Đại chiến AI Trung Quốc: Tencent thận trọng, Alibaba tất tay, ByteDance dùng tiền "đè bẹp" đối thủ

Trong một buổi chiều tháng Giêng tại Trung tâm Thể thao Vịnh Thâm Quyến, ngay sát trụ sở của Tencent Holdings, bầu không khí lễ hội của buổi tiệc cuối năm đã bị "lấn át" bởi những lời tự vấn đầy sức nặng từ người đứng đầu tập đoàn. Ông Pony Ma, vị CEO vốn nổi tiếng kín tiếng, đã thẳng thắn thừa nhận trước 115.000 nhân viên: "Chúng ta thực sự đã chậm chân trong cuộc đua AI".

Lời thừa nhận này không chỉ là một sự tự soi xét nội bộ, mà còn phản chiếu một ngã rẽ quan trọng trong bối cảnh công nghệ Trung Quốc. Khi cơn sốt AI toàn cầu đang bùng nổ với tốc độ cấp số nhân, ba gã khổng lồ công nghệ nước này (Tencent, Alibaba và ByteDance) đang chọn cho mình những chiến lược hoàn toàn khác biệt để định nghĩa lại tương lai của chính mình.

Trận chiến sinh tồn

Trái ngược với sự hào nhoáng của các đợt ra mắt sản phẩm rầm rộ, Tencent chọn cách tiếp cận mà giới phân tích gọi là "tránh thuế người đi đầu". Bằng cách quan sát thị trường và chờ đợi sự ổn định của mô hình kinh doanh, Tencent giảm thiểu rủi ro từ những khoản đầu tư chưa được chứng minh hiệu quả.

Dù chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) của Tencent trong quý 3 năm ngoái đã tăng 28% lên mức kỷ lục 22,8 tỷ nhân dân tệ, con số này vẫn khiêm tốn khi đặt cạnh các đối thủ. Chi tiêu vốn (capex) của hãng trong quý này đạt mức 13 tỷ USD (tương đương 1,88 tỷ USD), giảm 24% so với cùng kỳ năm trước do sự khan hiếm chip AI. Tuy nhiên, Giám đốc tài chính John Lo kỳ vọng tổng chi tiêu vốn năm 2025 sẽ vượt mức 76,8 tỷ nhân dân tệ của năm 2024.

Chiến lược của Tencent là tận dụng hệ sinh thái WeChat khổng lồ với hơn 1,4 tỷ người dùng hàng tháng. Thay vì vội vã tích hợp AI vào mọi ngóc ngách, Pony Ma ưu tiên bảo mật và quyền riêng tư. Ông chỉ trích gay gắt các mô hình AI can thiệp sâu vào hệ điều hành điện thoại là "thiếu trách nhiệm" và "không an toàn".

Thay vào đó, Tencent đang âm thầm nâng cấp cơ sở hạ tầng AI từ con số 0, bắt đầu bằng việc chiêu mộ các chuyên gia hàng đầu như Vinces Yao Shunyu từ OpenAI để dẫn dắt đội ngũ khoa học AI.

Nếu Tencent là sự thận trọng, thì Alibaba lại thể hiện sự quyết liệt đến mức cực đoan. Đầu năm 2025, tập đoàn này đã công bố kế hoạch đầu tư 380 tỷ nhân dân tệ vào AI trong 3 năm tới, thậm chí đang cân nhắc nâng con số này lên 480 tỷ nhân dân tệ.

Mục tiêu của Alibaba là biến ứng dụng AI Qwen thành một "trạm trung chuyển" (hub) kết nối hơn 400 dịch vụ trong hệ sinh thái của mình. Từ việc mua sắm trên Taobao đến thanh toán hóa đơn điện qua Alipay, tất cả đều được tích hợp qua lệnh thoại hoặc chatbot.

Alibaba không chỉ dừng lại ở phần mềm. Họ đang theo đuổi lộ trình "toàn diện" (full-stack) bao gồm cả phần cứng. Công ty con T-Head của họ đã xuất xưởng hơn 100.000 chip AI Zhenwu 810E, được đánh giá là có hiệu suất cạnh tranh trực tiếp với dòng H20 của Nvidia.

Đối với Alibaba, AI không chỉ là công cụ, mà là chiếc chìa khóa để họ giành lại vị thế trong cuộc chiến thương mại điện tử khốc liệt với các đối thủ như Pinduoduo hay Douyin.

Trái ngược với 2 đối thủ trên, "cha đẻ" của TikTok là ByteDance đang sử dụng sức mạnh tài chính khủng khiếp để áp đảo thị trường. Các báo cáo cho thấy tập đoàn này có thể chi tới 160 tỷ nhân dân tệ cho AI trong năm nay. Riêng trong năm 2026, ByteDance dự kiến chi 100 tỷ nhân dân tệ để thu mua chip AI của Nvidia, tăng mạnh so với mức 85 tỷ nhân dân tệ của năm 2025.

Chiến lược của ByteDance tập trung vào việc tạo ra các thiết bị "AI-native". Chiếc điện thoại tích hợp AI Doubao ra mắt cuối năm ngoái là một minh chứng. Nó hứa hẹn thực hiện các tác vụ thay mặt người dùng thông qua lệnh thoại, tạo ra một vòng lặp kín có thể bỏ qua hoàn toàn các siêu ứng dụng truyền thống như WeChat.

Hiện tại, chatbot Doubao đang thống trị thị trường với 155 triệu người dùng hoạt động hàng tuần tính đến tháng 12, bỏ xa các đối thủ như DeepSeek hay Yuanbao của Tencent. ByteDance đang đặt cược rằng AI sẽ làm thay đổi tư duy tương tác và lưu lượng truy cập của người dùng trong thập kỷ tới.

Ai không theo kịp sẽ bị đào thải

Dù đi theo những con đường khác nhau, cả ba ông lớn này đều đang tham gia vào một cuộc chạy đua thực sự. Rất nhiều chính sách ưu tiên được phân bổ cho chính bộ ba ByteDance, Alibaba và Tencent.

Tuy nhiên, khi so sánh với các đối thủ Mỹ, quy mô đầu tư của các công ty Trung Quốc vẫn còn khoảng cách lớn. Ví dụ, Alphabet (công ty mẹ của Google) dự kiến chi 180 tỷ USD vào năm 2026, trong khi Amazon lên kế hoạch chi tiêu vốn lên tới 200 tỷ USD chỉ riêng trong năm nay.

Kyle Chan, chuyên gia tại Viện Brookings, nhận định: "Đối với các công ty công nghệ lớn nhất Trung Quốc, trận chiến AI là vấn đề sinh tồn. Những công ty không giữ được nhịp độ sẽ đứng trước nguy cơ bị đào thải khỏi cuộc chơi."

Kết thúc buổi tiệc cuối năm tại Thâm Quyến, Pony Ma cùng các lãnh đạo cấp cao của Tencent đã hát vang ca khúc "Động lực không thể cản phá". Đó có thể là một lời tuyên chiến ngầm.

Cuộc đua AI tại Trung Quốc chỉ mới bắt đầu, và dù Tencent có vẻ chậm chân hơn ở vạch xuất phát, nhưng trong một cuộc chạy marathon công nghệ, người chiến thắng không nhất thiết phải là người khởi đầu nhanh nhất, mà là người có mô hình kinh doanh bền vững nhất.

*Nguồn: SCMP

Băng Băng