Thủ đoạn tinh vi
Thời gian qua, xuất hiện một số vụ lừa đảo với chiêu thức “bắt cóc online”, gây hoang mang trong xã hội.
Tại Cần Thơ, cuối năm 2025, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an thành phố Cần Thơ tiếp nhận trình báo của bà H.T.C về việc cháu trai tên H.T.Đ, là sinh viên năm nhất của một trường Đại học trên địa bàn thành phố nghi bị bắt cóc và không thể liên lạc được.
Các đối tượng đe dọa, yêu cầu chuyển số tiền 450.000.000 đồng để đổi lại sự an toàn, tổng số tiền mà người nhà cháu Đ đã chuyển là 452.394.000 đồng.
Nhận được tin báo, lực lượng chức năng triển khai đồng bộ các biện pháp xác minh, truy tìm và xác định được cháu Đ đang ở tại một nhà nghỉ trên địa bàn phường Bình Thủy, thành phố Cần Thơ.
Công an thành phố Cần Thơ cho biết, từ những vụ việc thực tế, có thể thấy thủ đoạn của các đối tượng lừa đảo “bắt cóc online” thường nhắm đến sinh viên, người trẻ tuổi, nhẹ dạ, cả tin, dễ bị đe dọa.
Ban đầu các đối tượng xấu giả liên hệ với nạn nhân yêu cầu kết bạn Zalo, Messenger, Telegram… Gửi đường link gia nhập vào phòng chat chung như Zoom, Zalo Group…
Tại đây, nhóm đối tượng giả danh là cơ quan chức năng Công an (Điều tra viên, cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an), Kiểm sát (Kiểm sát viên, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao), Tòa án (Thẩm phán Tòa án), dựng lên kịch bản thẩm vấn, dùng lời lẽ đe dọa rằng nạn nhân đang bị điều tra về hành vi vi phạm pháp luật, đánh vào tâm lý sợ hãi, thiếu hiểu biết của nạn nhân. Từ đó đe dọa ép nạn nhân giao các tài khoản mạng xã hội để các đối tượng kiểm soát.
Sau đó chúng cô lập, ép nạn nhân tìm đến nhà nghỉ, khóa, tắt toàn bộ các thiết bị di động không được giao tiếp với người bên ngoài.
Trong thời gian đó, các đối tượng lừa đảo sử dụng tài khoản mạng xã hội của nạn nhân nhắn tin, gọi điện thực hiện thủ đoạn lừa đảo, đe dọa người nhà nạn nhân, dựng lên một vụ việc bắt cóc đòi tiền chuộc nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản của gia đình nạn nhân.
Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác, trang bị kiến thức phòng tránh, không hoang mang tin theo những cuộc gọi, tin nhắn lạ, đồng thời báo ngay cho công an khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Hình thức bắt cóc online thường nhắm vào sinh viên, người trẻ tuổi.
Nhận biết dấu hiệu bất thường
Theo chuyên gia Nguyễn Minh Đức, nhà sáng lập Công ty cổ phần an ninh mạng CyRadar, bắt cóc online là thể loại tấn công gây nguy hiểm đặc biệt, rất đáng báo động.
Kẻ gian giả danh Công an, Viện kiểm sát, gửi lệnh bắt giả, hồ sơ điều tra khiến nạn nhân hoảng loạn. Sau đó, chúng tìm cách cô lập nạn nhân (yêu cầu tháo sim, chỉ liên lạc qua ứng dụng), ép quay video nhạy cảm hoặc tạo dấu hiệu bị hành hung, từ đó tống tiền cả nạn nhân lẫn gia đình.
Ông Đức chia sẻ, những dấu hiệu dễ nhận thấy người trẻ đang bị dụ dỗ, hoặc xâm hại trên mạng thường xoay quanh những thay đổi về tâm lý và cảm xúc.
Chẳng hạn như lo lắng, sợ hãi bất thường, nạn nhân tỏ ra cáu gắt, bồn chồn mỗi khi nhận được tin nhắn hoặc thông báo, có biểu hiện sợ hãi khi ai đó cầm điện thoại của mình. Hoặc có thay đổi tâm trạng đột ngột buồn bã, trầm cảm, tự ti, mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích.
Bên cạnh nguy cơ bị bắt cóc online, chuyên gia này cho rằng, một số vấn đề người trẻ thường gặp hơn trong môi trường mạng, nhất là trong những dịp nghỉ hè như hiện nay là việc tiếp xúc với nội dung bạo lực, phản cảm.
Họ cũng có thể trở thành nạn nhân của lừa đảo và tấn công trực tuyến, đồng thời có thể gặp các vấn đề về tâm lý và sức khỏe như nghiện mạng xã hội, nghiện game, ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần.
Ông Đức cho biết thêm, trong bối cảnh hiện nay, với sự phát triển của công nghệ, kẻ xấu có thể lợi dụng để gây tổn hại cho thanh thiếu niên một cách dễ dàng hơn.
Chẳng hạn AI là có thể "nhập vai" thành một người bạn đồng trang lứa, thấu hiểu và trò chuyện với hàng giờ liền. Điều nguy hiểm là AI có thể đưa ra những lời khuyên hoặc thách thức nguy hiểm, thiếu kết nối với thực tế, gây hại cho cả sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ.
Hay như công nghệ Deepfake cho phép kẻ xấu ghép mặt nạn nhân vào những video, hình ảnh nhạy cảm một cách cực kỳ chân thực. Hậu quả là người trẻ trở thành nạn nhân của tống tiền, bôi nhọ danh dự, gây tổn thương tâm lý nặng nề và khó có thể thanh minh.
Tuy nhiên, theo chuyên gia này, thay vì cấm đoán, điều quan trọng nhất là phụ huynh, gia đình mà cần hiểu rõ những rủi ro trên để đồng hành, giáo dục và hướng dẫn các bạn trẻ tiếp xúc với không gian mạng một cách phù hợp.
Ông Đức cho rằng, các gia đình cần dạy con về an toàn trực tuyến, như bảo vệ thông tin cá nhân và tránh nội dung độc hại. Giải thích tác động của việc sử dụng thiết bị quá mức đến sức khỏe (mắt, giấc ngủ, tâm lý).
“Đây là một chủ đề giáo dục, mà tầm quan trọng cũng ngang bằng việc hướng dẫn các bạn trẻ khi tham gia giao thông an toàn”, ông Đức nói.
Chuyên gia này cho rằng, cần trao đổi và thiết lập quy tắc rõ ràng. Ví dụ, thiết lập giới hạn thời gian sử dụng thiết bị.
Ông cũng gợi ý, gia đình có thể tìm hiểu công cụ quản lý con trên các thiết bị một cách minh bạch, chẳng hạn chế độ gia đình (Family Link) của Google, Screen Time của Apple, cho phép cha mẹ phê duyệt ứng dụng, giới hạn thời gian mà vẫn để con tự chủ.