Ảnh minh họa
Nga và Iran đang bước vào một cuộc cạnh tranh gay gắt về giá dầu tại thị trường Trung Quốc, trong bối cảnh Ấn Độ được dự báo sẽ cắt giảm mạnh lượng nhập khẩu trong thời gian tới.
Theo kịch bản do Rystad Energy xây dựng, nhập khẩu dầu của Ấn Độ từ Nga có thể giảm tới 40% so với mức của tháng 1, xuống còn khoảng 600.000 thùng/ngày. Khi một phần đáng kể dòng dầu này được chuyển hướng sang châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, áp lực cạnh tranh trực tiếp với nguồn cung từ Iran gia tăng đáng kể.
Trên thị trường, dầu thô Urals của Nga hiện được chào bán thấp hơn khoảng 12 USD/thùng so với giá chuẩn Brent của ICE, nới rộng so với mức chiết khấu 10 USD của tháng trước. Trong khi đó, dầu nhẹ của Iran cũng được giao dịch với mức giảm giá lên tới 11 USD/thùng so với chuẩn quốc tế, cao hơn đáng kể so với mức chênh 8–9 USD hồi tháng 12.
Các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc (thường được gọi là nhóm “ấm trà”) từ lâu đóng vai trò tiêu thụ các lô dầu bị hạn chế do lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, nhóm này chỉ chiếm khoảng 1/4 tổng công suất lọc dầu của cả nước và chịu ràng buộc bởi hạn ngạch nhập khẩu do chính phủ phân bổ. Điều này khiến khả năng hấp thụ thêm nguồn cung giá rẻ từ Nga và Iran trở nên hạn chế.
Theo các nhà phân tích tại Energy Aspects, lượng dầu chịu trừng phạt đang tích tụ cả trong kho chứa trên đất liền lẫn ngoài khơi Trung Quốc. Khi công suất lọc dầu tư nhân tiệm cận mức tối đa, dư cung bắt đầu dồn ứ trên các tuyến vận tải biển châu Á.
Dữ liệu theo dõi tàu biển cho thấy, trong 18 ngày đầu tháng Hai, lượng dầu Nga cập cảng Trung Quốc đạt trung bình 2,09 triệu thùng/ngày, tăng khoảng 20% so với tháng trước và cao hơn gần 50% so với tháng 12.
Ngược lại, theo Kpler, xuất khẩu dầu của Iran sang Trung Quốc từ đầu năm đến nay đạt khoảng 1,2 triệu thùng/ngày, giảm khoảng 12% so với cùng kỳ năm ngoái. Lượng dầu Iran lưu trữ trên biển ước tính lên tới gần 48 triệu thùng, tăng mạnh so với mức 33 triệu thùng hồi đầu tháng Hai, tập trung chủ yếu tại khu vực Biển Hoàng Hải và eo biển Singapore. Trong khi đó, khoảng 9,5 triệu thùng dầu Nga đang neo đậu tại vùng biển châu Á.
Diễn biến này cho thấy Nga đang dần mở rộng thị phần tại Trung Quốc, trong khi Iran đối mặt với sức ép cạnh tranh ngày càng lớn. Ngoài yếu tố giá, rủi ro địa chính trị cũng ảnh hưởng đến quyết định mua hàng. Đại diện Rystad Energy nhận định dầu Nga hiện mang mức độ rủi ro tương đối thấp hơn đối với người mua Trung Quốc.
Trong bối cảnh Trung Quốc không thể hấp thụ toàn bộ lượng dầu bị dịch chuyển khỏi các thị trường khác, cuộc cạnh tranh giữa Nga và Iran nhiều khả năng sẽ tiếp tục xoay quanh yếu tố giá và điều kiện thanh toán. Điều này có thể duy trì mặt bằng chiết khấu cao trong ngắn hạn, đồng thời làm gia tăng biến động trên thị trường dầu mỏ châu Á.