Giá khí đốt tại châu Âu đang tăng mạnh sau khi xung đột ở Trung Đông bùng phát, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và một cuộc cạnh tranh gay gắt trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Theo dữ liệu thị trường, giá khí đốt hợp đồng tương lai chuẩn châu Âu trên sàn Title Transfer Facility đã tăng khoảng 60% chỉ trong một tuần, từ khoảng 30 euro lên hơn 50 euro mỗi MWh. Mức giá này vẫn thấp hơn nhiều so với đỉnh khủng hoảng năng lượng năm 2022 – khi giá từng vọt lên gần 340 euro mỗi MWh – nhưng các chuyên gia cảnh báo xu hướng tăng có thể tiếp diễn nếu căng thẳng kéo dài.
Ông Laurent David, Tổng thư ký International Group of Liquefied Natural Gas Importers, cho biết thị trường khí đốt nhạy cảm hơn so với thị trường dầu mỏ do thanh khoản thấp và nguồn cung hạn chế. Điều này khiến giá dễ biến động mạnh khi xuất hiện các rủi ro địa chính trị.
Một trong những yếu tố gây lo ngại lớn là tình trạng gián đoạn tại Eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Tuyến đường này mỗi ngày vận chuyển khoảng 20% lượng LNG toàn cầu, tương đương khoảng 120 tỷ m³ mỗi năm. Tính đến ngày 7/3, không có chuyến hàng LNG nào được ghi nhận đi qua khu vực này.
Giá khí đốt tự nhiên châu Âu trong vòng 1 năm qua.
Tại Qatar, một trong những nhà cung cấp LNG lớn nhất thế giới, cơ sở hóa lỏng khí đốt lớn tại tổ hợp Ras Laffan đã phải ngừng hoạt động từ đầu tuần do ảnh hưởng của xung đột. Điều này làm gia tăng nguy cơ nguồn cung LNG toàn cầu bị thắt chặt.
Trong bối cảnh đó, châu Âu được cho là có rất ít dư địa để ứng phó. Các nhà máy LNG trên thế giới đang hoạt động gần như hết công suất, trong khi Na Uy – nhà cung cấp khí đốt đường ống lớn nhất của Liên minh châu Âu – cũng đang khai thác tối đa năng lực.
Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ xảy ra một “cuộc chiến giành khí đốt” giữa châu Âu và châu Á trên thị trường giao ngay, nơi các lô hàng LNG được bán cho bên trả giá cao nhất. Dữ liệu từ Kpler cho thấy từ ngày 4/3, ít nhất bốn tàu chở LNG đã thay đổi lộ trình. Ban đầu các tàu này dự kiến cập cảng tại Pháp, Bỉ hoặc Tây Ban Nha, nhưng sau đó đã chuyển hướng sang châu Á.
Theo ông Ole Hvalbye, nhà phân tích tại SEB Research, thị trường LNG toàn cầu có thể thiếu hụt khoảng 7 triệu tấn (tương đương 9,7 tỷ m³). Trong đó, châu Âu có nguy cơ mất tới 5,5 triệu tấn do áp lực cạnh tranh từ các khách hàng châu Á.
Nếu kịch bản này xảy ra, giá khí đốt tại châu Âu có thể vượt 60 euro mỗi MWh và thậm chí tiến gần 100 euro mỗi MWh, đặc biệt nếu việc gián đoạn tại Qatar kéo dài.
Tình hình càng trở nên phức tạp khi Nga – một nguồn cung LNG quan trọng của châu Âu – đang cân nhắc chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường châu Á. Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết các công ty năng lượng Nga đang xem xét tăng cường bán LNG cho Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan và Philippines.
Trong khi đó, Liên minh châu Âu khẳng định tình hình nguồn cung vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, sau mùa đông lạnh giá, mức dự trữ khí đốt của khu vực hiện chỉ còn khoảng 29%, thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ hai năm trước.
Theo Giáo sư Thierry Bros từ Sciences Po, châu Âu khó có thể lặp lại các gói hỗ trợ khổng lồ như trong khủng hoảng năm 2022, khi khu vực đã chi gần 4.000 tỷ euro để trợ giá năng lượng.
“Nếu giá khí đốt vượt 100 euro mỗi MWh, một số nhà máy có thể buộc phải đóng cửa hoặc chuyển hoạt động sang Mỹ”, ông cảnh báo.
Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, thị trường năng lượng châu Âu đang đứng trước nguy cơ bước vào một giai đoạn biến động mới với nhiều rủi ro khó lường.