Sản lượng vải năm này của Việt Nam được dự báo là sụt giảm. Ảnh minh họa: VTV
Loại quả này là vải thiều.
Vừa qua, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, sản lượng vải năm 2026 của nước ta sụt giảm. Nguyên nhân chủ yếu là do thời tiết bất lợi, ảnh hưởng đến quá trình phân hóa mầm hoa, ra hoa và đậu quả.
Trên thực tế, Việt Nam hiện có khoảng 55.000 ha vải thiều và tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Bắc. Trong đó, Bắc Ninh (thuộc khu vực Bắc Giang cũ) là vùng trồng lớn nhất, với gần 29.800 ha. Tuy nhiên, sản lượng năm nay ở đây ước đạt khoảng 95.000 tấn, tương đương với 59,5% kế hoạch, tức là giảm mạnh so với con số 215.000 tấn của năm 2025.
Theo cơ quan chuyên môn, con số trên được ước tính trên cơ sở tình trạng ra hoa hiện tại. Do đó, khi bước vào thu hoạch, sản lượng thực tế cũng có thể thay đổi và có thể cao hơn.
Tương tự, tại TP Hải Phòng (khu vực Hải Dương cũ), diện tích vải khoảng 9.345 ha, nhưng sản lượng năm nay ước đạt 55.000 tấn, thấp hơn so với năm ngoái.
Đáng chú ý, riêng sản lượng vải sớm năm nay ở nước ta chỉ đạt khoảng 85.000 - 90.000 tấn, tương ứng giảm 35 - 50% so với cùng kỳ.
Vì sao vải năm nay bị mất mùa?
Vải mất mùa, giá vải ở Thanh Hà có giá bán buôn tại vườn lên tới 120.000 đồng/kg. Ảnh: Thanh niên
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, nguyên nhân chính khiến vải bị mất mùa là do diễn biến thời tiết không thuận lợi trong giai đoạn cuối năm 2025 và đầu năm 2026 . Cụ thể, mùa đông không lạnh sâu, nền nhiệt đầu năm cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5 - 1 độ C. Cùng với kèm theo mưa phùn và sương mù kéo dài từ cuối tháng 2 - tháng 3 đã làm gián đoạn quá trình phân hóa mầm hoa. Điều này khiến nhiều vườn vải ra hoa không đồng đều và làm giảm tỷ lệ đậu quả.
Ngoài ra, theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, độ ẩm không khí cao trong thời kỳ ra hoa cũng làm ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn, thụ tinh và giữ quả non, tạo điều kiện cho sâu bệnh phát sinh. Hơn nữa, chi phí vật tư tăng cao trong khi tỷ lệ ra hoa thấp cũng khiến một số nhà vườn giảm đầu tư chăm sóc, từ đó làm năng suất tiếp tục bị ảnh hưởng.
Đáng chú ý, không chỉ riêng Việt Nam, nguồn cung vải thiều tại Trung Quốc cũng có dấu hiệu giảm sút.
Theo truyền thông Trung Quốc, sản lượng vải thiều của quốc gia này dự kiến giảm trong năm nay, nhất là trong bối cảnh nhiều vùng trồng chủ lực như Hải Nam và Quảng Đông ghi nhận tình trạng ra hoa kém vì mùa đông ấm và mưa ẩm sai thời điểm. Với diễn biến này khiến giá vải tăng sớm và làm thị trường đảo chiều so với năm 2025.
Ông Liu Han, người đứng đầu thương hiệu TastiMax, chia sẻ phần lớn các vườn vải hiện chỉ có mật độ hoa thưa thớt, thấp hơn đáng kể so với các năm trước. Điều này đặc biệt rõ ở các giống cao cấp như Guiwei và Nuomici. Minh chứng là nhiều vườn gần như không ra hoa.
Ông Liu cho rằng, kịch bản xấu nhất có thể xảy ra là một số giống vài cao cấp gần như “mất trắng” trong mùa vụ năm nay. Điều này ảnh hưởng đáng kể đến tổng cung của thị trường.
Đáng chú ý, tại Hải Nam, khu vực đưa vải thiều ra thị trường sớm nhất Trung Quốc, giá vải đã bắt đầu tăng mạnh ngay từ đầu vụ. Theo đó, giống vải Guihuaxiang hiện được giao dịch ở mức 120 - 160 NDT/kg (tương ứng với hơn 460.000 – 618.000 đồng/kg).
Tại Việt Nam, giá thu mua vải tại vườn tăng đã đẩy mặt bằng bán lẻ đi lên. Cụ thể, tại TP HCM, Đắk Lắk , vải được bán với giá 140.000 - 150.000 đồng/kg, vải u trứng Thanh Hà ở mức từ 150.000 - 180.000 đồng/kg. Thậm chí, với các lô hàng vận chuyển bằng đường hàng không, một số cửa hàng cho biết giá bán lẻ ở mức lên tới 195.000 - 210.000 đồng/kg (tùy cửa hàng).
Vải là loại quả được nhiều người yêu thích. Ảnh minh họa
Vải là loại trái cây đặc trưng của mùa hè Việt Nam, còn được biết đến với tên gọi Hán Việt là “lệ chi”. Vải được trồng nhiều tại các tỉnh phía Bắc của nước ta như Hải Dương (cũ) và Bắc Giang (cũ), nơi có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp để tạo nên hương vị đặc trưng.
Đáng chú ý, theo ghi chép truyền miệng, từ thời xa xưa, hoàng đế Hán Vũ Đế từng cho mang giống vải từ vùng phía Bắc Việt Nam về trồng tại Trung Quốc. Nhưng do điều kiện thời tiết không thuận lợi nên cây vải không thể sinh trưởng và chết trong quá trình vận chuyển. Kể từ đó, hoàng đế đã yêu cầu người dân cống nạp vải hàng năm.
Đến thời nhà Đường, vải là loại quả càng trở nên nổi tiếng khi được Dương Quý Phi đặc biệt yêu thích. Loại quả này còn được gọi bằng cái tên mỹ miều “phi tử tiếu”, nghĩa là “nụ cười của quý phi”.