Chính sách mới với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi

Ngày 1-7 tới Luật Dân số chính thức có hiệu lực với nhiều quy định mới về quyền và nghĩa vụ của công dân trong công tác dân số, hướng tới duy trì mức sinh thay thế, nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với già hóa.

Sản phụ và em bé được nhân viên y tế chúc mừng sau ca sinh. Ảnh: Thanh Hương

Đáng chú ý, theo Nghị định 168/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành luật, từ ngày 1-1-2027, phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi được hỗ trợ tối thiểu 2 triệu đồng.

Mức hỗ trợ này cũng áp dụng với phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người và phụ nữ sinh sống tại địa phương có mức sinh dưới mức thay thế. Trường hợp cùng lúc thuộc nhiều nhóm đối tượng, người thụ hưởng chỉ nhận một mức hỗ trợ.

Kinh phí do ngân sách địa phương bảo đảm. Việc chi trả được thực hiện cùng thời điểm đăng ký khai sinh, căn cứ dữ liệu liên thông từ hệ thống đăng ký hộ tịch, cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh điện tử.

GS-TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội (Đại học Kinh tế quốc dân), cho rằng việc đưa ra mức hỗ trợ tài chính khi sinh con, như đề xuất 2 triệu đồng/trường hợp, là một tín hiệu tích cực trong bối cảnh cần khuyến khích mức sinh.

Tuy nhiên theo GS Cử chính sách dân số không chỉ đơn thuần là hỗ trợ tài chính mà còn phải giải quyết bài toán dài hạn về cơ cấu dân số. Do đó, việc xác định đúng đối tượng thụ hưởng là yếu tố then chốt. Nếu quy định không rõ ràng, có thể dẫn đến tình trạng áp dụng thiếu thống nhất giữa các địa phương hoặc phát sinh những trường hợp ngoài dự kiến.

GS-TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và Các vấn đề xã hội

Luật Dân số mới trao quyền cho vợ chồng tự quyết định số con, thời điểm và khoảng cách sinh, trên cơ sở điều kiện sức khỏe, thu nhập và hoàn cảnh gia đình, thay cho định hướng mỗi gia đình chỉ có 1-2 con trước đây.

Chính sách này được đưa ra trong bối cảnh mức sinh cả nước giảm còn khoảng 1,91 con/phụ nữ và có sự chênh lệch giữa các vùng.

Ngoài ra, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ 7 tháng, tăng một tháng so với quy định hiện hành; lao động nam được nghỉ 10 ngày làm việc khi vợ sinh con. Lao động nam có vợ sinh con thứ hai khi người vợ đang có một con đẻ còn sống.

Nghị định cũng nêu rõ một số trường hợp không thuộc diện hưởng chế độ thai sản theo quy định hiện hành của Luật BHXH. Bên cạnh đó, chính sách ưu đãi nhà ở được bổ sung, theo đó gia đình sinh đủ hai con được ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội, nhằm giảm áp lực kinh tế và khuyến khích sinh con.

Cũng từ ngày 1-7 tới đây, Nhà nước hỗ trợ sàng lọc trước sinh và sơ sinh, với mức thanh toán theo thực tế nhưng tối đa 900.000 đồng mỗi trường hợp trước sinh và 600.000 đồng mỗi trường hợp sơ sinh. Khoản hỗ trợ được chi trả trực tiếp cho cơ sở y tế thực hiện dịch vụ.