Thanh tra Chính phủ vừa ban hành thông báo Kết luận thanh tra việc chấp hành quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng Công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM). Theo thông báo kết luận, VATM được giao thực hiện 193 dự án trong giai đoạn 2021-2025, với tổng mức đầu tư sau điều chỉnh khoảng 11.845,35 tỷ đồng.
Thanh tra phát hiện nhiều vi phạm tại VATM.
Qua thanh tra tại công ty mẹ, 2 Ban Quản lý dự án, 6 đơn vị trực thuộc, Công ty TNHH Kỹ thuật Quản lý bay (Attech) và thanh tra chuyên sâu 14 dự án, TTCP đã phát hiện nhiều tồn tại, vi phạm trong công tác lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, quản lý chi phí, thanh toán, sử dụng đất, tài sản công và đầu tư xây dựng.
Cụ thể, trong các năm 2023, 2024 và 2025, Bộ Xây dựng phê duyệt kế hoạch sản xuất, kinh doanh và kế hoạch đầu tư của VATM sau ngày 30/4, không bảo đảm thời hạn theo quy định.
Trong công tác tài chính, VATM đã hạch toán 4 khoản chi mua sắm mới, nâng cấp tài sản trị giá 2,031 tỷ đồng vào chi phí sản xuất chung thay vì ghi tăng nguyên giá tài sản cố định. Việc này làm tăng chi phí và ảnh hưởng đến lợi nhuận trước thuế. Đáng chú ý, VATM và các đơn vị trực thuộc đã chi bằng tiền mặt đối với tiền lương, thưởng và các khoản chi thường xuyên với tổng số tiền 319,255 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ xác định việc này vi phạm quy định về thanh toán không dùng tiền mặt.
Tại Attech, đến ngày 30/11/2025, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ còn dư 4,923 tỷ đồng. Attech cũng chưa hạch toán, nộp về VATM 2,993 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế theo quy định. Cùng thời điểm, VATM và Attech chưa điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ đối với một số hóa đơn của doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, với số tiền hơn 197 triệu đồng.
Trong quản lý tài sản công, Công ty Quản lý bay miền Bắc và Công ty Quản lý bay miền Nam sử dụng một số tài sản như sân cầu lông, sân tennis, vị trí lắp đặt thiết bị và trạm BTS để cho thuê, thu tổng cộng khoảng 3,124 tỷ đồng; chênh lệch thu, chi là 1,850 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ xác định việc sử dụng, cho thuê tài sản công gắn với đất chưa phù hợp quy định.
Dự án kiểm soát không lưu chậm 5 năm, lệch hơn 4.000 m²
Thanh tra Chính phủ phát hiện một số dự án phải điều chỉnh nhiều lần khi chưa xác định căn cứ pháp luật, chủ yếu là kéo dài tiến độ nhưng hồ sơ chưa chứng minh trường hợp được điều chỉnh dự án: Dự án ATCC/HCM phải điều chỉnh 3 lần; Dự án Cơ sở làm việc Công ty Quản lý bay miền Trung phải điều chỉnh, bổ sung 8 lần.
Vẫn theo kết luận thanh tra, VATM chưa đầu tư cơ sở dự phòng tại chỗ cho Trung tâm Kiểm soát không lưu (ACC) Hà Nội, trong khi yêu cầu này đã được đặt ra tại Quyết định 236/QĐ-TTg. Tiến độ được xác định chậm khoảng 5 năm. Tại Dự án Trung tâm Kiểm soát không lưu Hồ Chí Minh (ATCC/HCM), VATM phê duyệt dự án tháng 6/2021 trên cơ sở Giấy phép quy hoạch đã hết hiệu lực từ ngày 27/12/2019.
Ranh giới diện tích dự án cũng giảm 4.130 m² so với quy hoạch 1/500 được duyệt, nhưng chưa được thẩm định, điều chỉnh tương ứng. Dù vậy, dự án vẫn được xác định là phù hợp quy hoạch trong quá trình thẩm định.
Bên cạnh đó, công tác lập tổng mức đầu tư, dự toán tại một số hạng mục cũng bộc lộ bất cập. Dự toán hệ thống VCCS được xây dựng trên cơ sở báo giá đã hết hiệu lực, ở mức 2,89 triệu Euro, trong khi giá trúng thầu chỉ 1,59 triệu Euro, thấp hơn khoảng 45%. Đối với hệ thống ATM, báo giá được sử dụng làm cơ sở lên tới 24 triệu USD, trong khi giá trúng thầu là 401,66 tỷ đồng, thấp hơn khoảng 33% so với cơ sở báo giá.
Ngoài ra, do tư vấn AEC chưa dự báo chính xác nhu cầu kỹ thuật, các hạng mục cột anten, VHF, VCCS và AMHS phải điều chỉnh. VATM đã 3 lần điều chỉnh quy mô dự án, nhưng đến tháng 3/2026 vẫn chưa điều chỉnh tổng mức đầu tư tương ứng.
Từ các sai phạm, Thanh tra Chính phủ kiến nghị thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước hơn 4 tỷ đồng.
Cơ quan thanh tra đồng thời yêu cầu Bộ Xây dựng, VATM và Attech kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan; đồng thời kiến nghị cơ quan thuế kiểm tra, xử lý các nghĩa vụ thuế phát sinh theo quy định.