HIỆN THỰC HÓA KHÁT VỌNG PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (*): Giữ nghiêm kỷ cương để mở đường phát triển

Tại phiên bế mạc Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã khái quát và nhấn mạnh 5 nội dung công việc rất quan trọng, bao gồm nội dung về công tác kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Quyết tâm chính trị rất cao

Theo Tổng Bí thư, phải thiết kế, cải tiến thể chế đủ chặt chẽ để "không thể" tham nhũng, lãng phí; xây dựng cơ chế giám sát đủ mạnh để "không dám" và "không muốn" tham nhũng.

Đồng thời, xử lý nghiêm minh mọi vi phạm, bảo đảm nguyên tắc "không có vùng cấm, không có ngoại lệ" nhưng phải quán triệt sâu sắc tính nhân văn, thượng tôn pháp luật và mục tiêu phát triển. Thiết lập và vận hành hiệu quả các cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Phân định rõ ranh giới giữa sai phạm do động cơ vụ lợi với sai sót trong quá trình thử nghiệm, đổi mới...

Theo PGS-TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, từ chỉ đạo của Tổng Bí thư, có thể thấy công tác phòng chống tham nhũng, tiêu cực đang được đặt trong một tầm nhìn mới, gắn chặt với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững. Đây là bước chuyển từ tư duy "xử lý sai phạm" sang "kiểm soát rủi ro phát triển". Phòng chống tham nhũng, tiêu cực không chỉ nhằm làm trong sạch bộ máy mà còn trở thành điều kiện tiên quyết để bảo đảm ổn định vĩ mô, củng cố niềm tin xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy tăng trưởng cao, triển khai nhiều dự án quy mô lớn và áp dụng các cơ chế, chính sách theo hướng cởi mở hơn để thu hút nguồn lực, nguy cơ phát sinh tham nhũng, lãng phí là khó tránh khỏi. Vì vậy, theo ông Nguyễn Trọng Phúc, yêu cầu thiết kế thể chế theo hướng "không thể tham nhũng" mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đòi hỏi hệ thống pháp luật, quy trình và công cụ giám sát phải được hoàn thiện đồng bộ, ngay từ khâu xây dựng chính sách đến tổ chức thực thi.

Thực tiễn cho thấy dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, công tác phòng chống tham nhũng, tiêu cực đã đạt được nhiều kết quả rõ rệt, mang tính đột phá và ngày càng đi vào chiều sâu. Hàng loạt vụ án lớn, phức tạp, kéo dài nhiều năm đã được phát hiện, điều tra, xét xử nghiêm minh. Nhiều cán bộ, kể cả cán bộ cấp cao, bị xử lý theo đúng quy định của pháp luật và kỷ luật của Đảng.

"Những kết quả đó không chỉ góp phần làm trong sạch bộ máy, siết chặt kỷ cương, kỷ luật, mà còn tạo hiệu ứng răn đe mạnh mẽ, phòng ngừa từ sớm, từ xa" - PGS-TS Nguyễn Trọng Phúc nhận định.

Quan trọng hơn, theo ông Nguyễn Trọng Phúc, quá trình này đã góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước; khẳng định quyết tâm chính trị rất cao trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. "Từ chỉ đạo của Tổng Bí thư, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan kiểm tra, thanh tra, kiểm toán với các thiết chế giám sát xã hội, đồng thời nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ" - ông nhìn nhận.

Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì cuộc họp Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngày 29-9-2025. Ảnh: TTXVN

Kiểm soát quyền lực - "then chốt của then chốt"

PGS-TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, cho rằng chỉ đạo của Tổng Bí thư hội tụ đầy đủ 4 yếu tố: quyết tâm chính trị, tư duy thể chế, tinh thần pháp quyền và chiều sâu nhân văn.

Theo ông Bùi Hoài Sơn, không chỉ đơn thuần là yêu cầu đối với công tác xây dựng Đảng hay phòng chống tham nhũng, tiêu cực, đó còn là thông điệp lớn về cách giữ nghiêm kỷ cương để mở đường phát triển, làm trong sạch bộ máy để bảo vệ nguồn lực quốc gia, kiểm soát quyền lực để quyền lực thực sự phục vụ nhân dân. Trên hết, đó là thông điệp về cách giữ gìn niềm tin - tài sản vô hình nhưng quý giá nhất của mọi quốc gia trên con đường phát triển bền vững.

TS Nguyễn Thị Việt Nga, Phó trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng, nhận xét những chỉ đạo của Tổng Bí thư về phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí vừa mang ý nghĩa định hướng trước mắt vừa thể hiện tầm nhìn chiến lược đối với tiến trình hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng quản trị quốc gia trong giai đoạn mới. Trong đó, việc nhấn mạnh yêu cầu "thiết kế thể chế để không thể tham nhũng" cho thấy một bước phát triển mới trong tư duy - chuyển từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ gốc, từ kiểm soát hành vi sang kiểm soát quyền lực. Điểm cốt lõi trong chỉ đạo này là tiếp cận đồng bộ 3 trụ cột: không thể - không dám - không muốn. "Đây là cách tiếp cận toàn diện, vừa "trị" vừa "phòng", vừa "cứng" vừa "mềm", phản ánh tư duy quản trị hiện đại" - bà đúc kết.

Theo TS Nguyễn Thị Việt Nga, điểm đặc biệt quan trọng trong chỉ đạo của Tổng Bí thư là yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa "kỷ luật nghiêm minh" với "tính nhân văn và mục tiêu phát triển". Điều này cho thấy nhận thức rất sâu sắc: Phòng chống tham nhũng, tiêu cực không thể tách rời yêu cầu thúc đẩy đổi mới, sáng tạo. Nếu chỉ nhấn mạnh kiểm soát, siết chặt mà thiếu cơ chế bảo vệ, thì rất dễ dẫn đến tâm lý e dè, né tránh, không dám làm của một bộ phận cán bộ.

Thực tế, đã có những giai đoạn, ở một số nơi xuất hiện biểu hiện "sợ sai", "đùn đẩy trách nhiệm", làm chậm tiến độ công việc, ảnh hưởng đến cơ hội phát triển. Vì vậy, việc Tổng Bí thư yêu cầu "thiết lập và vận hành hiệu quả các cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung" có ý nghĩa như một thông điệp giải tỏa tâm lý và định hướng hành động.

TS Nguyễn Thị Việt Nga nhận định: "Một nền hành chính năng động không thể tồn tại nếu mọi quyết định đều bị chi phối bởi nỗi lo sợ. Tuy nhiên, để cơ chế này vận hành hiệu quả, phải phân định rạch ròi giữa "sai phạm do động cơ vụ lợi" và "sai sót trong quá trình thử nghiệm, đổi mới". Nếu không, sẽ bỏ lọt sai phạm hoặc lại vô tình "đánh đồng" giữa tiêu cực và sáng tạo". 

(Còn tiếp)

_______________

(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 27-3