Bối cảnh trong prompt là gì?
Prompt là yêu cầu bạn gửi cho công cụ AI tạo sinh như ChatGPT, Gemini hay Claude. Tuy nhiên, một câu lệnh đơn giản như “viết email”, “tóm tắt tài liệu”, “lên ý tưởng nội dung” thường là chưa đủ để AI hiểu bạn thật sự cần gì. Để có kết quả tối ưu nhất, prompt cần thêm cửa sổ ngữ cảnh - context window - hay đơn giản là bối cảnh, cụ thể là: mục tiêu nhiệm vụ, mô tả về người sẽ tiếp nhận kết quả, dữ liệu cần dựa vào, giọng điệu mong muốn, định dạng đầu ra và những giới hạn cần tuân thủ.
Ví dụ, yêu cầu “viết email giới thiệu sản phẩm” thường sẽ cho ra một mẫu thư chung chung. Nếu bạn trình bày rõ hơn, chẳng hạn như: “Viết email 150 từ giới thiệu phần mềm quản lý dự án cho đội marketing 20 người, giọng thân thiện, tập trung vào việc giảm trễ deadline, kết thúc bằng lời mời dùng thử”, AI tạo sinh sẽ có thêm dữ kiện để tạo nội dung sát với yêu cầu. Vậy nên, bối cảnh chính là thứ giúp AI hiểu tình huống mà nó đang được đặt vào mà không phải tự đoán các chi tiết quan trọng.
Câu chuyện của Air Canada: Trả lời sai, bồi thường thật
Vụ việc Air Canada, hãng hàng không lớn nhất Canada gặp phải vấn đề với chatbot tư vấn vé máy bay là ví dụ rõ ràng về một hệ thống AI trả lời sai lệch do không có sự ràng buộc chặt chẽ với bối cảnh trong chính sách của hãng.
Năm 2022, Jake Moffatt, một hành khách ở Canada, cần đặt vé để đi dự tang lễ bà. Khi truy cập website Air Canada, ông hỏi chatbot về vé tang chế. Chatbot hướng dẫn ông có thể mua vé trước, sau đó nộp đơn xin hoàn một phần tiền trong vòng 90 ngày kể từ ngày xuất vé.
Vấn đề nằm ở chỗ: Theo chính sách, khách phải làm đúng thủ tục vé tang chế trước chuyến bay, thay vì bay xong rồi mới xin hoàn tiền. Trớ trêu hơn, trong câu trả lời sai, chatbot vẫn gắn đường link đến trang chính sách đúng. Nói cách khác, thông tin chuẩn đúng là có tồn tại, nhưng AI đã không xử lý đúng bối cảnh để quyết định trường hợp nào được giảm giá, trường hợp nào quá thời hạn yêu cầu.
Moffatt làm theo hướng dẫn của chatbot, đặt vé, bay xong rồi nộp yêu cầu hoàn tiền. Dĩ nhiên là Air Canada từ chối. Sau nhiều tháng trao đổi, vụ việc được đưa ra cơ quan giải quyết tranh chấp dân sự tại British Columbia. Kết quả, Air Canada bị yêu cầu bồi thường. Lập luận của hãng rằng khách hàng có thể tự kiểm tra trang chính sách khác trên website không được chấp nhận, vì chatbot cũng là một phần trong kênh thông tin chính thức của hãng.
Bài học mà chúng ta có thể rút ra ở đây là: AI trả lời trôi chảy thôi chưa đủ, nó phải được đặt trong đúng bối cảnh, với dữ liệu đúng về quy định và giới hạn. Khi thiếu phần bối cảnh này, câu trả lời nghe có vẻ hữu ích có thể dẫn đến kết quả hoàn toàn sai lệch.
Cách prompt để AI bớt đoán mò
Bối cảnh quyết định chất lượng kết quả đầu ra đơn giản là vì AI không thể tự biết mục đích thật sự của bạn, cũng như văn hóa giao tiếp trong nhóm, mức độ hiểu biết của người đọc hay dữ liệu nội bộ chưa được cung cấp. Khi thiếu bối cảnh, nó thường chọn cách trả lời an toàn, trình bày trôi chảy nhưng thiếu trọng tâm.
Công thức prompt có bối cảnh dễ áp dụng nhất là xác định kết quả bạn cần dùng để làm gì, dùng cho ai, dựa trên dữ liệu nào, được trình bày ra sao, cần tránh và hạn chế điều gì.
Prompt hiệu quả không cần dài mà cần đủ bối cảnh. Khi giao việc cho AI với mục tiêu, dữ liệu, tiêu chuẩn và giới hạn rõ ràng, bạn sẽ nhận được câu trả lời tốt hơn, ít phải sửa hơn và quan trọng nhất là an toàn hơn.