Quyết định gây rúng động của Australia

Mọi chuyện bắt đầu từ bản cover ca khúc Like a prayer (Madonna) gây sốt ở Australia. DJ Josh Fawz là người đứng sau sản xuất lại bản phối và vocal (giọng hát) cho ca khúc hit toàn cầu. Tuy nhiên, khán giả ở Australia ngỡ ngàng vì nhận ra giọng hát lẫn bản phối của Like a prayer (remake) được tạo ra từ AI.

Bản nhạc leo đến hạng 2 trên BXH âm nhạc ở Australia và nhanh chóng đạt 48 triệu stream (nghe nhạc trực tuyến) tại nền tảng Spotify. Tranh cãi dữ dội xuất hiện khi giới chuyên môn âm nhạc Australia nhận định giá trị nghệ thuật đích thực bị bôi nhọ, khiến Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Australia (ARIA) vào cuộc và phải ra quyết định để xoa dịu giới nghệ sĩ.

Nhạc AI từ Suno phát triển ngày càng mạnh.

Nước cờ tiên phong của Australia

Australia là quốc gia tiên phong ban hành lệnh cấm cửa ca khúc AI xuất hiện ở các BXH cũng như tại các đề cử giải thưởng âm nhạc trong nước. Trước đó, nhiều quốc gia có động thái hạn chế nhạc AI như Thụy Điển từng loại một ca khúc AI khỏi BXH, Mỹ bắt buộc nhạc phẩm AI dán mác rõ đây là sản phẩm của trí tuệ nhân tạo.

Từ sự phát triển của các công cụ làm nhạc AI như Suno, Udio, các bài hát do AI tạo ra phát triển chóng mặt. Suno cho thấy thuật toán của nền tảng ngày càng tối ưu và thông minh trong việc tiếp nhận, nhận diện câu lệnh. Một người không cần hiểu biết âm nhạc cũng có thể tạo ra ca khúc AI chỉ sau vài giây gõ phím và nhấn chuột.

Theo báo cáo mới nhất từ nền tảng nhạc số Deezer (cập nhật đến tháng 7/2026), nhạc AI vượt qua mốc 50% tổng số lượng bài hát mới được tải lên mỗi ngày. Thống kê vào tháng 1/2025 xác định có 10.000 ca khúc AI tải lên mỗi ngày. Đến tháng 7/2026, số lượng nhạc AI tăng vọt lên 90.000 bài/ngày.

Thống kê chuyên sâu của SubmitHub cho thấy gần 40% ca khúc mới phát hành có sử dụng AI - trong đó, 23,2% do AI tạo nên (gen) từ lời đến giọng hát. SubmitHub quét cùng lúc một triệu bài/ngày và cho ra kết quả nghiên cứu quan trọng về sự phát triển, xâm nhập của nhạc AI vào ngành công nghiệp âm nhạc thế giới.

Với riêng Suno - công cụ sản xuất nhạc AI số 1 tại thời điểm này - tạo nên 7 triệu bài hát mỗi ngày. Suno sao chép tất cả dòng nhạc, type beat (màu sắc âm nhạc đặc trưng theo từng nghệ sĩ) và hàng triệu nhạc cụ (bao gồm các âm thanh điện tử) trên toàn cầu. Suno cũng thu thập hàng triệu giọng hát, bao gồm sao chép nghệ sĩ toàn cầu và mua đứt giọng hát mới.

Sự phát triển đột phá của Suno trong nửa năm gần đây đến từ khâu hậu kỳ âm thanh (mixing và mastering). Do đó, một bài nhạc được sản xuất bởi Suno, nếu chăm chút kỹ từng bước có thể phát hành lên các nền tảng trực tuyến và thật sự gia nhập vào đường đua nhạc số.

Đúng như The Guardian nhìn nhận, nhạc AI không hề xấu. Thách thức lớn nhất là tốc độ phát triển vượt bậc của nó đang làm mờ đi lằn ranh giữa con người và máy móc, dấy lên làn sóng chỉ trích quanh vấn đề đạo nhái, xâm phạm bản quyền.

Giới làm nhạc quốc tế đứng trước bài toán cân não: Hòa nhập bước tiến công nghệ nhưng tuyệt đối không để giá trị nghệ thuật đích thực bị hòa tan.

Trở lại với nước cờ tiên phong từ ARIA và làng nhạc Australia, tách biệt nhạc AI khỏi các BXH và đề cử giải thưởng là giải pháp. Khi đó, nhạc từ trí tuệ nhân tạo bị hạn chế phạm vi phủ sóng, sẽ gói gọn trong phạm vi MMO (sản xuất nhạc số thương mại). Những ca khúc mang trọn vẹn dấu ấn con người, giọng hát thật, nhạc cụ thật, sẽ có cơ hội tỏa sáng ở những địa hạt danh giá hơn.

Nhạc AI vẫn tung ra liên tục trên thị trường Việt, nhưng không có chủ đích đánh vào thị trường main stream.

Cuộc chơi làm nhạc AI tại Việt Nam

Nhạc AI xuất hiện trên thị trường Việt Nam từ 2 năm trước. Đến đầu năm nay, làn sóng nhạc AI bùng nổ mạnh mẽ khi nhiều ca khúc ra đời từ Suno chen chân vào danh sách thịnh hành âm nhạc.

Đó là Hôn lễ của em, 50 năm về sau. Với riêng Hôn lễ của em, một nhà sản xuất dùng AI để làm nhạc và tạo ra hình tượng ca sĩ Tiểu Mỹ, do đó khiến không ít khán giả bị đánh lừa.

Sau Hôn lễ của em và 50 năm về sau, 6 tháng qua, chưa có thêm ca khúc AI gây sốt ở đường đua nhạc Việt. Tuy nhiên, cuộc chơi làm nhạc AI ở thị trường Việt Nam vẫn phát triển rất nhanh.

Xu hướng của các cá nhân/tổ chức làm nhạc AI tại Việt Nam không hướng đến mainstream. Họ không làm nhạc để cạnh tranh "top trending" và chen chân vào các danh sách phát nhạc (playlist) uy tín ở Spotify và các nền tảng nhạc số.

Họ làm nhạc AI để tập trung số lượng phát hành một loạt lên các nền tảng để tối ưu doanh thu nhạc số. Với một người có kiến thức cơ bản về vòng hòa thanh, nhạc cụ và dòng nhạc, bằng Suno, họ có thể tạo ra hàng chục đến hàng trăm ca khúc mỗi ngày.

Các cá nhân/tổ chức Việt làm nhạc AI và phát hành theo playlist, vì số lượng ca khúc không phải vấn đề. Họ khai thác mạnh nhất trên nền tảng YouTube thông qua các concept để sản xuất nội dung như "Ca sĩ giấu mặt" hoặc tạo ra một hình tượng ca sĩ AI nếu có sự đầu tư lớn hơn.

Làm nhạc MMO vốn là tảng băng chìm của thị trường nhạc Việt. Ở đó không cần sự nổi tiếng và giải thưởng âm nhạc, nhưng tạo ra doanh thu cực lớn từ nền tảng YouTube và DSP (Spotify, Apple Music).

Khi nhạc AI phát triển, xu hướng làm nhạc MMO ngày càng bùng nổ. Số lượng ca khúc AI đạt triệu view từ đầu năm 2026 không thể đếm xuể và một số sản phẩm bứt phá mạnh mẽ, thành hit của cả thị trường mainstream như Hôn lễ của em.

Nhìn chung, sự tác động của nhạc AI ở thị trường Việt Nam vẫn chủ yếu mang tính chất thương mại ngầm, khai thác khoảng trống về bản quyền và thuật toán để kiếm tiền hơn là tạo ra một cuộc cách mạng nghệ thuật thực thụ. Những bản hit từ AI từ Hôn lễ của em đến 50 năm về sau vẫn được khán giả đón nhận. Thậm chí nhiều ca sĩ cover các bài hit AI và mang lên sân khấu biểu diễn.