Vào đầu những năm 2000, cuộc suy thoái khắc nghiệt của thị trường chip nhớ đã đẩy Hynix Semiconductor (tên gọi lúc bấy giờ) đến bờ vực sụp đổ. Doanh số giảm đi một nửa, vốn hóa thị trường bốc hơi chỉ còn nhỉnh hơn 500 triệu USD.
Một thập kỷ tái cơ cấu tàn khốc đã diễn ra - thời điểm mà họ chỉ vừa vặn sống sót trước nỗ lực thâu tóm. Đến năm 2012, Hynix Semiconductor, vốn đang ngụp lặn trong khủng hoảng, được mua lại bởi SK Group, một tập đoàn tài phiệt (chaebol) nội địa.
Kể từ đó, vị thế của SK Hynix hoàn toàn đổi khác. Vào tháng 6, doanh nghiệp chip nhớ này có thời điểm vượt mặt Samsung Electronics trở thành công ty giá trị nhất Hàn Quốc. Hiện tại, họ đang bám đuổi sát nút đối thủ truyền kiếp trên thị trường chip toàn cầu và bỏ xa hoàn toàn ở phân khúc bộ nhớ băng thông cao (HBM) - thứ linh kiện cốt lõi không thể thiếu cho trí tuệ nhân tạo (AI).
Cơn sốt AI đã tiếp thêm bệ phóng cho sự tăng trưởng chóng mặt về vốn hóa thị trường của SK Hynix, chính thức vượt mốc 1.000 tỷ USD vào tháng 5 năm ngoái. Ngày 10 tháng 7 vừa qua, công ty đã niêm yết cổ phiếu trên sàn Nasdaq của Mỹ, huy động thành công 26,5 tỷ USD - mức kỷ lục đối với một doanh nghiệp nước ngoài.
Bất chấp việc giá cổ phiếu sụt giảm ngay trong phiên giao dịch tiếp theo do tâm lý thận trọng của giới đầu tư trước mức định giá ngày một cao của các hãng chip, mã này vẫn ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 1.000% kể từ đầu năm 2025. Nguồn vốn khổng lồ thu về từ đợt niêm yết, cộng với 50 tỷ USD dòng tiền mặt từ hoạt động kinh doanh trong vòng 12 tháng tính đến tháng 3, sẽ được dùng để tài trợ cho một kế hoạch mở rộng đầy tham vọng.
“Chúng tôi sẽ nhân đôi toàn bộ công suất của mình trong 5 năm tới”, Chey Tae-won, Chủ tịch SK Group, cam kết vào tháng trước. Cơn khát dòng chip của hãng đang lớn hơn bao giờ hết: doanh số trong quý gần nhất của hãng đã tăng gấp ba lần so với cùng kỳ năm ngoái.
SK Hynix không phải bên tạo ra cơn sốt AI. Thế nhưng, màn lội ngược dòng của họ vẫn là một kỳ tích vô tiền khoáng hậu. Ngành công nghiệp bán dẫn vốn đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ và trình độ công nghệ cực kỳ phức tạp - yếu tố luôn ủng hộ những kẻ thống trị nắm thế thượng phong. Những kẻ ở chiếu dưới rất hiếm khi có thể bứt phá để vượt lên.
Vậy SK Hynix đã làm điều đó bằng cách nào?
Sự linh hoạt của kẻ bám đuổi và những sai lầm từ đối thủ
Một phần câu trả lời nằm ở sự linh hoạt, nhạy bén. Dưới cái bóng quá lớn của Samsung - ông lớn kiểm soát tới 40% thị trường chip nhớ vào đầu thập niên 2010 (so với khoảng 25% của Hynix) - kẻ đứng thứ hai bắt đầu ráo riết tìm cách đi tắt đón đầu để vượt mặt đối thủ.
Tìm kiếm những giải pháp mới nhằm vượt qua các giới hạn vật lý của những tấm silicon ngày càng thu nhỏ trở thành trọng tâm cốt lõi, Park Sung-wook - CEO của hãng giai đoạn 2013-2018 - hồi tưởng lại. Cơ hội vàng gõ cửa vào năm 2008 khi AMD, một công ty Mỹ cũng đang chịu cảnh lép vế trước người khổng lồ Intel, đã đề nghị SK Hynix hợp tác để tạo ra một cấu trúc bộ nhớ xếp chồng hoàn toàn mới cho bộ xử lý đồ họa của mình.
Trước đó, hai bên đã từng bắt tay phát triển một dòng chip nhớ đồ họa đời đầu và gặt hái thành công vang dội. Mặc dù đợt thử nghiệm HBM đầu tiên ra mắt năm 2013 có giá thành quá đắt đỏ đối với người dùng, nó đã chứng minh một chân lý vật lý: xếp chồng các chip nhớ theo chiều dọc có thể mang lại tốc độ xử lý nhanh hơn.
Những bước đi sai lầm từ các đối thủ cạnh tranh đã vô tình tạo thêm đòn bẩy cho SK Hynix. Năm 2019, Samsung quyết định thu hẹp quy mô đội ngũ nghiên cứu HBM để dồn vốn đầu tư vào các loại chip khác. Những kỹ sư vẫn đặt niềm tin vào công nghệ này quyết định dứt áo ra đi, đầu quân cho SK Hynix. Một nhóm kỹ sư khác từ Intel - tập đoàn đang chật vật với các dự án trì trệ - cũng quyết định gia nhập gã khổng lồ chip nhớ Hàn Quốc này.
Văn hóa doanh nghiệp: Khi sự thất bại được tôn vinh
Văn hóa doanh nghiệp đóng một vai trò trọng yếu trong bước ngoặt này. Samsung vốn nổi tiếng với việc thúc đẩy sự cạnh tranh nội bộ khốc liệt thông qua cơ chế đãi ngộ dựa trên hiệu suất đào thải cao. Ngược lại, SK Hynix lại chọn cách ôm lấy sự hợp tác.
Hyun Sun-yeop, cựu giám đốc nhân sự của hãng, lập luận rằng những thói quen mang tính hệ thống của công ty - chẳng hạn như các buổi trò chuyện trực tiếp định kỳ (one-on-one) - cho phép nhân viên tự do lên tiếng và chia sẻ thông tin, trái ngược hoàn toàn với môi trường phân cấp khép kín của Samsung.
Các kỹ sư tại đây cũng được khuyến khích thử nghiệm sai sót, những dự án thất bại được chuyển hóa thành các bài học tình huống thực tế. Tư duy cởi mở đó đã dẫn đến những phát kiến mang tính đột phá, tiêu biểu như công nghệ màng bọc keo đúc dòng nhiệt cao (mass reflow-molded underfill), giúp liên kết các chip xếp chồng bằng cách lấp đầy các khoảng trống giữa chúng bằng dung dịch lỏng, tối ưu hóa khả năng tản nhiệt.
Cạm bẫy chu kỳ và áp lực từ giới chính trị
Dù vậy, SK Hynix vẫn có thể sẩy chân. Họ chưa từng đối mặt với một tình thế như hiện tại: gánh vác vị thế dẫn đầu thị trường ngay trong giai đoạn mở rộng công suất điên cuồng. Samsung và Micron đang bám đuổi ráo riết; cả hai đều đã rục rịch cung cấp các dòng HBM cho kiến trúc máy chủ sắp tới Vera Rubin của Nvidia, trong khi Samsung đang dần lấy lại vị thế dẫn đầu ở mảng chip nhớ truyền thống. Bộ ba quyền lực đang thống trị thị trường chip nhớ toàn cầu này đều đã công bố những kế hoạch đầu tư khổng lồ đến chóng mặt.
Tuy nhiên, nhu cầu tăng vọt và cuộc chạy đua vũ trang khốc liệt lại làm dấy lên rủi ro đầu tư quá mức - một căn bệnh kinh niên trong những thời kỳ hưng thịnh của thị trường chip nhớ vốn có tính chu kỳ cực kỳ khắc nghiệt. Ở đỉnh điểm của chu kỳ trước vào năm 2018, chi phí đầu tư của SK Hynix đã chạm mốc 15 tỷ USD (tương đương 40% doanh thu). Để rồi ngay năm sau đó, sự giảm tốc của thị trường máy chủ đã khiến giá chip nhớ bốc hơi một nửa. Doanh thu của hãng giảm 33% vào năm tiếp theo, trong khi chi phí cố định quá cao khiến lợi nhuận hoạt động đổ đèo tới 87%.
Lần này, công ty cam kết sẽ giới hạn chi phí đầu tư ở mức khoảng 30% doanh thu (trong 12 tháng qua, con số này trung bình là 22%). Hãng cũng nhấn mạnh rằng các thỏa thuận cung ứng dài hạn, được đàm phán với những điều khoản chặt chẽ hơn trước, sẽ giúp họ dự phóng doanh số rõ ràng trong nhiều năm tới.
Nhưng ngay cả khi nhu cầu tiêu thụ vẫn giữ ở mức cao so với quá khứ, bất kỳ sự sụt giảm nào cũng có thể ập đến đúng vào lúc các nhà máy mới xây dựng bắt đầu đi vào vận hành hoạt động. Công ty môi giới Bernstein dự báo giá chip nhớ có khả năng sẽ đạt đỉnh vào năm sau, kéo theo doanh số của SK Hynix sụt giảm 45% vào năm 2028. Sự trỗi dậy của các nhà làm chip nhớ Trung Quốc như CXMT và YMTC có thể làm trầm trọng thêm tình trạng dư thừa nguồn cung.
Bên cạnh đó, SK Hynix cũng đang phải đối mặt với những yêu cầu ngày càng gia tăng từ giới chính trị. Hãng đang chịu sức ép từ Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung trong việc mở rộng công suất tại vùng tây nam kém phát triển của đất nước, nơi SK Hynix gần đây đã công bố các khoản đầu tư trị giá hơn 260 tỷ USD để xây dựng một tổ hợp sản xuất chip khác. Mặc dù khu vực này dồi dào về nguồn nước và điện năng, các nhà điều hành vẫn tỏ ra vô cùng e ngại khi phải chuyển dịch quá nhiều nguồn lực ra xa Seoul.
Theo: The Economist, CNBC