Hợp lực vì cộng đồng: Đôi khi tiền không phải là câu chuyện đầu tiên

Căn bếp là mảnh ghép còn thiếu của ngôi nhà dựng lại sau bão lũ

Những chia sẻ tâm huyết này được bà Trần Mai Anh, nhà sáng lập Chương trình Thiện Nhân và Những người bạn, Chủ tịch Social Impact, Giám đốc Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng - Human Act Prize mang tới Chương trình đào tạo Thế hệ Kiến tạo Tác động, với chủ đề “‘Hoạt động xã hội trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” diễn ra ngày 28/8 tại trụ sở Báo Nhân Dân. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Giải thưởng Hành động vì cộng đồng - Human Act Prize 2026.

Với kinh nghiệm gần hai thập kỷ “ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng”, sáng lập và vận hành hàng loạt dự án vì cộng đồng hiệu quả, phần thuyết trình của bà Mai Anh đầy ắp những câu chuyện từ thực tế. Khán phòng lặng im khi bà nhắc lại những mất mát mà người dân vùng lũ phải gánh chịu sau nhiều trận bão lớn năm 2025.

Những vầng trán giãn ra một cách tự hào khi nhớ đến tinh thần tương thân tương ái, một lòng hướng về các địa phương khó khăn, rồi lại cau lại trước câu hỏi của bà Mai Anh: “Trong thời điểm đó, người dân vùng lũ còn thiếu điều gì và chúng ta phải làm thế nào để giúp họ?”.

Và không ít người đã trầm trồ khi bà đưa ra lời giải là “căn bếp”. Căn bếp là mảnh ghép còn thiếu của một ngôi nhà được dựng lại sau bão lũ. Căn bếp còn là biểu tượng của sự quây quần và sự ổn định trong tương lai.

Theo bà Trần Mai Anh, với các dự án cộng đồng, câu hỏi cuối cùng là "tôi cần đứng cạnh ai?"

“Mỗi dự án là một mảnh ghép. Chỉ khi nhìn thấy bức tranh lớn hơn, ta mới hiểu mình đang góp phần thay đổi điều gì.

Hiểu bức tranh lớn là hiểu mỗi bên đang giữ nguồn lực gì và các nguồn lực ấy đang vận hành ra sao?

Khi đã nhìn thấy toàn bộ bức tranh, ta mới nhìn thấy được khoảng trống. Khoảng trống là mảnh ghép mà lời giải chung vẫn còn thiếu”, Giám đốc dự án Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng - Human Act Prize nói.

Câu hỏi cuối cùng không phải “ai có thể giúp tôi?” mà là “tôi cần đứng cạnh ai?”

Một ví dụ khác được vị diễn giả đưa ra đến từ chính kinh nghiệm mà bà đã trải qua. Quỹ Thiện Nhân và Những người bạn hướng tới đồng hành và hỗ trợ với trẻ em.

Để trẻ em có được cuộc sống, môi trường và điều kiện học tập tốt hơn, cần rất nhiều mảnh ghép, từ hỗ trợ sách vở cho các em tới trường tới các chương trình chăm sóc sức khoẻ, y tế… Quỹ Thiện nhân và Những người bạn đã hợp lực cùng các tổ chức như vậy, chẳng hạn, Quỹ Phẫu thuật Nụ cười Open Smile để tạo mang các hoạt động vì trẻ em đến gần nhau hơn, tạo nên một bức tranh lớn hơn.

“Trong quá trình truyền thông, Quỹ Thiện nhân và Những người bạn gặp phải một số trở ngại tế nhị. Khi đứng cùng Open Smile, chúng tôi có thể đưa ra một thông điệp chung, mang lại nụ cười cho trẻ em”, bà Trần Mai Anh chia sẻ.

Theo vị diễn giả, đối với nhiều dự án cộng đồng, tiền không phải là trở lại quan trọng nhất. Có dự án đã quyên góp được kinh phí phẫu thuật một căn bệnh đặc biệt của trẻ em nhưng do các gia đình không tiếp cận được thông tin về quỹ nên số lượng hồ sơ gửi đến lại ít.

“Nếu đứng một mình, chúng ta sẽ gặp khó khăn. Nhưng khi đứng cạnh nhau, các tổ chức vì cộng đồng có thể hỗ trợ được cho nhau.

Hợp lực xuất hiện khi năng lực của bên này trở thành điều kiện để năng lực của bên kia tạo ra kết quả”, bà Trần Mai Anh khẳng định.

Hành trình sắp tới

Điểm lại hành trình của Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng - Human Act Prize, bắt đầu từ “Dấu ấn tiên phong”, trải qua việc xây dựng “Cộng đồng kiến tạo”, xác định mục tiêu “Kiên trì phụng sự”, bà Trần Mai Anh cho rằng, Giải thưởng đã gây dựng được một “hệ sinh thái” cùng quan tâm tới cộng đồng, tới sự phát triển bền vững của Việt Nam.

“Ngày hôm nay, lần đầu tiên chúng ta đứng bên cạnh nhau, cùng hợp lực, để các dự án tốt đến được với nhiều đối tượng cần giúp đỡ hơn, liên tục hơn trong năm và kéo dài qua nhiều năm”, bà Trần Mai Anh bày tỏ.

Vị diễn giả tóm lược, hợp lực cộng đồng nghĩa là chúng ta lắng nghe những nhu cầu thực tế để đề ra chiến dịch trọng tâm, thu hút mọi người cùng tham gia.

Từ đó, chúng ta cùng tìm kiếm những mô hình hiệu quả, chia sẻ các kiến thức, kích hoạt sức mạnh của các tổ chức cộng đồng để tối ưu hoá tiếp cận và sử dụng nguồn lực.

“Trong những ngày vừa qua, khi chúng tôi chuẩn bị cho Human Act Prize năm nay, anh Minh (ông Lê Quốc Minh) bày tỏ mối quan tâm đến Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Human Act Prize mong muốn kết nối các mảnh ghép trong cộng đồng, để cùng hợp lực đóng góp cho chiến dịch ý nghĩa trên”, Giám đốc dự án Giải thưởng Hành động vì Cộng đồng - Human Act Prize nói thêm.

Theo cơ chế hợp lực cộng đồng, Human Act Prize sẽ thiết lập hệ thống để kết nối các khoảng trống. Đầu tiên là nhận diện phần thiếu thông qua bóc tác điểm nghẽn thực tế từ các mắt xích chuyên môn (kinh phí test, dữ liệu lưu động, truyền thông…).

Thứ hai là thiết kế gói hợp lực trong đó chuẩn hoá nhu cầu thành các đề bài xã hội hoá minh bạch, vừa sức cho từng nhóm đối tượng tham gia đóng góp.

Thứ ba là kết nối đúng đầu mối, dẫn truyền nguồn lực trực tiếp vào đúng cơ quan phụ trách, đúng mắt xích, không chồng chéo.

Cuối cùng là theo dõi đến kết quả, nghĩa là giám sát và đo lường tác động đến khi tạo ra kết quả xác thực (số mẫu giải mã, số danh tính tìm lại, mộ bàn giao…).

Lắng nghe phần chia sẻ này, nhiều người tham dự sự kiện đều chung một niềm tin rằng, Human Act Prize năm nay không chỉ là khởi đầu cho một chặng đường mới mà sẽ còn thúc đẩy thêm nhiều dự án ý nghĩa và lan toả trên tinh thần hợp lực vì cộng đồng.