Những tin nhắn mang danh Bộ Công an, Bưu điện Việt Nam (VNPost) hay cơ quan thuế đang trở thành một trong những hình thức lừa đảo đáng chú ý khi kẻ gian không chỉ giả mạo tên tuổi của các đơn vị có uy tín, mà còn xây dựng những tình huống rất sát với vấn đề người nhận có thể thực sự đang gặp phải.
Một tin nhắn có thể nói về vi phạm giao thông, một bưu kiện gặp sự cố hoặc thủ tục thuế của doanh nghiệp. Điểm chung là chúng thường tạo ra cảm giác người nhận cần xử lý ngay, sau đó dẫn tới đường link, website giả mạo hoặc một cuộc gọi tiếp theo.
Các cơ quan chức năng uy tín đang bị mạo danh để lừa đảo
Trong trường hợp mạo danh Bộ Công an được ghi nhận gần đây, người nhận được thông báo phương tiện vi phạm vượt đèn đỏ, chưa thanh toán tiền phạt và phải hoàn tất trong thời hạn ngắn. Tin nhắn còn đưa ra cảnh báo nếu quá hạn, mức phạt sẽ tăng và giấy tờ phương tiện có thể bị tạm giữ, đồng thời đính kèm đường link để xem thông tin và thanh toán.
Nội dung tin nhắn giả mạo. Nguồn: Cục CSGT
Cách thức này đánh vào tâm lý lo lắng của người nhận. Thay vì có thời gian kiểm tra, họ bị đặt vào một tình huống tưởng như cần giải quyết ngay. Đường link được thiết kế với những cụm từ dễ khiến người dùng liên tưởng đến cơ quan nhà nước càng làm tăng khả năng tin nhắn giả được tin là thật.
VNPost cũng bị lợi dụng trong một kịch bản khác. Người dùng nhận thông báo bưu kiện gặp vấn đề vì địa chỉ chưa có số nhà cụ thể và được yêu cầu cập nhật thông tin để tiếp tục giao hàng. Một số trường hợp được gửi tới người dùng iPhone dưới dạng iMessage.
Nếu tinh ý, mọi người có thể nhận ra tên miền của website 320866.help khác hoàn toàn so với của VNPost
Đây là kiểu lừa đảo có thể tiếp tục kéo nạn nhân qua nhiều bước. Trong trường hợp được ghi lại trong tài liệu, website giả mạo dịch vụ chuyển phát có giao diện, logo và màu sắc được thiết kế giống trang thật. Ban đầu, trang yêu cầu họ tên, địa chỉ, email và số điện thoại.
Những dữ liệu này chưa khiến tiền bị mất ngay, nhưng lại có giá trị đối với các cuộc lừa đảo tiếp theo. Khi kẻ gian đã biết tên, địa chỉ và số điện thoại, chúng có thể tiếp tục gọi điện với lượng thông tin cụ thể hơn, khiến nạn nhân dễ tin rằng người đang liên hệ thực sự biết về mình.
Sau bước thu thập thông tin cá nhân, website giả chuyển sang yêu cầu thanh toán một khoản phí chỉ 5.000 đồng. Để thực hiện, người dùng phải nhập tên trên thẻ, 16 số thẻ, ngày hết hạn và mã bảo mật. Khoản tiền rất nhỏ khiến yêu cầu có vẻ vô hại, nhưng thứ kẻ gian nhắm tới thực chất là thông tin thanh toán.
Bước tiếp theo có thể là mã xác thực ngân hàng gửi về điện thoại. Nếu người dùng cung cấp mã này cho website lạ hoặc người đang gọi điện hướng dẫn, lớp bảo vệ quan trọng của tài khoản có thể bị vượt qua. Tài liệu cũng cảnh báo người dùng tuyệt đối không cài các tập tin hoặc cấp quyền trợ năng cho ứng dụng theo yêu cầu từ những nguồn không đáng tin cậy.
Đáng chú ý, các đối tượng lừa đảo không chỉ giả danh những thương hiệu mà người dân thường xuyên giao dịch. Một trường hợp được ghi lại cho thấy kẻ gian còn có thể xây dựng cả kịch bản liên quan đến cơ quan thuế và thủ tục doanh nghiệp.
Nạn nhân là chủ một công ty mới thành lập, có vốn điều lệ 500 triệu đồng và đang trong thời gian hoàn thiện các thủ tục liên quan. Kẻ lừa đảo liên hệ qua số điện thoại đăng ký kinh doanh rồi đưa ra hàng loạt nội dung liên quan đến định danh doanh nghiệp, công an địa phương, người phụ thuộc trên VNeID, eTax Mobile, kê khai thuế, vốn điều lệ và ký quỹ tại kho bạc Nhà nước.
Người dùng bị lừa cài đặt một ứng dụng giả mạo để chiếm đoạt thông tin và tiền trong tài khoản
Chính sự cụ thể này khiến cuộc gọi khó bị nhận ra ngay là giả mạo. Kẻ gian không bắt đầu bằng một yêu cầu chuyển tiền lớn mà liên tục đưa ra các bước tưởng như thuộc về một quy trình hành chính thực tế. Nạn nhân bị kéo vào cuộc gọi kéo dài gần 2 giờ, trong thời gian đó thực hiện nhiều thao tác trên điện thoại.
Cuối cùng, người này mất 250 triệu đồng. Sau sự việc, nạn nhân cho rằng điều đáng lo ngại là các đối tượng dường như có khá nhiều thông tin về cá nhân và doanh nghiệp, trong khi những doanh nghiệp mới thành lập thường xuyên nhận được các cuộc gọi mời chào hoặc giả danh nhiều đơn vị như thuế, bảo hiểm xã hội và công an địa phương.
tin nhắn chưa đường link giả mạo Dịch vụ Công
Thứ kẻ lừa đảo thực sự nhắm đến để lấy tiền của nạn nhân
Ba kịch bản trên cho thấy một điểm chung: kẻ lừa đảo đang cố biến một tin nhắn hoặc cuộc gọi đáng ngờ thành một tình huống có vẻ hợp pháp. Bộ Công an được sử dụng để tạo sức ép từ vấn đề phạt nguội, VNPost được dùng để đánh vào nhu cầu nhận hàng, còn cơ quan thuế và các thủ tục doanh nghiệp trở thành cái cớ để tiếp cận những chủ doanh nghiệp đang thực sự có nhu cầu xử lý hồ sơ.
Nguy hiểm hơn, quá trình lừa đảo có thể không khiến nạn nhân mất tiền ngay. Họ có thể bắt đầu bằng việc đọc một tin nhắn, bấm vào đường link, nhập tên và địa chỉ, rồi tiếp tục cung cấp thông tin thẻ hoặc mã xác thực. Mỗi bước riêng lẻ có vẻ không quá nghiêm trọng, nhưng khi kết hợp lại, chúng tạo thành một chuỗi đủ để kẻ gian tiếp cận tiền và dữ liệu của nạn nhân.
Vì vậy, khi nhận được thông báo liên quan đến phạt nguội, giao hàng, thuế hoặc thủ tục hành chính, người dùng không nên tiếp tục làm theo hướng dẫn ngay trong tin nhắn hay cuộc gọi. Đặc biệt, không nên nhập thông tin cá nhân, thông tin thẻ hoặc mã xác thực vào những đường link được gửi kèm.
Cách an toàn hơn là tự mở ứng dụng hoặc website chính thức của cơ quan, doanh nghiệp liên quan và kiểm tra thông tin từ đó. Nếu một cuộc gọi khiến người dùng phải liên tục thực hiện các thao tác trên điện thoại, việc dừng lại và kiểm tra thông tin ngay từ bước đầu tiên có thể quan trọng hơn việc cố nghe cho hết cuộc gọi.