Chính sách xe điện có hiệu lực từ ngày 1/7 và kéo dài đến hết tháng 3/2030 đang được kỳ vọng là giải pháp giúp giảm ô nhiễm không khí.
Theo đó, người mua xe điện sẽ được hưởng nhiều ưu đãi như miễn thuế, hỗ trợ tài chính và mở rộng hạ tầng sạc. Delhi đặt mục tiêu nâng số lượng trạm sạc từ khoảng 9.000 hiện nay lên 32.000 trong vòng bốn năm tới.
Ngay sau khi chính sách này được triển khai, chính quyền thành phố tiếp tục công bố chiến dịch "Không khí sạch, Delhi khỏe mạnh" với tổng kinh phí 83 tỷ rupee, thực hiện từ tháng 9 năm nay đến tháng 8/2033. Khoảng 65% nguồn vốn sẽ do Ngân hàng Thế giới tài trợ, phần còn lại do chính quyền Delhi chi trả.
Trên mạng xã hội X, chính quyền Delhi cho biết chương trình kéo dài bảy năm sẽ ứng dụng công nghệ, dữ liệu và đổi mới để cải thiện chất lượng không khí, giảm ô nhiễm tại đô thị. Chương trình cũng bao gồm việc nâng cấp hệ thống giám sát ô nhiễm và xây dựng trung tâm chỉ huy, điều hành tích hợp.
Phát biểu tại cuộc họp báo cuối tháng trước, Thủ hiến Delhi Rekha Gupta cho biết mục tiêu của chính sách là từng bước đưa Delhi trở thành thành phố không ô nhiễm thông qua việc phát triển các phương tiện không phát thải.
Theo bà Gupta, khoảng 70 tỷ rupee sẽ được dành cho chính sách hỗ trợ xe điện trong bốn năm tới, trong khi 80 tỷ rupee còn lại được đầu tư cho hạ tầng xe điện và các chính sách miễn thuế.
"Người dân Delhi sẽ được hưởng lợi khoảng 150 tỷ rupee", bà nói.
Chương trình bao gồm miễn thuế đường bộ và lệ phí đăng ký đối với tất cả xe điện có giá dưới 3 triệu rupee. Người mua xe máy điện và xe ba bánh điện cũng sẽ được nhận trợ cấp lần lượt 30.000 rupee và 50.000 rupee.
VinFast vừa lọt top 5 hãng xe điện bán chạy nhất tại Ấn Độ sau 6 tháng đầu năm.
Delhi hiện có khoảng 30 triệu dân và thường xuyên nằm trong nhóm các thành phố ô nhiễm nhất thế giới. Chất lượng không khí thường xấu đi vào mùa đông do tổng hợp nhiều yếu tố như khí thải giao thông, hoạt động công nghiệp, bụi từ các công trình xây dựng và phá dỡ, cùng tình trạng đốt rác và đốt rơm rạ sau thu hoạch.
Theo Nikkei Asia, cuộc khủng hoảng ô nhiễm tại Delhi có nhiều điểm tương đồng với Bắc Kinh vào đầu những năm 2000. Hiện nay, thủ đô Trung Quốc đã lắp đặt hơn 1.000 cảm biến PM2.5 để giám sát bụi mịn, đồng thời cải tổ hệ thống giao thông công cộng bằng việc phát triển mạng lưới tàu điện ngầm và thay thế phương tiện chạy dầu diesel bằng xe buýt điện.
Ông Sunil Dahiya, nhà sáng lập và chuyên gia phân tích của tổ chức nghiên cứu môi trường Envirocatalysts tại New Delhi, cho rằng Delhi có nhiều điều để học hỏi từ Bắc Kinh.
"Mặc dù không thể sao chép hoàn toàn những gì Bắc Kinh đã làm, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể điều chỉnh để phù hợp với điều kiện của mình", ông nói, đồng thời cho rằng London, Mexico City và bang California (Mỹ) cũng là những mô hình đáng tham khảo.
Bên cạnh các chính sách dài hạn, chính quyền Delhi cũng sẽ triển khai kế hoạch tổng thể kiểm soát ô nhiễm không khí mùa đông từ ngày 1/11 đến 28/2 hằng năm.
Các biện pháp dự kiến bao gồm tăng phí đỗ xe nhằm khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng, cho phép 50% nhân viên văn phòng làm việc từ xa khi cần thiết và tạm dừng các hoạt động phá dỡ, xây dựng ngoài trời trong giai đoạn ô nhiễm nghiêm trọng.
Delhi là một trong những thành phố ô nhiễm nhất thế giới.
Ông Manoj Kumar, chuyên gia phân tích của Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA), cho biết giao thông vận tải hiện đóng góp khoảng 20% lượng bụi mịn PM2.5 tại Delhi. Các nguồn phát thải lớn khác gồm các nhà máy cũ, nhà máy nhiệt điện than và hoạt động đốt rác.
Theo ông Kumar, khoảng 27% lượng bụi PM2.5 trong mùa đông là bụi thứ cấp, được hình thành trong khí quyển từ các khí tiền chất như sulfur dioxide (SO₂), nitrogen oxide (NOx) và amoniac (NH₃).
"Điều đó có nghĩa là bên cạnh việc điện hóa giao thông, các chính sách cũng cần hướng tới việc cắt giảm những khí tiền chất này", ông nói.
Hiện cả chính phủ trung ương Ấn Độ và chính quyền Delhi đều do đảng Bharatiya Janata Party (BJP) của Thủ tướng Narendra Modi lãnh đạo. Theo các chuyên gia, điều này có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc phối hợp giữa công tác quy hoạch và thực thi chính sách.
Tuy nhiên, ông Kumar cho rằng hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào quá trình triển khai trên thực tế và sự phối hợp giữa các địa phương trong toàn vùng.
"Một phần đáng kể ô nhiễm tại Delhi đến từ các khu vực bên ngoài ranh giới hành chính của thành phố. Vì vậy, hợp tác liên vùng theo cách tiếp cận quản lý chất lượng không khí trên quy mô lưu vực vẫn là yếu tố then chốt, bất kể bối cảnh chính trị ra sao", ông nói.
Ông Dahiya cũng cho biết bản thân Delhi chỉ tạo ra khoảng 30-40% tổng lượng ô nhiễm trong mùa đông. Do đó, để cải thiện chất lượng không khí một cách bền vững, việc kiểm soát tình trạng đốt rơm rạ và ô nhiễm công nghiệp tại các bang lân cận là điều không thể thiếu.
Tại Việt Nam, quá trình xanh hóa giao thông, giảm thiểu ô nhiễm cũng đang được đẩy mạnh thông qua việc triển khai Vùng phát thải thấp (LEZ). Từ ngày 1/7/2026, Hà Nội bắt đầu thí điểm LEZ theo lộ trình ba giai đoạn tại khu vực Vành đai 1.
Trong giai đoạn đầu (nửa cuối năm 2026), LEZ được áp dụng tại phường Hoàn Kiếm. Thành phố cấm toàn bộ phương tiện lưu thông vào vùng lõi trong các tối cuối tuần, đồng thời hạn chế thời gian hoạt động của xe tải và xe khách ở khu vực lân cận, khuyến khích người dân, đặc biệt là lực lượng xe ôm công nghệ, chuyển sang sử dụng xe điện hoặc phương tiện đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 4 trở lên.
Sang giai đoạn 2 (năm 2027), phạm vi LEZ được mở rộng sang khu vực Cửa Nam và giai đoạn 3 (giai đoạn 2028-2029), vùng phát thải thấp sẽ mở rộng ra toàn bộ 9 phường nằm trong Vành đai 1. Đi kèm với đó, các quy định lưu thông đối với ô tô và xe máy không đạt tiêu chuẩn khí thải cũng sẽ được siết chặt.