Đốt hơn 1 tỷ USD mỗi năm mua dầu cá bổ não: Cuộc thử nghiệm 2 năm trên 365 người trưởng thành phơi bày sự thật phũ phàng

Về mặt sinh học, những dưỡng chất thiết yếu này quả thực đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và duy trì các liên kết giữa các tế bào não, yếu tố sống còn đối với tư duy và trí nhớ.

Thế nhưng, một nghiên cứu mới từ Trường Y khoa Keck thuộc Đại học Nam California (USC) vừa dội một "gáo nước lạnh" vào niềm tin này: việc tăng cường omega-3 thông qua viên uống bổ sung có thể không mang lại hiệu quả "bổ não" như nhiều người vẫn hằng kỳ vọng.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí danh tiếng eBioMedicine chỉ ra rằng, mặc dù omega-3 từ dầu cá đã thâm nhập thành công vào não bộ, chúng lại hoàn toàn "vô hại" trong việc cải thiện các chỉ số sức khỏe não bộ ở những người lớn tuổi có nguy cơ cao mắc bệnh Alzheimer.

Trong một thử nghiệm lâm sàng kéo dài hai năm, được thực hiện theo phương pháp đối chứng giả dược và mù đôi, các nhà nghiên cứu phát hiện rằng việc bổ sung omega-3 liều cao không giúp cải thiện trí nhớ, chức năng nhận thức hay làm giảm tình trạng mất tế bào não ở những vùng liên quan đến bệnh Alzheimer.

"Tất cả chúng ta đều ước ao có một phương thuốc kỳ diệu giúp ngăn ngừa Alzheimer, nhưng phát hiện của chúng tôi chỉ ra rằng viên uống dầu cá dường như không thể bảo vệ sức khỏe não bộ," Tiến sĩ, Bác sĩ Hussein Naji Yassine, Giám đốc Trung tâm Sức khỏe Não bộ Cá nhân hóa USC, đồng thời là trưởng nhóm nghiên cứu, chia sẻ.

"Mặc dù omega-3 đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các liên kết tế bào não cần thiết cho nhận thức, kết quả nghiên cứu của chúng tôi không ủng hộ việc dùng dầu cá như một biện pháp phòng ngừa Alzheimer."

Dầu cá có thực sự chạm tới não bộ?

Nghiên cứu được thực hiện trên 365 người trưởng thành trong độ tuổi từ 55 đến 80, những người rất hiếm khi ăn cá, nguồn cung cấp axit béo omega-3 tự nhiên chủ yếu trong chế độ ăn hàng ngày.

Tất cả tình nguyện viên tham gia đều được xác định là có nguy cơ cao mắc Alzheimer. Đặc biệt, gần một nửa trong số họ (47%) mang gene APOE4, yếu tố di truyền mạnh nhất được biết đến đối với bệnh Alzheimer khởi phát muộn.

Các tình nguyện viên được phân bổ ngẫu nhiên để sử dụng viên bổ sung dầu cá hoặc giả dược mỗi ngày. Mỗi viên bổ sung chứa tới 2.000 mg axit docosahexaenoic (DHA), một loại axit béo omega-3 giữ vai trò tối quan trọng đối với chức năng hoạt động của não.

Một trong những mục tiêu đầu tiên của nhóm nghiên cứu là xác định liều lượng DHA từ các viên uống này có thực sự vượt qua được các "hàng rào" sinh học để đi vào não hay không.

Để giải đáp câu hỏi đó, họ đã đo nồng độ DHA trong dịch não tủy (chất lỏng bao quanh não và tủy sống). Sau 6 tháng, nồng độ DHA đã tăng trung bình 17%, chứng minh một cách thuyết phục rằng dưỡng chất này đã "cập bến" thành công điểm đến mong muốn.

Dù DHA đã thành công thâm nhập vào não bộ, điều này lại không hề chuyển hóa thành bất kỳ lợi ích nhận thức thực tế nào có thể đo lường được.

Các nhà nghiên cứu đã đánh giá khả năng ghi nhớ và tư duy của người tham gia tại thời điểm bắt đầu nghiên cứu và lặp lại đánh giá này hai năm sau đó. Kết quả cho thấy, những người uống bổ sung DHA không hề đạt điểm số tốt hơn trong các bài kiểm tra nhận thức so với những người chỉ dùng giả dược.

Kết quả chẩn đoán hình ảnh não bộ cũng kể một câu chuyện tương tự. Các bản chụp quét cho thấy viên uống dầu cá không hề làm chậm quá trình teo nhỏ của hồi hải mã (hippocampus), một vùng não cực kỳ quan trọng đối với trí nhớ, vốn thường được dùng làm thước đo để đánh giá mức độ lão hóa não và nguy cơ mắc Alzheimer.

Những phát hiện này đã thúc đẩy giới nghiên cứu đi tìm lời giải cho một nghịch lý: Tại sao omega-3 có thể đi vào não nhưng lại không tạo ra bất kỳ cải thiện rõ rệt nào cho sức khỏe não bộ?

Dựa trên các nghiên cứu trước đó, Tiến sĩ Yassine và các đồng nghiệp hoài nghi rằng omega-3 có thể chỉ phát huy tác dụng tối ưu khi được hấp thụ như một phần của chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải tổng thể, thay vì dưới dạng một viên uống bổ sung đơn lẻ.

Chế độ ăn Địa Trung Hải vốn giàu omega-3 tự nhiên từ thực phẩm và từ lâu đã được chứng minh là có liên quan đến việc giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer.

"Chúng tôi đang tập trung tìm hiểu sâu hơn về cách não bộ xử lý omega-3, và liệu các yếu tố như sức khỏe kém, chế độ ăn uống, nguy cơ di truyền hay tuổi tác có làm thay đổi khả năng hấp thụ và sử dụng hiệu quả omega-3 của não hay không," ông Yassine cho biết.

"Chúng tôi cũng đang nỗ lực phát triển các loại thuốc giúp não bộ tận dụng tốt hơn những dưỡng chất này để bảo tồn chức năng nhận thức."

Mặc dù các yếu tố lối sống không được trực tiếp mổ xẻ trong nghiên cứu này, các chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh rằng việc duy trì sức khỏe tổng thể vẫn là một trong những vũ khí hiệu quả nhất để nâng đỡ chức năng não bộ và đẩy lùi nguy cơ Alzheimer.

"Giữ gìn sức khỏe suốt đời thông qua việc tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc và ăn uống cân bằng vẫn là công cụ quyền lực nhất mà chúng ta có để giảm nguy cơ Alzheimer," Tiến sĩ Yassine khẳng định.

"Theo đuổi một lối sống lành mạnh cũng giống như việc mang xe đi bảo dưỡng định kỳ và thay loại dầu nhớt chất lượng cao vậy. Não bộ sẽ nhanh chóng xuống cấp và mất đi các chức năng quan trọng nếu các vấn đề sức khỏe ở các bộ phận khác bị ngó lơ, hệt như việc động cơ ô tô sẽ hỏng hóc nếu bạn bỏ qua việc bảo trì định kỳ."

Nguồn: Science Daily

Minh Ngọc