Ảnh minh họa
Theo WSJ, các nhà khoa học Trung Quốc đã trở nên bí mật hơn trong hoạt động nghiên cứu siêu máy tính. Jack Dongarra, giáo sư tại Đại học Tennessee, nhà đồng sáng lập Top500, cho biết Trung Quốc có thể đã làm ra siêu máy tính nhanh nhất thế giới vào tháng 6/2024 nhưng không gửi kết quả.
Siêu máy tính (supercomputer) là hệ thống khổng lồ, có sức mạnh tính toán gấp hàng triệu lần thiết bị thông thường trong việc giải quyết các vấn đề phức tạp của thế giới. Chúng được ứng dụng vào nhiều lĩnh vực như mô phỏng dự báo thời tiết, nghiên cứu khí hậu, kiểm tra sức mạnh mã hóa của máy tính.
Global Times đưa tin vào tháng 6 vừa qua rằng, siêu máy tính Trung Quốc đã dẫn đầu bảng xếp hạng toàn cầu. Cụ thể, siêu máy tính “LineShine” do Trung Quốc hoàn toàn tự phát triển đã đứng đầu bảng xếp hạng TOP500 toàn cầu với hiệu năng duy trì ở độ chính xác kép đạt 2,19 exaflops (10¹⁸ phép tính dấu phẩy động mỗi giây), theo thông tin được công bố tại Hội nghị ISC 2026 tổ chức ở Hamburg, Đức. China Media Group (CMG) đưa tin, kết quả này đánh dấu sự trở lại của Trung Quốc ở vị trí dẫn đầu thế giới về siêu máy tính sau 9 năm.
Các chuyên gia Trung Quốc cho rằng thành tựu này không đơn thuần là một cột mốc về hiệu năng. Đột phá về LineShine cùng những ứng dụng thực tế của hệ thống đánh dấu bước tiến lớn của ngành siêu máy tính Trung Quốc trong việc vượt qua các hạn chế công nghệ từ nước ngoài, đồng thời xây dựng một hệ sinh thái phần cứng và phần mềm độc lập, có khả năng tự chủ và kiểm soát.
Tại Hội nghị ISC 2026, Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia Thâm Quyến của Trung Quốc công bố siêu máy tính thế hệ mới “LineShine” đã đạt hiệu năng duy trì 2 exaflops, trở thành siêu máy tính đầu tiên trên thế giới vượt mốc 2 exaflops về hiệu năng duy trì. Theo CMG, hệ thống này có hiệu năng vượt qua các siêu máy tính cấp exascale hàng đầu của Mỹ và châu Âu, đánh dấu việc Trung Quốc trở lại vị trí dẫn đầu bảng xếp hạng siêu máy tính toàn cầu.
Ở cấp độ chip, CPU LX2 do Trung Quốc tự phát triển tích hợp khả năng xử lý đa độ chính xác và tăng tốc ma trận, giúp siêu máy tính và các tác vụ AI hội tụ chặt chẽ hơn. Hệ thống đồng thời được trang bị bộ nhớ HBM đầu tiên do Trung Quốc tự phát triển, giúp tăng băng thông bộ nhớ lên 10 lần so với CPU thông thường.
The New York Times dẫn lời Jack Dongarra, một trong những người tổ chức bảng xếp hạng TOP500, nhận xét LineShine là “một hệ thống ấn tượng”. Ông nói thêm rằng Trung Quốc đã vượt lên bằng cách phát triển một hệ thống không phụ thuộc vào GPU.
Zhang Yunquan, nhà nghiên cứu tại Viện Công nghệ Tính toán thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, nói với Global Times rằng việc hệ thống “LineShine” trở lại vị trí dẫn đầu bảng xếp hạng toàn cầu đánh dấu sự trở lại vai trò dẫn đầu của Trung Quốc trên bảng TOP500, sau thành công của siêu máy tính Sunway TaihuLight.
Khác với phần lớn các siêu máy tính hiện nay của Mỹ sử dụng kiến trúc lai CPU + GPU, “LineShine” đi theo hướng kỹ thuật tích hợp thuần CPU, được xây dựng trên nền tảng kiến trúc ARM.
Ông lưu ý rằng dù hướng tiếp cận này khó triển khai hơn về mặt kỹ thuật, nó lại mang đến những lợi thế lớn về khả năng tương thích trong các kịch bản ứng dụng siêu máy tính truyền thống, chẳng hạn như tính toán khoa học.
Chen Jing, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Công nghệ và Chiến lược, nói với Global Times rằng đặc điểm nổi bật nhất của hệ thống “LineShine” là kiến trúc CPU thuần túy, không sử dụng card tăng tốc GPU.
Theo ông, điều này cho thấy bước tiến của Trung Quốc trong lĩnh vực siêu máy tính không đến từ một đột phá phần cứng đơn lẻ, mà là kết quả của những tiến bộ toàn diện ở cấp độ hệ thống, bao gồm phát triển hệ sinh thái độc lập, đổi mới kiến trúc, tích hợp toàn hệ thống, cũng như cải thiện công nghệ lưu trữ và làm mát.
Theo The New York Times, kết quả thử nghiệm của LineShine nhanh hơn hơn 20% so với El Capitan, hệ thống đặt tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Livermore ở California. El Capitan đã đứng đầu bảng xếp hạng hiệu năng siêu máy tính được công bố hai lần mỗi năm kể từ tháng 11/2024.
Các chuyên gia nhận định kết quả trên TOP500 không chỉ là một đột phá về hiệu năng, mà còn cho thấy sự chuyển dịch sang một hệ thống hạ tầng tính toán quốc gia có mức độ tích hợp cao hơn.
Trung Quốc lần đầu tiên giành vị trí số một trên bảng xếp hạng TOP500 vào năm 2010 và liên tục cạnh tranh vị trí dẫn đầu với Mỹ và Nhật Bản cho đến năm 2023, khi nước này ngừng gửi dữ liệu về các hệ thống của mình sau nhiều năm Mỹ áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu liên quan đến chip và năng lực tính toán, theo Reuters.
Engadget viết rằng “không có một con đường công nghệ duy nhất để đạt được năng lực tính toán hàng đầu”, trong khi Reuters cho rằng chiến thắng của Trung Quốc trên bảng xếp hạng nhiều khả năng cho thấy nước này muốn khẳng định những nỗ lực trong thiết kế chip, một sự thay đổi so với những năm gần đây.
Chen cho rằng hiện Trung Quốc có thể xây dựng các hệ thống tính toán exascale mà không phụ thuộc vào GPU của Mỹ, hệ sinh thái CUDA của Nvidia hay những tiêu chuẩn kết nối liên mạng cụ thể của phương Tây, cho thấy một khung công nghệ cấp hệ thống về cơ bản đã được hình thành.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng những hạn chế nền tảng vẫn tồn tại trong các lĩnh vực như cấp phép kiến trúc, quy trình sản xuất tiên tiến và một số công đoạn chế tạo chip. Điều này đồng nghĩa ngành điện toán hiệu năng cao của Trung Quốc vẫn đang trong quá trình chuyển đổi từ phụ thuộc bên ngoài sang tự chủ hoàn toàn ở cấp độ hệ thống.