Tuyển sinh đại học 2026: Bí quyết để tránh trượt oan

Nhiều phụ huynh, học sinh băn khoăn việc sắp xếp thứ tự nguyện vọng có thể làm mất cơ hội vào ĐH, nhất là khi đặt ngành mong muốn ở vị trí thấp. Năm 2025 có gần 850.000 thí sinh xét tuyển ĐH với tổng số hơn 7,6 triệu nguyện vọng, trong đó gần 40% thí sinh đăng kí 5 nguyện vọng, hơn 30% đăng kí 10 nguyện vọng. Rất ít thí sinh đăng kí trên 20 nguyện vọng, vì vậy việc giới hạn 15 nguyện vọng được các chuyên gia tuyển sinh đánh giá là phù hợp.

Soi kĩ hướng dẫn tuyển sinh

Tuy nhiên, thực tế vẫn có những trường hợp đạt 28-29/30 điểm nhưng trượt nguyện vọng đầu, trong khi có em chỉ 15/30 điểm lại trúng tuyển. Bên cạnh đó, khoảng 20% thí sinh trúng tuyển nhưng không nhập học. Nguyên nhân chủ yếu được xác định là do thí sinh sắp xếp sai thứ tự nguyện vọng ưu tiên.

Thí sinh tìm hiểu thông tin tuyển sinh của Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội.

Theo PGS.TS Vũ Duy Hải, Trưởng ban Tuyển sinh-Hướng nghiệp, ĐH Bách khoa Hà Nội, dù đặt nguyện vọng ở vị trí số 1 hay 15, nếu đủ điều kiện trúng tuyển, thí sinh đều được xét như nhau, không có sự ưu tiên theo thứ tự.

TS. Nguyễn Mạnh Hùng (Vụ Giáo dục ĐH, Bộ GD&ĐT) cho rằng, thứ tự nguyện vọng chỉ có ý nghĩa đối với thí sinh. Khi đủ điểm trúng tuyển ở một nguyện vọng, hệ thống của Bộ sẽ dừng xét các nguyện vọng phía sau. Điều này đồng nghĩa thí sinh cần sắp xếp nguyện vọng theo mức độ yêu thích, bởi khi đã trúng tuyển, các lựa chọn phía sau sẽ không còn được xét.

TS. Nguyễn Mạnh Hùng lưu ý, học sinh cần ghi nhớ các mốc thời gian quan trọng như lịch thi tốt nghiệp THPT diễn ra sớm hơn năm trước nửa tháng, thời gian đăng kí dự thi, đăng kí xét tốt nghiệp, nộp đơn phúc khảo được rút ngắn, cũng như thời gian đăng kí xét tuyển, nộp lệ phí và xác nhận nhập học trên hệ thống. Nếu bỏ lỡ các mốc thời gian này, thí sinh có thể đánh mất cơ hội xét tuyển ĐH.

Ông Hùng lưu ý các cơ sở đào tạo không phân biệt nguyện vọng xếp trước hay sau trong quá trình xét tuyển. Tuy nhiên, một số trường, ngành đặc thù có quy định riêng, như khối trường quân đội chỉ xét tuyển nguyện vọng 1 hoặc các ngành đào tạo giáo viên yêu cầu thí sinh sắp xếp nguyện vọng theo thứ tự từ 1-5.

TS. Võ Thanh Hải, Phó Giám đốc ĐH Duy Tân cho hay, với nguyên tắc xét tuyển hiện nay, thí sinh cần đăng kí ngành, trường mình mong muốn nhất ở ưu tiên số 1, sau đó đến các lựa chọn tiếp theo theo thứ tự ưu tiên giảm dần. Việc đăng kí môn thi cũng rất quan trọng, có liên quan trực tiếp đến xét tuyển ĐH. Tổ hợp môn xét tuyển thường gồm 3 môn, trong đó Toán hoặc Ngữ văn là bắt buộc, môn còn lại là các môn thí sinh lựa chọn trong quá trình học THPT. Nếu đăng kí môn thi không thuộc tổ hợp xét tuyển của ngành mong muốn, thí sinh sẽ không thể đăng kí vào ngành đó.

Với cách thức xét tuyển hiện nay, thí sinh không cần chọn phương thức xét tuyển, hệ thống sẽ tự động xác định phương thức tối ưu nhất dựa trên dữ liệu đã cung cấp. Tuy nhiên, thí sinh vẫn cần nắm rõ các phương thức mà trường mình mong muốn sử dụng để có kế hoạch chuẩn bị phù hợp.

Thiếu cột điểm có được xét tuyển học bạ?

Một điểm mới của quy chế tuyển sinh năm nay liên quan đến phương thức xét tuyển dựa trên kết quả học tập THPT (điểm học bạ). Theo đó, phương thức này bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn với trọng số tối thiểu 1/3 trong tổng điểm xét tuyển. Đồng thời, tổ hợp xét tuyển phải sử dụng điểm trung bình chung cả năm của các lớp 10, 11, 12 của tối thiểu 3 môn theo thang điểm 30.

Như vậy, khác với trước đây, thí sinh phải có đầy đủ kết quả học tập của cả 3 năm THPT đối với mỗi môn học trong tổ hợp xét tuyển thay vì chỉ một số học kì.

Nhưng thực tế, không ít học sinh không có đầy đủ cột điểm của cả 3 năm THPT ở một số môn, do thay đổi lựa chọn môn học trong quá trình học. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cho phép điều này. Sau lớp 10, nhiều học sinh xin đổi môn vì không phù hợp năng lực, dẫn đến thiếu dữ liệu điểm của môn cũ và môn mới.

Trước lo lắng của phụ huynh và học sinh về việc thiếu cột điểm khi xét tuyển học bạ, theo tìm hiểu của phóng viên, Trường ĐH Bách khoa TPHCM đã có giải pháp linh hoạt. Phương thức xét tuyển tổng hợp của trường gồm điểm học lực, điểm cộng và điểm ưu tiên. Trong đó, 10% trọng số điểm học lực được tính từ kết quả học tập THPT quy đổi, dựa trên điểm trung bình lớp 10, 11, 12 của các môn trong tổ hợp xét tuyển (môn toán nhân hệ số 2).

Thí sinh cần có kết quả học tập của 6 học kì theo tổ hợp môn. Trường hợp không đủ điểm 6 học kì ở một môn do thay đổi môn học, nhà trường cho phép sử dụng kết quả của môn khác gần lĩnh vực để thay thế theo quyết định của hội đồng tuyển sinh.

Liên quan đến các khối ngành đặc thù, TS. Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, từ năm 2026, Bộ GD&ĐT phối hợp Bộ Tư pháp quy định ngưỡng điểm đảm bảo chất lượng đầu vào đối với ngành luật.

Các ngành luật đã bắt buộc áp dụng chuẩn chương trình khối pháp luật từ năm 2025 và được xem là ngành cần kiểm soát chất lượng đầu vào nhằm đảm bảo chuẩn đầu ra. Như vậy, từ năm 2026 sẽ có 3 nhóm ngành được quy định điểm sàn gồm sư phạm, sức khỏe (có cấp chứng chỉ hành nghề) và luật.

TS. Hùng lưu ý thí sinh có nguyện vọng vào ngành sư phạm cần xếp các ngành đào tạo giáo viên trong 5 nguyện vọng đầu tiên. Quy định này tương tự với khối trường quân đội, công an khi chỉ xét tuyển nguyện vọng 1.

Năm nay, các cơ sở ĐH chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển, trong khi thí sinh được đăng kí tối đa 15 nguyện vọng. Quy định này góp phần giảm sự phức tạp trong xét tuyển, song đòi hỏi thí sinh phải tìm hiểu kĩ và cân nhắc cẩn trọng khi sắp xếp nguyện vọng, đặc biệt là các nguyện vọng ưu tiên.

TS. Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ, thí sinh tự do dự thi tốt nghiệp THPT lấy kết quả xét tuyển ĐH cần tải phiếu đăng kí dự thi, điền đầy đủ thông tin và nộp hồ sơ dự thi tại các điểm theo quy định của Sở GD&ĐT địa phương