dược, sinh khương và cam thảo. Đây là bài thuốc cổ được sử dụng trong y học cổ truyền cho một số chứng cảm mạo.

Nước sắn dây - ngó sen: Sắn dây tươi và ngó sen được ép lấy nước. Theo kinh nghiệm dân gian và y học cổ truyền, thức uống này được sử dụng trong một số trường hợp có biểu hiện chảy máu.

Nước rau má sắn dây: Rau má tươi kết hợp với bột sắn dây, có thể dùng làm thức uống giải khát. Theo y học cổ truyền, món này thường được sử dụng khi có các biểu hiện như nóng trong, mẩn ngứa hoặc rôm sảy.

Cháo sắn dây: Có thể nấu cháo từ gạo tẻ và bột sắn dây. Đây là món ăn mềm, dễ sử dụng, phù hợp trong chế độ ăn của một số người cần món ăn nhẹ và dễ tiêu.

Ăn mỡ lợn mỗi ngày, người đàn ông 75 tuổi ngỡ ngàng khi đi khámĐỌC NGAY

Sắn dây không chỉ là thức uống quen thuộc trong những ngày nắng nóng mà còn được sử dụng trong y học cổ truyền với nhiều công dụng như thanh nhiệt, sinh tân, giải khát. Tuy nhiên, sử dụng sắn dây làm thuốc cần đúng cách và phù hợp với từng trường hợp.

- Không nên sử dụng quá nhiều bột sắn dây cùng lúc.

- Người đang có bệnh hoặc phải dùng thuốc thường xuyên nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng sắn dây với mục đích chữa bệnh.

- Không tự áp dụng các bài thuốc dân gian để xử trí những tình trạng cấp cứu như rắn cắn, sốt cao kéo dài, xuất huyết hoặc mất nước.

- Khi có triệu chứng bất thường, cần đi khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

Trúc Chi (t/h VOV, Sức khỏe & Đời sống)