Theo báo La Tribune của Pháp, các nhà sản xuất Trung Quốc đang đẩy nhanh cuộc đua phát triển thế hệ smartphone có khả năng tự thực hiện nhiều tác vụ thay người dùng nhờ các tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI). Nếu công nghệ này phát triển đủ mạnh, cách con người sử dụng điện thoại có thể thay đổi căn bản, đồng thời đe dọa mô hình kinh doanh ứng dụng đã thống trị ngành công nghệ di động gần hai thập kỷ.
Tại Hội nghị thế giới về Trí tuệ nhân tạo (WAIC) diễn ra ở Thượng Hải cuối tuần qua, nhiều mẫu smartphone mới đã cho thấy một hướng đi khác của ngành. Thay vì để người dùng liên tục mở từng ứng dụng riêng lẻ, các mẫu điện thoại “tác nhân” có thể tự di chuyển giữa các dịch vụ kỹ thuật số để thực hiện yêu cầu được đưa ra bằng một câu lệnh.
Đặt taxi, gọi đồ ăn, so sánh giá sản phẩm hay gửi tin nhắn chỉ bằng giọng nói có thể sớm trở thành những thao tác do AI đảm nhiệm. Người dùng không còn phải nhớ ứng dụng nào cung cấp dịch vụ nào. Họ chỉ cần nói điều mình muốn, còn tác nhân AI sẽ tự tìm kiếm, lựa chọn và thực hiện các bước cần thiết.
Nhiều nhà sản xuất Trung Quốc đang muốn biến AI thành điểm khởi đầu chính của trải nghiệm smartphone. Nubia giới thiệu NaviX Ultra, tích hợp Doubao, trợ lý hội thoại do ByteDance, công ty mẹ của TikTok, phát triển. Honor trình làng “Robot Phone”, trang bị tác nhân AI cùng camera robot có khả năng tương tác với người dùng. Trong khi đó, startup StepFun công bố STEPX Neo, một mẫu điện thoại được thiết kế xoay quanh trợ lý thông minh.
Điểm chung của các sản phẩm này là tham vọng đưa AI lên vị trí trung tâm, dần đẩy các ứng dụng truyền thống xuống vai trò phía sau. Về lý thuyết, người dùng không còn cần trực tiếp mở ứng dụng để đặt xe, mua hàng hay thanh toán. Một tác nhân AI có thể trở thành lớp giao diện duy nhất kết nối người dùng với toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ số.
Chính viễn cảnh đó đang khiến các nền tảng lớn lo ngại. Chỉ vài ngày sau khi mẫu smartphone đầu tiên tích hợp Doubao được ra mắt, Alibaba, Tencent và JD.com đã hạn chế quyền truy cập của trợ lý AI này vào các ứng dụng của họ. Động thái này khiến một số tính năng tự động, đặc biệt là thanh toán và các thao tác trên nền tảng, bị hạn chế đáng kể.
Đằng sau cuộc đối đầu là một vấn đề chiến lược lớn hơn nhiều so với khả năng tương thích kỹ thuật. Nếu tác nhân AI trở thành trung gian giữa người dùng và các dịch vụ số, các nền tảng có nguy cơ mất quyền kiểm soát trực tiếp đối với khách hàng, dữ liệu và một phần doanh thu. “Họ mất quyền kiểm soát vào tay một bên thứ ba”, Kiranjeet Kaur, Giám đốc nghiên cứu liên kết tại IDC, nhận xét.
Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh cũng đang chuyển sang hướng hợp tác hơn. Theo truyền thông công nghệ Trung Quốc, phiên bản mới của NaviX Ultra sẽ ưu tiên làm việc với các ứng dụng hiện có thay vì tìm cách vượt qua hoặc thay thế hoàn toàn chúng. Đây có thể là cách các nhà sản xuất tìm kiếm sự cân bằng giữa tham vọng phát triển AI và sự phản kháng của các nền tảng lớn.
Cuộc đua cũng không chỉ diễn ra tại Trung Quốc. Google đang phát triển ngày càng nhiều tính năng AI trên Android, trong khi startup Mỹ Brain Technologies đã đưa “Natural AI Phone” vào thị trường Nhật Bản thông qua hợp tác với SoftBank. Dù vậy, các màn trình diễn hiện vẫn cho thấy nhiều hạn chế, cho thấy công nghệ chưa đạt đến mức đủ ổn định để thay thế hoàn toàn cách sử dụng smartphone hiện nay.
Theo các chuyên gia, chưa có doanh nghiệp nào thực sự chiếm ưu thế trong cuộc đua mới này. Nhưng câu hỏi quan trọng nhất không nằm ở việc hãng điện thoại nào sẽ bán được nhiều thiết bị hơn.
Nếu các tác nhân AI đủ đáng tin cậy để thay người dùng thực hiện các công việc hằng ngày, toàn bộ nền kinh tế ứng dụng di động có thể bị đảo lộn. Trong gần 20 năm, các nền tảng lớn kiểm soát người dùng thông qua những ứng dụng đóng vai trò cánh cửa dẫn vào thế giới dịch vụ số. Trong tương lai, cánh cửa đó có thể được thay thế bằng một trợ lý hội thoại duy nhất.
Khi ấy, quyền lực sẽ được phân chia lại giữa các nhà sản xuất smartphone, các công ty phát triển AI và những tập đoàn công nghệ đang kiểm soát các nền tảng hiện nay. Cuộc chiến mới vì thế không chỉ là cuộc đua chế tạo một chiếc điện thoại thông minh hơn, mà là cuộc tranh giành quyền trở thành giao diện trung tâm giữa con người và toàn bộ nền kinh tế số.