Chia sẻ với PV Báo Điện tử VTC News, lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội cho biết theo Quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia trước đây được phê duyệt tại Quyết định số 1769 ngày 21/10/2021 của Thủ tướng, đoạn tuyến Yên Viên-Ngọc Hồi của đường sắt quốc gia, trong đó có công trình cầu Long Biên sẽ được bàn giao về TP Hà Nội sau khi tuyến đường sắt vành đai phía Đông (Kim Sơn-Ngọc Hồi) đi vào hoạt động, dự kiến sau năm 2030. Do vậy, việc nghiên cứu cải tạo cầu Long Biên thời gian trước đây chưa được triển khai sớm.
Hiện lộ trình bàn giao trên có sự thay đổi rất lớn. Việc bàn giao kết cấu hạ tầng đường sắt đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm sẽ được các bên liên quan phối hợp chặt chẽ, phần đầu hoàn thành trong năm 2026.
Nhiều chuyên gia cho rằng phục dựng cầu Long Biên là yêu cầu tất yếu nhằm bảo tồn một biểu tượng lịch sử của Thủ đô.
Song song với công tác bàn giao, Sở Xây dựng Hà Nội chủ động trao đổi với các đối tác Pháp để có sự hỗ trợ về tài chính, kỹ thuật cho việc chuẩn bị dự án cải tạo cầu Long Biên.
Lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội đồng tình “càng sớm triển khai việc cải tạo, phục dựng thì tình trạng sức khỏe cầu Long Biên càng càng sớm được cải thiện, giá trị lịch sử, văn hóa hơn 100 năm của cây cầu càng sớm được khai thác”.
Hà Nội đã chuẩn bị đến đâu cho dự án cải tạo?
Theo lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội, sau 11 tháng triển khai khẩn trương, Dự án Nghiên cứu cải tạo cầu Long Biên đã hoàn thành toàn bộ các nội dung quan trọng.
Dự án bao gồm thu thập và khảo sát dữ liệu kỹ thuật; khảo sát địa chất, thủy văn; sử dụng thiết bị hiện đại để đo đạc toàn bộ cấu kiện của 19 nhịp dàn thép với hơn 20.000 cấu kiện; khảo sát hệ thống móng, trụ cầu; đo sâu và khảo sát địa hình lòng sông tại vị trí cầu Long Biên; xác định tải trọng, tổ hợp tải trọng và xây dựng mô hình tính toán kết cấu.
Dự án cũng phân loại mức độ hư hại theo ba cấp độ gồm loại 1 (ít hoặc không hư hỏng), loại 2 (hư hỏng) và loại 3 (hư hỏng nặng), đồng thời đề xuất các phương án cải tạo, gia cố, sửa chữa tương ứng cho từng giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
Đáng chú ý, dự án đề xuất các kịch bản phục dựng và khai thác trong tương lai, bảo đảm phù hợp với quy hoạch, khổ thông thuyền và đồng thời phát huy giá trị lịch sử - văn hóa, hướng tới việc đưa cầu Long Biên trở thành một điểm nhấn trong cấu trúc đô thị của Thủ đô.
Dự án Nghiên cứu cải tạo cầu Long Biên do TP Hà Nội, cơ quan kinh tế Đại sứ quán Pháp triển khai đánh giá toàn diện tình trạng đánh giá toàn diện tình trạng kết cấu cây cầu.
“Đây là dự án đầu tiên tiếp cận cầu Long Biên bài bản, chuyên nghiệp và toàn diện, từ góc độ quy hoạch, khoa học - kỹ thuật đến lịch sử - văn hóa và định hướng phát triển đô thị”, lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội nhấn mạnh.
Theo lãnh đạo Sở, kết quả dự án có giá trị tham khảo cao, cung cấp những thông tin quan trọng cho các cơ quan quản lý nhà nước.
Ngày 18/3/2026, UBND TP Hà Nội có văn bản gửi Đại sứ quán Pháp và Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), đề nghị Pháp quan tâm, hỗ trợ triển khai nghiên cứu chuẩn bị dự án cải tạo cầu Long Biên. Trong các buổi làm việc, Pháp khẳng định sẵn sàng hỗ trợ tài chính và chuyên gia cho giai đoạn chuẩn bị dự án, với nguồn vốn dự kiến huy động từ Quỹ Giao thông của Liên minh châu Âu.
Sở Xây dựng Hà Nội đang chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan để tiếp tục triển khai các bước nghiên cứu, chuẩn bị cho dự án cải tạo cầu Long Biên - công trình biểu tượng lịch sử của Thủ đô.
Cải tạo cần được đặt trong tổng thể phát triển Thủ đô
Theo lãnh đạo Sở, tại các quy hoạch được các cấp có thẩm quyền phê duyệt trước đây, cầu Long Biên được định hướng cải tạo nguyên trạng ban đầu, dừng khai thác cơ giới và chuyển thành không gian đi bộ, biểu diễn, triển lãm, tổ chức sự kiện văn hóa, festival du lịch; hình thành hệ thống quảng trường hai bên đầu cầu kết nối các phương tiện công cộng.
Cây cầu được xác định là trục không gian kiến trúc, không gian văn hóa gắn kết khu phố cổ với các khu vực phát triển mới, tạo sự hài hòa giao thoa giữa không gian mở của sông Hồng.
Cải tạo, phục dựng cầu Long Biên sẽ gắn với chỉnh trang, tái thiết đô thị khu vực lân cận, hình thành các điểm TOD theo trục không gian sông Hồng.
Theo lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội, việc dừng khai thác xe gắn máy, mở rộng kết nối không gian đi bộ và kết nối bằng các loại hình giao thông xanh như xe đạp, tàu điện sẽ góp phần giảm phát thải khí nhà kính.
Cùng với sự hài hòa, giao thoa với khu vực hai bên bờ và bãi giữa sông Hồng, có tính đến giao thông đường thủy, khu vực này sẽ trở thành không gian xanh mát, thân thiện môi trường cho người dân.
Trước đề xuất giữ lại đường ray trên cầu Long Biên và tích hợp vào hệ thống đường sắt đô thị, lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội cho biết: “Đây là nội dung cần phải được cân nhắc kỹ lưỡng”.
Việc cải tạo cần được đặt trong tổng thể phát triển của Thủ đô, gắn với các chiến lược lớn như tái thiết đô thị, tổ chức cảnh quan, phát triển không gian hai bên bờ sông Hồng,...
Trước đó, các chuyên gia cũng đề xuất giữ lại hoạt động vận tải đường sắt như vốn có nhưng là đường sắt nhẹ phục vụ du lịch để giảm tải trọng và phát huy giá trị lịch sử văn hóa của cây cầu.
“Chúng tôi cho rằng đây là hướng đi phù hợp với định hình phát triển Thủ đô tầm nhìn 100 năm, phù hợp nguyện vọng của nhiều người dân Thủ đô. Chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan đến đánh giá cụ thể nội dung này làm cơ sở báo cáo, tham mưu với UBND Thành phố xem xét, quyết định”, lãnh đạo Sở nói thêm.
Đề cập tới định hướng lâu dài, lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội cho biết các định hướng cải tạo, sửa chữa và phát huy giá trị lịch sử, không gian văn hóa của cầu Long Biên đã được xác định trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm vừa được phê duyệt.
Theo đó, việc cải tạo cần được đặt trong tổng thể phát triển của Thủ đô, gắn với các chiến lược lớn như tái thiết đô thị, tổ chức cảnh quan, phát triển không gian hai bên bờ sông Hồng, giảm phát thải, phát triển kinh tế xanh, công nghiệp văn hóa và du lịch.
Việc nghiên cứu cải tạo cầu Long Biên trước hết phải đảm bảo sự an toàn, ổn định của cây cầu, gìn giữ nguyên dạng và gắn với mục tiêu phát huy, khai thác các giá trị lịch sử, văn hóa; đồng thời xem xét thêm những chức năng mới để đảm bảo giao thông đường thủy.
“Cầu Long Biên không chỉ là công trình giao thông mà là chứng nhân lịch sử, ký ức không thể thiếu của người dân của Thủ đô. Sở Xây dựng sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, chuyên gia trong nước và các đối tác Pháp để nghiên cứu và sớm tham mưu với UBND Thành phố một dự án tổng thể, khoa học, khả thi, xứng tầm với giá trị lịch sử hơn 124 năm của cầu Long Biên”, lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội nhấn mạnh.