Vạch trần “bản thiết kế” y tế của OpenAI: Vì sức khoẻ cộng đồng hay cú lừa thế kỉ?

Theo trang tin StatNews, khi OpenAI liên tiếp mở rộng sự hiện diện trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe bằng các sản phẩm như ChatGPT Health, ChatGPT for Healthcare và gần đây nhất là ChatGPT for Clinicians, công ty không chỉ muốn cung cấp công cụ AI cho ngành y mà còn đang tìm cách định hình chính sách quản lý tương lai của lĩnh vực này.

Cùng thời điểm ra mắt chatbot dành cho bác sĩ lâm sàng, OpenAI đã công bố một tài liệu chính sách được mô tả như một “bản thiết kế” nhằm khai mở tiềm năng của trí tuệ nhân tạo trong hệ thống y tế. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, đằng sau những đề xuất nghe có vẻ hợp lý và có trách nhiệm là những lợi ích trực tiếp dành cho chính OpenAI.

Bản thiết kế cho AI y tế

Các khuyến nghị của OpenAI tập trung vào bốn nội dung chính: mở rộng khả năng tiếp cận dữ liệu y tế cho các bên thứ ba, tạo điều kiện để bác sĩ sử dụng AI trong công việc hành chính và chuyên môn, thiết lập các môi trường thử nghiệm (sandbox) cho AI y tế ở cấp bang và liên bang của Hoa Kỳ, đồng thời làm rõ cách thức quản lý các thiết bị y tế sử dụng AI tạo sinh.

Ông David Blumenthal, cựu Điều phối viên Quốc gia về Công nghệ Thông tin Y tế của Hoa Kỳ và hiện là giáo sư chính sách y tế tại Đại học Harvard cho rằng: OpenAI đang cố gắng duy trì hình ảnh một doanh nghiệp có trách nhiệm trong khi vẫn bảo vệ lợi ích kinh doanh của mình.

Ông nhận xét: “Họ đang cố gắng vừa được lợi, vừa tránh phải đánh đổi. Họ muốn thể hiện mình là những bên có trách nhiệm trong cuộc thảo luận hiện nay, đồng thời cũng muốn thị trường tiếp tục rộng mở cho các sản phẩm của họ”.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong tài liệu là cách OpenAI nhìn nhận vai trò của các cấp chính quyền.

Theo công ty này, các bang tại Hoa Kỳ nên đóng vai trò tạo điều kiện cho các chương trình thử nghiệm AI trong y tế, tương tự dự án gia hạn đơn thuốc bằng AI Doctronic tại Utah. Trong khi đó, các quy định quản lý AI nên được xây dựng ở cấp liên bang.

Đối với ông Blumenthal, cách tiếp cận này có thể được hiểu như một nỗ lực nhằm duy trì tình trạng thiếu hành động ở Washington, đồng thời hạn chế khả năng các bang tự đưa ra quy định riêng đối với AI.

Những năm gần đây, do ít kỳ vọng Quốc hội Hoa Kỳ sẽ nhanh chóng ban hành luật AI, nhiều bang đã chủ động xây dựng các quy định riêng.

Các đạo luật này bao gồm nhiều hạn chế liên quan đến việc sử dụng AI trong quyết định bảo hiểm, trị liệu sức khỏe tâm thần hoặc giả mạo danh tính bác sĩ được cấp phép.

Các công ty AI lại phản đối tình trạng “mỗi bang một luật”, cho rằng điều đó khiến môi trường pháp lý trở nên phức tạp.

Có lẽ, một chủ đề xuất hiện xuyên suốt trong các đề xuất của OpenAI chính là dữ liệu. OpenAI coi đây là yếu tố đóng vai trò nền tảng cho khả năng nhập dữ liệu sức khỏe bệnh nhân vào ChatGPT Health.

Cùng với đó, OpenAI còn đề nghị chính phủ Hoa Kỳ tăng cường thực thi các quy định chống cản trở chia sẻ thông tin, yêu cầu nhiều tổ chức như phòng xét nghiệm và nhà thuốc mở quyền truy cập dữ liệu cho bệnh nhân, trao quyền đối với dữ liệu từ thiết bị đeo thông minh, hệ thống theo dõi tại nhà và các kết quả xét nghiệm độc lập.

Đồng thời buộc các cơ sở y tế chia sẻ thêm dữ liệu lịch hẹn, thông tin giới thiệu khám chữa bệnh và nhiều loại dữ liệu phi truyền thống khác.

Dù thừa nhận người tiêu dùng có thể hưởng lợi từ những thay đổi này nhưng nhiều chuyên gia cho rằng khả năng hiện thực hóa các đề xuất không cao.

Jordan Everson, phó giáo sư y học tại Đại học Georgetown, lưu ý rằng dữ liệu từ thiết bị đeo hiện không nằm trong phạm vi quản lý của cơ quan công nghệ thông tin y tế Hoa Kỳ.

Ông Everson cho rằng các đề xuất của OpenAI rõ ràng phục vụ lợi ích riêng của họ và là điểm mâu thuẫn đáng chú ý.

Ông nhận xét: “Họ muốn các nhà hoạch định chính sách tạo ra những yêu cầu buộc người khác phải chia sẻ dữ liệu với OpenAI, nhưng lại không muốn các nhà hoạch định chính sách áp đặt bất kỳ yêu cầu nào đối với chính OpenAI về cách công ty thu thập và sử dụng dữ liệu đó”.

Bên cạnh đó, OpenAI còn muốn thúc đẩy triển khai các chương trình thí điểm AI trong Medicaid, Medicare, bệnh viện công và những môi trường có chi phí chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng ở Hoa Kỳ.

Theo công ty, các chương trình này sẽ giúp đánh giá liệu AI có thể mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ, rút ngắn thời gian chờ đợi và giảm các chi phí có thể tránh được hay không, đồng thời vẫn duy trì chất lượng chăm sóc và trách nhiệm giải trình của con người.

Một trong những đề xuất gây tranh cãi nhất là việc OpenAI kêu gọi các nhà hoạch định chính sách bảo vệ quyền sử dụng AI của bác sĩ trong quá trình làm việc, miễn là việc sử dụng đó vẫn nằm dưới sự giám sát chuyên môn của con người.

Ông Blumenthal cho rằng đây là một đề xuất đầy rủi ro. Ông so sánh rằng điều này chẳng khác nào cho phép bác sĩ sử dụng bất kỳ loại thuốc mới nào trước khi được Cục Quản lý Dược phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt, chỉ với điều kiện họ trực tiếp theo dõi bệnh nhân.

Theo ông, OpenAI về cơ bản đang muốn các bác sĩ và tổ chức y tế được tự do sử dụng bất kỳ sản phẩm AI nào của OpenAI, Anthropic hoặc các công ty khác nếu họ cảm thấy phù hợp, mà không cần chờ đợi các hướng dẫn quản lý cụ thể từ cơ quan chức năng.

Đáp lại, OpenAI khẳng định AI chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ chứ không thay thế phán đoán chuyên môn của bác sĩ, và nguyên tắc này đã được quy định rõ trong điều khoản sử dụng của công ty.

Nhìn tổng thể, tài liệu chính sách của OpenAI phản ánh tham vọng ngày càng lớn của công ty trong lĩnh vực y tế. Những đề xuất này có thể giúp thúc đẩy đổi mới và mở rộng ứng dụng AI trong chăm sóc sức khỏe.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, chúng cũng cho thấy nỗ lực của OpenAI nhằm định hình môi trường pháp lý theo hướng có lợi cho chính doanh nghiệp, trong bối cảnh cuộc tranh luận về tương lai AI y tế mới chỉ bắt đầu.

*Theo StatNews

Minh Ngọc