Sầu riêng biến động khó lường, nhà vườn “đứng ngồi không yên”

Nhà vườn chật vật

Trong hơn một tháng trở lại đây, thị trường sầu riêng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) chứng kiến đà giảm giá, biến động liên tục, kéo theo tâm lý lo lắng lan rộng trong giới nhà vườn.

Tại các vùng trồng trọng điểm như Đồng Tháp không khí thu hoạch năm nay kém phần phấn khởi so với những vụ trước. Từ vị thế "vua trái cây" mang lại nguồn thu lớn, sầu riêng đang rơi vào vòng xoáy quen thuộc.

Theo ghi nhận chiều 5/5 tại các vựa thu mua ở Đồng Tháp, giá sầu riêng đã giảm sâu so với thời điểm cách đây vài tháng. Cụ thể, sầu riêng Thái loại A hiện chỉ còn khoảng 80.000 đồng/kg, loại B khoảng 60.000 đồng/kg; Sầu riêng Ri6 có giá dao động từ 40.000 – 48.000 đồng/kg đối với loại A và 24.000 – 33.000 đồng/kg đối với loại B; Sầu riêng Musang King loại A giá khoảng 90.000 đồng/kg, loại B giá khoảng 70.000 đồng/kg.

Thông tin giá sầu riêng được cập nhật liên tục trên các hội mua bán trên mạng xã hội.

Đáng chú ý, các loại sầu riêng không đạt chuẩn xuất khẩu hoặc bị lỗi hình thức có giá thấp hơn nhiều.

Không chỉ riêng Đồng Tháp, tình trạng giảm giá cũng ghi nhận tại nhiều vùng trồng sầu riêng trọng điểm khác như ĐBSCL, Đông Nam Bộ hay Tây Nguyên.

Chia sẻ với PV, ông Trần Văn Hùng (xã Hiệp Đức, Đồng Tháp) cho biết, gia đình ông đang thu hoạch gần 2 ha sầu riêng Ri6. Tuy nhiên, niềm vui trúng mùa nhanh chóng bị thay thế bởi nỗi lo về giá.

"Thương lái hiện chỉ trả khoảng 40.000 đồng/kg đối với hàng loại A và khoảng 26.000 đồng/kg đối với hàng xô dạt. Mức giá này thấp nhất từ trước đến nay", ông Hùng nói.

Theo ông, chi phí đầu tư cho vườn sầu riêng ngày càng tăng, từ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến công lao động. Trong bối cảnh giá bán giảm sâu, nhiều nhà vườn gần như không có lãi, thậm chí đứng trước nguy cơ thua lỗ nếu tính đủ chi phí.

Sầu riêng biến động thất thường, có thời điểm “bốc hơi” gần 20 nghìn đồng/ kg chỉ sau một ngày.

Không chỉ chịu áp lực từ giá thấp, nhiều nhà vườn còn đối mặt với biến động giá theo từng ngày. Trường hợp của ông Bùi Quang Công (xã Ngũ Hiệp, Đồng Tháp) cho thấy rõ sự bấp bênh này.

Ông Công cho biết, chỉ trong vòng chưa đầy 24 giờ, giá sầu riêng Thái loại A tại vườn đã giảm mạnh. "Chiều 4/5, thương lái vào chốt giá 100.000 đồng/kg, nhưng sang hôm sau quay lại chỉ còn 80.000 đồng/kg, giảm gần 20.000 đồng/kg. Giá lên xuống bất thường quá", ông nói.

Theo tính toán của ông Công, với mức giảm này, mỗi tấn sầu riêng ông đã "bốc hơi" khoảng 20 triệu đồng chỉ sau một ngày. Trước diễn biến khó lường của thị trường, ông quyết định bán sớm để giảm rủi ro thay vì tiếp tục neo hàng chờ giá lên.

"Giá sầu riêng Thái như hiện tại còn bán được. Nếu chờ thêm mà giá xuống nữa, chưa kể trái để lâu trên cây dễ bị sượng hoặc hư hỏng thì thiệt hại còn lớn hơn", ông chia sẻ.

Theo anh Phan Trọng Hiếu (chủ kho sầu riêng Hiếu Nghĩa tại Cai Lậy) cho biết, nguyên nhân khiến giá sầu riêng giảm sâu không chỉ đến từ yếu tố cung vượt cầu, mà còn do những rào cản kỹ thuật ngày càng siết chặt từ thị trường xuất khẩu, đặc biệt là Trung Quốc thị trường tiêu thụ lớn nhất của sầu riêng Việt Nam.

Nguồn cung tăng mạnh cùng áp lực cạnh tranh quốc tế khiến thị trường sầu riêng biến động khó lường.

Bên cạnh đó, thời điểm thu hoạch rộ của sầu riêng Việt Nam lại trùng với vụ chính của Thái Lan - quốc gia có lợi thế về sản lượng, chất lượng và hệ thống logistics. Điều này khiến áp lực cạnh tranh tại thị trường Trung Quốc trở nên gay gắt hơn bao giờ hết.

Một yếu tố khác cũng gây ảnh hưởng lớn là hệ thống kiểm nghiệm trong nước chưa đáp ứng kịp nhu cầu. Nhiều phòng kiểm nghiệm rơi vào tình trạng quá tải, thậm chí tạm ngưng tiếp nhận mẫu, khiến doanh nghiệp xuất khẩu bị động, kéo dài thời gian hoàn tất hồ sơ.

Ngoài ra, việc quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói còn tồn tại nhiều bất cập. Một số đơn vị không đạt chuẩn bị thu hồi chứng nhận, trong khi tình trạng "mượn mã số", "xào nấu" hàng hóa vẫn diễn ra, ảnh hưởng đến uy tín chung của ngành hàng.

Áp lực chất lượng và bài toán phát triển bền vững

Trước bối cảnh giá sầu riêng liên tục lao dốc, ngành chức năng tại Đồng Tháp đang đối mặt với áp lực lớn trong việc tìm giải pháp ổn định thị trường và bảo vệ người trồng.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, toàn tỉnh hiện có hơn 32.100 ha sầu riêng, với sản lượng ước đạt khoảng 511.000 tấn mỗi năm. Riêng trong giai đoạn cao điểm từ tháng 5 đến tháng 6, sản lượng thu hoạch dự kiến vượt 111.200 tấn.

Tại cuộc họp do UBND tỉnh tổ chức chiều 4/5 nhằm tháo gỡ khó khăn cho hoạt động xuất khẩu, lãnh đạo ngành nông nghiệp đã chỉ ra ba "nút thắt" chính đang kìm hãm sự phát triển của ngành hàng sầu riêng.

Thị trường xuất khẩu siết chặt tiêu chuẩn chất lượng đối với sầu riêng.

Thứ nhất là là áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt. Thời điểm thu hoạch rộ của Đồng Tháp trùng với vụ chính của Thái Lan quốc gia có lợi thế về sản lượng và chuỗi cung ứng khiến thị trường Trung Quốc trở nên cạnh tranh khốc liệt hơn, đặc biệt khi đây là đầu ra chủ lực của sầu riêng Việt Nam.

Nút thắt thứ hai đến từ hệ thống kiểm nghiệm chất lượng. Theo phản ánh của Hiệp hội Sầu riêng tỉnh, nhiều trung tâm kiểm nghiệm đang trong tình trạng quá tải, thậm chí tạm ngưng tiếp nhận mẫu từ khu vực miền Tây. Điều này khiến doanh nghiệp xuất khẩu bị động trong việc hoàn thiện hồ sơ, kéo dài thời gian thông quan và làm lỡ nhịp thị trường.

Thứ ba, tình trạng trái sầu riêng bị cảnh báo nhiễm kim loại nặng (cadimi) và chất vàng O đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu. Việc quản lý mã số vùng trồng còn lỏng lẻo, dẫn đến tình trạng "xào nấu" hàng hóa, mượn mã số trái phép.

Dù đã triển khai nhiều giải pháp trong thời gian qua, nhưng hiệu quả vẫn chưa đạt như kỳ vọng. Ngành nông nghiệp địa phương đã phối hợp với các viện nghiên cứu triển khai các mô hình xử lý đất nhằm hạn chế cây hấp thụ cadimi. 

Đồng thời nghiên cứu ứng dụng vi sinh vật để giảm dư lượng kim loại nặng trong đất. Các phòng thí nghiệm cũng được hỗ trợ nâng cao năng lực kiểm nghiệm nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Ngành chức năng tăng cường kiểm soát chất lượng và mã số vùng trồng để bảo vệ uy tín sầu riêng xuất khẩu.

Song song đó, lực lượng công an đã vào cuộc rà soát các doanh nghiệp được cấp mã số vùng trồng nhưng không hoạt động thực tế tại địa phương, nhằm chấn chỉnh tình trạng ủy quyền xuất khẩu sai quy định.

Theo đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Phước Thiện yêu cầu ngành nông nghiệp tăng cường kiểm tra đột xuất các vùng trồng. Những trường hợp không tuân thủ quy trình canh tác, không ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất sẽ bị kiến nghị thu hồi mã số vùng trồng nhằm giảm thiểu rủi ro cho toàn ngành.

Đối với vấn đề cadimi, lãnh đạo tỉnh chỉ đạo hướng dẫn nông dân cải tạo đất, nâng độ pH để hạn chế khả năng cây hấp thụ kim loại nặng. Đồng thời, khuyến khích áp dụng các bộ kit test nhanh để sàng lọc sớm các vùng trồng an toàn, giúp rút ngắn thời gian kiểm soát chất lượng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống phòng thí nghiệm.

Về lâu dài, Đồng Tháp đặt mục tiêu xây dựng đề án phát triển sầu riêng theo hướng bền vững. Trong đó, đáng chú ý là kế hoạch thành lập Trung tâm Kỹ thuật công nghiệp theo mô hình của Hàn Quốc, nhằm hỗ trợ nông dân kiểm soát chất lượng đất và sản phẩm sau mỗi vụ thu hoạch.

Trong bối cảnh giá cả biến động mạnh như hiện nay, những giải pháp đồng bộ từ quản lý sản xuất đến nâng cao chất lượng và củng cố chuỗi xuất khẩu được xem là yếu tố then chốt để ngành sầu riêng Đồng Tháp vượt qua giai đoạn khó khăn, hướng đến phát triển ổn định và bền vững hơn trong tương lai.

Tham khảo thêm

Phú Mỹ đồng hành Lễ hội sầu riêng Đắk Lắk 2026: Khởi đầu từ hoạt động thụ phấn hoa

Tham khảo thêm

Giá sầu riêng giảm, nhà vườn và thương lái cùng “mắc kẹt”

Tham khảo thêm

Bắt tạm giam "nữ quái" mạo danh công tác ở Bộ Công an, giăng bẫy lừa người bán sầu riêng

Đoàn Vũ