Làm bài Ngữ văn sao cho hiệu quả? Lời khuyên từ giáo viên và thủ khoa

Ngữ văn là môn thi đầu tiên của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Đây cũng là môn duy nhất thi theo hình thức tự luận nên đòi hỏi thí sinh không chỉ có kiến thức mà còn phải biết cách trình bày, phân bổ thời gian và xử lý tình huống trong phòng thi.

Theo nhiều giáo viên ôn thi THPT, một trong những sai lầm phổ biến nhất của học sinh là dành quá nhiều thời gian cho phần đọc hiểu hoặc quá chăm chút cho mở bài, khiến phần nghị luận văn học – chiếm số điểm lớn nhất – bị thiếu thời gian hoàn thiện.

Để tránh tình trạng này, các giáo viên khuyến nghị thí sinh nên dành khoảng 15-20 phút cho phần đọc hiểu, 20-25 phút cho phần nghị luận xã hội và khoảng 70 phút cho phần nghị luận văn học. Thời gian còn lại dùng để rà soát lỗi chính tả, diễn đạt và bổ sung ý còn thiếu.

Một lỗi khác khiến nhiều bài thi mất điểm đáng tiếc là đọc đề chưa kỹ. Không ít thí sinh viết đúng kiến thức nhưng lệch yêu cầu của đề bài. Chẳng hạn, đề yêu cầu phân tích một khía cạnh cụ thể của tác phẩm nhưng thí sinh lại triển khai toàn bộ nội dung, dẫn đến lan man và thiếu trọng tâm.

Các thủ khoa những năm trước cho biết, trước khi cầm bút viết, cần dành vài phút gạch chân từ khóa quan trọng trong đề. Đây là cách đơn giản nhưng hiệu quả để tránh lạc đề hoặc bỏ sót yêu cầu.

Với phần đọc hiểu, nhiều học sinh có thói quen trả lời quá dài. Trong khi đó, đây là phần kiểm tra khả năng nhận biết và vận dụng ngắn gọn. Thí sinh nên trả lời đúng trọng tâm, bám sát ngữ liệu thay vì diễn giải dài dòng. Đối với câu hỏi nêu quan điểm cá nhân, cần trình bày rõ ràng, có lý giải hợp lý nhưng không nên sa đà vào kể chuyện hay dẫn chứng không liên quan.

Ở phần nghị luận xã hội, giáo viên lưu ý bài viết cần có bố cục rõ ràng gồm mở bài, thân bài và kết bài. Một đoạn văn khoảng 200 chữ không yêu cầu viết quá dài nhưng phải thể hiện được suy nghĩ cá nhân, có lập luận và dẫn chứng phù hợp.

Nhiều học sinh thường mắc lỗi đưa dẫn chứng quá cũ hoặc quá chung chung. Thay vào đó, nên ưu tiên những vấn đề gần gũi với đời sống, các tấm gương tích cực hoặc những sự kiện xã hội nổi bật trong thời gian gần đây để tăng tính thuyết phục.

Đối với phần nghị luận văn học, điều quan trọng nhất là nắm chắc tác phẩm, hệ thống luận điểm và dẫn chứng tiêu biểu. Giáo viên khuyến cáo không nên cố gắng học thuộc lòng các bài văn mẫu. Khi gặp đề có cách hỏi mới, việc phụ thuộc vào văn mẫu rất dễ khiến bài viết trở nên gượng ép hoặc lạc hướng.

Theo kinh nghiệm của nhiều thủ khoa, một bài văn đạt điểm cao không nhất thiết phải sử dụng ngôn từ hoa mỹ mà cần bảo đảm đúng yêu cầu đề, lập luận mạch lạc, dẫn chứng chính xác và có những nhận xét, cảm nhận riêng.

Ngoài nội dung, hình thức trình bày cũng ảnh hưởng không nhỏ đến ấn tượng của người chấm. Bài viết sạch sẽ, chữ rõ ràng, bố cục hợp lý và hạn chế gạch xóa sẽ giúp người chấm dễ theo dõi hơn.

Trước ngày thi, các chuyên gia khuyên thí sinh không nên thức khuya học thuộc thêm kiến thức mới. Thay vào đó, hãy xem lại dàn ý các tác phẩm trọng tâm, ghi nhớ những luận điểm quan trọng và giữ tâm lý thoải mái.

Khi bước vào phòng thi, nếu gặp câu hỏi khó hoặc đề thi có yếu tố mới, thí sinh cần bình tĩnh. Đề thi luôn có những phần giúp học sinh thể hiện khả năng tư duy và cảm nhận riêng. Điều quan trọng là đọc kỹ đề, xác định đúng yêu cầu và triển khai bài viết theo những gì mình hiểu.

Một bài thi Ngữ văn hiệu quả không nằm ở việc viết thật nhiều, mà ở khả năng trả lời đúng trọng tâm, trình bày logic và biết phân bổ thời gian hợp lý. Đây cũng là lời khuyên được nhiều giáo viên và thủ khoa nhấn mạnh trước giờ G của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.

Khánh Linh (t/h)

Tham khảo thêm

Lấy đổi mới sáng tạo làm "ngọn đuốc" dẫn đường, lấy thực tiễn làm môi trường học tập

Tham khảo thêm

Từ chàng trai mê thơ, bỏ học giữa chừng đến chủ nhân giải thưởng danh giá bậc nhất Toán học

Tham khảo thêm

Từ nữ tiến sĩ điều tra tội phạm đến phi hành gia bay vào vũ trụ