VN-Index có thực sự xấu trong tháng Ngâu?

Khối ngoại và khối tự doanh chứng khoán đang cùng bán ròng 2 phiên đầu tháng Ngâu năm nay - Ảnh: QUANG ĐỊNH

Tháng Ngâu: ai đang bán?

Hai phiên giao dịch đầu tháng 7 âm lịch năm nay chứng kiến cả nhà đầu tư nước ngoài lẫn khối tự doanh công ty chứng khoán cùng đứng ở chiều bán, kéo VN-Index giảm liên tiếp. Phiên 13-8 (mùng 1 tháng 7 âm lịch), VN-Index giảm 1,54%. Phiên 14-8 (mùng 2), chỉ số giảm tiếp 2,07%, xuống còn 1.729,08 điểm. 

Tính chung hai phiên, VN-Index mất tới 3,57%.

Cả hai nhóm nhà đầu tư có ảnh hưởng lớn tới thanh khoản thị trường đều đứng ở chiều bán trong hai phiên này. Trên toàn sàn HOSE, khối ngoại bán ròng khoảng 577 tỉ đồng phiên 13-8 và 881 tỉ đồng phiên 14-8, tổng gần 1.458 tỉ đồng.

Trong khi đó, khối tự doanh của các công ty chứng khoán cũng bán ròng, với 189 tỉ đồng phiên 13-8 và 439 tỉ đồng phiên 14-8, tổng khoảng 628 tỉ đồng. Trước đó, trong phiên cuối cùng của tháng 6 âm lịch (12-8), khối tự doanh còn mua ròng tới hơn khoảng 1.100 tỉ đồng.

Dù tín hiệu 2 phiên đầu tháng không mấy tích cực nhưng dữ liệu lịch sử cho thấy tháng Ngâu không hẳn là giai đoạn xấu với VN-Index. Trong 25 năm qua, chỉ số này tăng điểm 14 năm, giảm điểm 11 năm, và đáng chú ý là cả 5 năm gần đây từ 2021 đến 2025, VN-Index liên tục tăng điểm trong tháng Ngâu.

Theo thống kê, tháng Ngâu VN-Index tăng mạnh nhất là năm 2008 và 2009, với lần lượt 19,4% và 22,1%. Ở chiều ngược lại, năm 2001 ghi nhận mức giảm sâu nhất, tới 31%, nhưng chủ yếu do đây là giai đoạn thị trường chứng khoán Việt Nam mới vận hành hơn một năm, giao dịch còn nhiều biến động.

VN-Index 5 năm gần đây đều tăng điểm trong tháng Ngâu - Ảnh: QUÂN NGUYỄN

Dòng vốn đón đầu nâng hạng trong tháng Ngâu

Vậy điều gì đang chờ VN-Index trong những tuần còn lại của tháng Ngâu? Câu trả lời nằm ở việc Việt Nam sắp chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi, và dòng tiền của các quỹ ngoại đã bắt đầu có sự thay đổi, tiêu biểu như các quỹ hoán đổi danh mục (ETF).

Thống kê cho thấy phần lớn các ETF ngoại chuyên đầu tư cổ phiếu Việt Nam vẫn bị rút vốn kéo dài từ đầu năm. Tuy nhiên, quỹ bám sát đúng bộ chỉ số FTSE Vietnam, vừa đảo chiều hút vốn trở lại sau hai năm liền bị rút ròng. Sang tuần cuối tháng 7, toàn bộ nhóm quỹ ETF cổ phiếu Việt Nam đồng loạt quay đầu hút vốn.

Rõ nhất là chính quỹ từng bị rút vốn mạnh nhất trong nhóm suốt nhiều quý liền, Fubon FTSE Vietnam ETF của Đài Loan. Ngày 11-8, quỹ bất ngờ nộp hồ sơ xin huy động thêm khoảng 180 triệu USD để mua thêm cổ phiếu Việt Nam. Nếu thành công, đây sẽ là quỹ ETF cổ phiếu lớn nhất thị trường Việt Nam.

Tuy nhiên, chính việc Fubon bám theo chỉ số dành riêng cho nhóm thị trường cận biên, trong khi Việt Nam sắp rời nhóm cận biên, lại tạo ra rủi ro kỹ thuật cho quỹ. Một số công ty chứng khoán trong nước lo ngại quỹ có thể buộc phải bán bớt danh mục theo quy định. 

Nhưng công ty chứng khoán khác lại có quan điểm ngược lại, cho rằng đơn vị vận hành chỉ số sẽ điều chỉnh cách tính để tránh xáo trộn lớn cho thị trường Việt Nam.

Tất cả những thay đổi nói trên đều bắt nguồn từ một quyết định duy nhất. FTSE Russell, tổ chức xếp hạng thị trường thuộc Sở Giao dịch Chứng khoán London, đã chính thức xác nhận nâng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ 21-9-2026. 

Cuối tuần này, ngày 21-8, FTSE Russell sẽ công bố danh sách chính thức các cổ phiếu Việt Nam được đưa vào rổ chỉ số mới.

Quyết định đó mở ra dòng tiền lớn hơn nhiều so với vài quỹ chuyên biệt kể trên. Theo ước tính của các chuyên gia, riêng dòng vốn từ các quỹ ETF quốc tế theo dõi nhóm thị trường mới nổi, tức các quỹ lớn sẽ lần đầu đưa cổ phiếu Việt Nam vào danh mục, có thể mang về khoảng 1,5 tỉ USD cho thị trường Việt Nam trong vòng một năm, giải ngân dần qua nhiều đợt bắt đầu ngay từ tháng 9.

Trong khi FTSE Russell đã hành động, MSCI lại thận trọng hơn khi vẫn xếp Việt Nam ở nhóm thị trường cận biên, chưa đưa vào diện xem xét nâng hạng. Dù vậy, Việt Nam vẫn là nước chiếm tỉ trọng lớn nhất trong rổ chỉ số cận biên của MSCI.