Từ vụ án mạng rúng động, cẩn trọng với câu nói 'anh làm vậy chỉ vì sợ mất em'

Trong vụ thảm án đặc biệt nghiêm trọng khiến 3 người chết, một người bị thương ở xã Bình Minh (TP Đồng Nai) mới đây, theo thông tin điều tra ban đầu, nghi phạm mang dao tìm đến nhà bạn gái để trả thù sau khi chia tay. Khi không thể tiếp cận bạn gái, nghi phạm sau đó tấn công những người hoàn toàn xa lạ, không có mâu thuẫn với mình.

Đây không phải vụ án nghiêm trọng duy nhất xảy ra do mâu thuẫn tình cảm, đặc biệt sau chia tay. 

Trước đó, tháng 4/2026, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Đà Nẵng khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt tạm giam đối với Mai Thành Trung để điều tra về hành vi "cưỡng dâm" bạn gái cũ. Sau khi chia tay, đối tượng nhiều lần đe dọa phát tán video riêng tư của bạn gái cũ; uy hiếp, ép buộc bạn gái cũ quan hệ tình dục với mình và các nam giới khác.

Hồi tháng 7/2024, do mâu thuẫn tình cảm, một đối tượng 39 tuổi đã dùng dao tấn công, đâm chết người phụ nữ ở quán cà phê TPHCM rồi tự sát tại hiện trường.

Những vụ án này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về những mối quan hệ mang tính chiếm hữu, kiểm soát. 

Theo chuyên gia, những vụ thảm án sau chia tay hiếm khi xuất phát từ mối quan hệ tình cảm lành mạnh. Ảnh minh hoạ: Freepik

7 dấu hiệu của tâm lý lệch lạc trong tình yêu

Theo chuyên gia tâm lý Hoàng Hải Vân (Hà Nội), từ các nghiên cứu tâm lý tội phạm học, những vụ thảm án vì tình yêu hiếm khi xuất phát từ mối quan hệ tình cảm lành mạnh. Nói cách khác, nó là một quá trình mâu thuẫn tích tụ lâu dài, bị thúc đẩy bởi chuỗi lệch lạc trong nhận thức, cảm xúc và cơ chế kiểm soát hành vi dẫn đến hậu quả đau lòng.

Khi một đối tượng xuống tay sát hại người từng yêu thương có thể giải thích do các cơ chế tâm lý như: Hội chứng cuồng kiểm soát hay còn gọi là Hội chứng Adele/Rối loạn ám ảnh tình yêu. Trong những mối quan hệ này, khung tâm lý hành vi của hung thủ được xây dựng trên nhu cầu chiếm hữu cực đoan chứ không phải tình cảm tương hỗ. Vì vậy đối phương muốn rời đi, họ cảm thấy quyền kiểm soát bị đe dọa mà rơi vào trạng thái phủ nhận cực đoan hoặc điên cuồng đeo bám.

Hoặc đối tượng là người có tính cách ái kỷ (narcissistic) lòng tự trọng thấp nhưng tự ái cao, với họ việc bị từ chối chẳng khác gì một đòn chí mạng vào vỏ bọc kiêu ngạo của họ. Thay vì xem xét nguyên nhân chia tay, họ chỉ cảm thấy bị từ chối là sự sỉ nhục và thất bại thảm hại. Khi mọi nỗ lực níu kéo bất thành, đối tượng có thể sử dụng bạo lực với nạn nhân và những người liên quan để trả thù. 

Ngoài ra, theo chuyên gia, nhiều tội phạm trong các vụ án mạng vì tình có tiền sử mắc bệnh trầm cảm, rối loạn lo âu hoặc biểu hiện một số chứng rối loạn nhân cách (rối loạn nhân cách ranh giới (Borderline Personality Disorder - BPD); rối loạn nhân cách chống xã hội (Antisocial Personality Disorder - ASPD)…).

Khi đối diện với khủng hoảng chia tay, não bộ của hung thủ bị áp đảo bởi các cảm xúc tiêu cực mạnh mẽ hoặc tệ hơn, họ chấp nhận "hủy diệt tất cả" bao gồm cả chính mình chỉ để thỏa mãn cơn thịnh nộ nhất thời.

"Kỹ năng quản lý xung đột kém và ảnh hưởng từ môi trường bạo lực cũng là nguyên nhân tâm lý - xã hội căn bản dẫn đến nhiều vụ án mạng nghiêm trọng sau chia tay", chuyên gia Hoàng Hải Vân cho biết.

Trước khi một mối quan hệ rơi vào tình trạng bạo lực nghiêm trọng, người có xu hướng kiểm soát và chiếm hữu thường đã bộc lộ những dấu hiệu bất thường. 

Theo chuyên gia, dưới góc độ tâm lý học hành vi, trước khi một mối quan hệ rơi vào tình trạng cực đoan, kẻ bạo lực tiềm năng thường bộc lộ các biểu hiện như: 

- Sự cách ly: Họ liên tục đòi hỏi sự chú ý của bạn và dần cô lập bạn khỏi bạn bè và gia đình, đồng thời ngăn cản bạn tiếp cận mạng lưới hỗ trợ khi họ có hành vi không đúng mực.

- Ám ảnh kiểm soát: Thường xuyên kiểm tra điện thoại, yêu cầu bạn chia sẻ vị trí liên tục hoặc phải báo cáo lịch trình đi đâu, làm gì, với ai. 

- Ghen tuông vô lý: Bất kỳ giao tiếp bình thường nào của bạn với người khác giới họ đều sẽ suy diễn tiêu cực cho rằng đó là dấu hiệu của sự phản bội. 

- Khó khăn trong điều hòa cảm xúc và kiểm soát xung động kém: Thường có những hành động bốc đồng/hoặc phản ứng không tương xứng với hoàn cảnh thực tế. Dễ dàng thất vọng bởi những bất tiện hoặc khó chịu nhỏ hoặc có hành vi hung hăng khi bị từ chối. 

- Tư duy đổ lỗi và thiếu sự thấu cảm: Trong bất cứ tình huống nào, họ gần như không bao giờ nhận lỗi và luôn tìm mọi lý do để biện minh cho hành động của mình, ví dụ như: "Anh làm vậy cũng chỉ vì sợ mất em". 

- Xu hướng hung tính tiềm tàng: Họ có những hành vi đập phá đồ đạc, đấm vào tường,… khi cãi nhau. Đừng chủ quan, đừng nghĩ anh ta chỉ đang xả giận, bạo lực có cơ chế leo thang và nó chỉ đang cách bạn chỉ một bước.

- Đe dọa tự tử hoặc giết người nếu bạn muốn chia tay. Đó tuyệt đối không phải là lời nói đùa, mà là một tình huống nguy hiểm và khẩn cấp. Bạn cần đặt sự an toàn của bản thân lên hàng đầu.

Chuyên gia tâm lý Hoàng Hải Vân

Khi nào có thể trình báo công an?

Về pháp lý, Luật sư Diệp Năng Bình (Đoàn Luật sư TPHCM, Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật) cho biết: Một lời đe dọa được coi là có tính chất hình sự theo Điều 133 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017, khi nó khiến người bị đe dọa thực sự tin rằng người kia sẽ thực hiện việc giết mình và từ đó sinh ra lo sợ thật sự. Đây là dấu hiệu bắt buộc cấu thành tội phạm, chứ không phải bản thân câu chữ được nói ra trong lúc nóng giận.

"Để đánh giá về mức độ nghiêm trọng của lời đe doạ, cơ quan chức năng thường xem xét đồng thời 3 nhóm yếu tố. 

Thứ nhất là hoàn cảnh, thời gian, địa điểm và nguyên nhân xảy ra hành vi đe dọa. Một câu nói buột miệng trong lúc cãi vã, không có sự chuẩn bị, khác hẳn với lời đe dọa được đưa ra có tính toán, kèm theo hành động rình rập, tìm đến nhà, chuẩn bị phương tiện, hung khí. 

Thứ hai là tương quan lực lượng giữa người đe dọa và người bị đe dọa - nếu bên đe dọa có ưu thế rõ rệt về thể lực, có vũ khí, hoặc có nhiều người hỗ trợ, mức độ đáng tin của lời đe dọa sẽ cao hơn. 

Thứ ba là sự thay đổi tâm sinh lý và hoạt động của người bị đe dọa sau khi nhận lời đe dọa. Nếu người này thực sự phải thay đổi sinh hoạt (không dám ra ngoài một mình, mất ngủ, phải nhờ người đưa đón, xin nghỉ việc, chuyển chỗ ở tạm thời), đó là bằng chứng khách quan cho thấy sự lo sợ là có căn cứ thực sự, chứ không phải phản ứng thoáng qua.

Ngoài ra, hình thức thể hiện của lời đe dọa cũng cần lưu ý: hành vi đe dọa không nhất thiết phải bằng lời nói mà có thể qua thư từ, hình vẽ, hoặc chỉ đơn giản là phô trương hung khí như dao, gậy trước mặt nạn nhân. Về mặt chủ quan, người thực hiện phải có lỗi cố ý, tức là nhận thức được hành vi của mình có khả năng gây sợ hãi cho người khác và vẫn cố ý thực hiện", luật sư Diệp Năng Bình làm rõ.

Theo luật sư, người bị đe doạ không cần chờ đến khi bị tấn công hoặc có thương tích mới trình báo cơ quan chức năng. Thời điểm cần trình báo là ngay khi hành vi đã chuyển từ việc níu kéo sau chia tay sang đe dọa, theo dõi, tìm đến nơi ở, mang hung khí hoặc có hành động cho thấy nguy cơ xâm hại tính mạng, sức khỏe.

Luật sư Diệp Năng Bình