Máy bay điện có thể cất cánh tại châu Âu từ năm 2030

“Nhiều người vẫn nghĩ máy bay chạy bằng pin là một giấc mơ xa vời” , Carlos López de la Osa, quản lý kỹ thuật hàng không tại Liên đoàn Giao thông và Môi trường châu Âu (T&E), nói. “Nhưng máy bay điện và hybrid là một phần quan trọng trong giải pháp giúp các chuyến đi ngắn bền vững hơn và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu máy bay nhập khẩu”.

Thiết kế máy bay điện của công ty khởi nghiệp Elysian Aircraft. (Ảnh: Elysian Aircraft)

25% đường bay châu Âu có thể dùng máy bay điện

Các công ty khởi nghiệp châu Âu đang chạy đua phát triển máy bay điện có tầm hoạt động lên tới 500 km. Theo phân tích của Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA), phạm vi này đủ để phục vụ khoảng 25% số đường bay tại châu Âu.

Một số tuyến phổ biến nằm trong tầm bay 500 km gồm London - Dublin, Athens - Santorini, Barcelona - Ibiza, Nice - Corsica và Rome - Sardinia.

Trong bối cảnh giá nhiên liệu toàn cầu biến động và xu hướng chuyển đổi xanh ở châu Âu, Pháp đã cấm một số chuyến bay nội địa chặng ngắn nếu hành khách có thể di chuyển bằng tàu hỏa trong chưa đầy 2,5 giờ, trong khi Tây Ban Nha cũng đề xuất chính sách tương tự.

Tuy nhiên, đường sắt khó thay thế những chuyến bay kết nối đảo hoặc vượt biển. Đây được xem là thị trường tiềm năng cho máy bay điện.

Startup Vaeridion của Đức đang phát triển máy bay điện 9 chỗ và đặt mục tiêu được cấp phép chở hành khách vào năm 2030. Công ty đã nhận cam kết mua 100 máy bay từ các hãng hàng không và đơn vị khai thác.

Vaeridion ước tính máy bay của họ trong tương lai có thể hoạt động với chi phí dưới 0,5 euro cho mỗi hành khách trên một km, tương đương vé tàu hỏa hạng nhất. Giá vé thực tế còn phụ thuộc vào phí sân bay, thuế và chính sách của hãng hàng không.

Tuy nhiên, sức chứa nhỏ đồng nghĩa thế hệ máy bay điện đầu tiên khó cạnh tranh trực tiếp với máy bay phản lực thương mại. Chúng có thể được triển khai trước tiên trên những tuyến kết nối các khu vực nông thôn hoặc địa phương hiện ít được mạng lưới hàng không chính thống phục vụ.

Cuộc đua phát triển máy bay điện

Trọng lượng pin từ lâu là rào cản lớn đối với hàng không điện. Những tiến bộ về động cơ điện, tích hợp pin và thiết kế máy bay đang cải thiện triển vọng, song mật độ năng lượng của pin vẫn quyết định trực tiếp kích thước, trọng lượng và tầm hoạt động của máy bay thuần điện.

Trong khi một số hãng hàng không lớn chậm lại trong cuộc đua, trong đó Airbus gần đây trì hoãn chương trình phát triển máy bay không phát thải, nhiều doanh nghiệp châu Âu đang đẩy nhanh nghiên cứu.

Các quy định khí hậu nghiêm ngặt, nhiều đường bay khu vực ngắn cùng mạng lưới sân bay nhỏ dày đặc khiến châu Âu trở thành môi trường thuận lợi để thử nghiệm công nghệ này.

Hợp tác với KLM, công ty Elysian Aircraft của Hà Lan đang phát triển máy bay chạy hoàn toàn bằng pin có khả năng chở 90 người, tầm hoạt động lên tới 1.000 km. Mẫu máy bay được kỳ vọng có thể đi vào hoạt động từ năm 2035.

Mô phỏng thiết kế máy bay điện E9X của Elysian Aircraft. (Ảnh: Elysian Aircraft)

Aura Aero của Pháp chọn hướng khác với mẫu máy bay hybrid-điện 19 chỗ, tầm bay lên tới 1.500 km. Startup này đặt mục tiêu được cấp chứng nhận vào cuối năm 2029, sau đó phát triển các phiên bản lớn hơn với sức chứa 40 - 90 người.

“Hybrid giúp máy bay đi xa hơn nhưng vẫn giảm phát thải tới 80% và có thể dễ dàng sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) thay cho nhiên liệu phản lực thông thường” , Antoine Toulemont, cố vấn phụ trách các vấn đề châu Âu của Aura Aero, nói.

Ông Toulemont cho biết thêm với giá nhiên liệu hiện nay, công nghệ này có thể giảm khoảng 50% chi phí vận hành trực tiếp.

Máy bay điện có thực sự “xanh”?

Nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) được kỳ vọng đóng vai trò quan trọng trong giảm phát thải của các chuyến bay đường dài. Tuy nhiên, nguồn cung SAF hiện còn hạn chế và một số chuyên gia đặt câu hỏi về mức độ bền vững thực tế.

Điện khí hóa trực tiếp vì vậy được coi là một lựa chọn khác, đặc biệt với các chuyến bay ngắn.

Dù không đốt nhiên liệu khi hoạt động, máy bay điện không đồng nghĩa hoàn toàn không phát thải. Tác động khí hậu của chúng còn phụ thuộc vào nguồn điện dùng để sạc pin, cũng như lượng khí thải phát sinh trong quá trình sản xuất pin và các bộ phận máy bay.

“Máy bay điện sẽ là một phần thiết yếu của hệ thống giao thông carbon thấp, đặc biệt trên những tuyến như London - Dublin, vốn khó thay thế bằng phương tiện khác” , Anna Hughes, giám đốc tổ chức Flight Free UK, nói. “Nhưng chúng ta cần nhìn vào thực tế rằng loại hình này chỉ thực sự không phát thải carbon khi được cung cấp điện từ năng lượng tái tạo”.

Bà Hughes cho rằng điện khí hóa hàng không cũng cần được đặt trong bức tranh nhu cầu năng lượng tổng thể. Khi nhu cầu điện ngày càng tăng, những hoạt động không thiết yếu như hàng không không nên được ưu tiên hơn sưởi ấm nhà ở hay sản xuất thực phẩm.

Bà lưu ý giảm phát thải giao thông trước hết đòi hỏi giảm nhu cầu di chuyển, đầu tư mạnh vào đường sắt, sau đó mới điện khí hóa những chuyến bay vẫn cần duy trì.

Tháng 7, Ủy ban châu Âu đề xuất mở rộng nguồn tài trợ cho quá trình giảm phát thải ngành hàng không, trong đó hỗ trợ phát triển máy bay điện bên cạnh SAF và máy bay sử dụng hydro.

(Nguồn: Euronews)

Theo Hoa Vũ/VTC News