Trung Quốc vừa báo một tin vui đến Việt Nam

Ảnh minh họa

Theo số liệu thống kê từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản Việt Nam tháng 7/2026 đạt 1,1 tỷ USD, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 7 tháng đầu năm, kim ngạch đạt gần 6,86 tỷ USD, tăng 11,5%. Mốc trên 1 tỷ USD trong tháng 7 tiếp tục củng cố triển vọng xuất khẩu thủy sản cả năm có thể vượt 12 tỷ USD.

Đáng chú ý trong 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá tra Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, với tổng kim ngạch đạt 1,3 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 7, xuất khẩu đạt 203 triệu USD, tăng 4%, cho thấy nhu cầu thị trường vẫn được duy trì dù tốc độ tăng trưởng có phần chậm lại so với những tháng trước.

Động lực tăng trưởng nổi bật nhất tiếp tục đến từ Trung Quốc. Lũy kế 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá tra sang thị trường này đạt 357 triệu USD, tăng 31%, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng kim ngạch. Riêng tháng 7 xuất khẩu cá tra sang thị trường này tăng 15%. Kết quả này cho thấy Trung Quốc vẫn là thị trường trụ cột, đồng thời là điểm tựa quan trọng giúp xuất khẩu cá tra duy trì tăng trưởng trong bối cảnh một số thị trường lớn khác gặp khó khăn.

Trái ngược với Trung Quốc, Mỹ tiếp tục là điểm nghẽn đáng chú ý. Kim ngạch 7 tháng đạt 189 triệu USD, giảm 8%, riêng tháng 7 giảm tới 28% so với cùng kỳ 2025. Diễn biến này cho thấy sức ép tại thị trường Mỹ đang gia tăng, đặc biệt sau những thay đổi mới về thuế chống bán phá giá.

Dù vậy, theo VASEP, cá tra đang đứng trước một cơ hội đáng chú ý tại thị trường cá thịt trắng. Giá cá tuyết Đại Tây Dương, haddock và cá minh thái vẫn ở mức cao do hạn ngạch thấp, chi phí khai thác tăng và những bất ổn liên quan đến nguồn cung Nga. Điều này khiến các nhà chế biến châu Âu phải cân nhắc thêm cá tra và cá rô phi cho fish fingers, fish burger, khẩu phần đông lạnh và dịch vụ ăn uống.

Cơ hội này không đồng nghĩa cá tra tự động thay thế cod hay pollock. Các nhà mua hàng EU đòi hỏi sản phẩm phải có chứng nhận bền vững, truy xuất rõ, màu thịt ổn định và khả năng cung ứng theo chương trình dài hạn. Từ ngày 10/1/2026, nhà nhập khẩu EU bắt buộc sử dụng hệ thống CATCH để nộp chứng thư khai thác và các hồ sơ liên quan đối với thủy sản khai thác nhập khẩu. Dữ liệu trên chứng thư giấy phải được nhập chính xác, bao gồm mã hàng, loài, tàu và chuyến khai thác.

CATCH không áp dụng trực tiếp theo cùng cách đối với cá tra nuôi, nhưng nó làm tăng chi phí và rủi ro đối với cá thịt trắng khai thác. Đây là lợi thế tương đối cho cá tra nếu doanh nghiệp tận dụng được phân khúc thay thế nguyên liệu. Tuy nhiên, tại EU, cá tra Việt Nam vẫn bị ảnh hưởng gián tiếp bởi hình ảnh ngành thủy sản liên quan thẻ vàng IUU và sự thận trọng chung của nhà nhập khẩu.

Trong quý IV, cá tra có thể phục hồi nếu doanh nghiệp chốt được hợp đồng thay thế cod và pollock cho mùa tiêu thụ cuối năm. Dư địa lớn hơn nằm ở sản phẩm cắt phần, tẩm bột và chế biến sẵn, thay vì tiếp tục phụ thuộc gần như hoàn toàn vào phi lê đông lạnh.