Rác thải điện tử hiện nay đang trở thành loại rác thải rắn có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trên phạm vi toàn cầu. Danh mục này bao gồm các thiết bị phổ biến như điện thoại thông minh, máy tính bảng, pin và các loại bo mạch điện tử cũ.
Theo thống kê mỗi năm, thế giới thải ra khoảng 50 triệu tấn rác thải điện tử nhưng chỉ có khoảng 20% được tái chế.
Tại Hoa Kỳ, tình trạng gia tăng rác thải điện tử đang gây ra những áp lực lớn về mặt môi trường. Khi các thiết bị này bị vứt bỏ tại các bãi rác hoặc lưu trữ không đúng cách trong gia đình, chúng tiềm ẩn nhiều nguy cơ độc hại. Các chất độc từ linh kiện có thể rò rỉ ra môi trường tự nhiên. Pin cũ trong thiết bị cũng đối mặt với nguy cơ cháy nổ cao.
Bên cạnh những hiểm họa về an toàn, việc không tái chế rác thải điện tử còn gây ra sự lãng phí nghiêm trọng về nguồn tài nguyên quý giá.
Ít ai biết, các bãi rác điện tử này chính là "mỏ vàng" bị lãng quên giữa lòng đô thị.
Vì vậy, đội ngũ nghiên cứu tại Đại học Houston đã đề xuất một mô hình kinh tế mới nhằm giải quyết vấn đề này. Mô hình tập trung vào khái niệm "khai thác mỏ đô thị" để thu hồi các khoáng chất quan trọng.
Theo các chuyên gia, tái chế rác điện tử giúp thu hồi tài nguyên hiệu quả hơn khai thác mỏ, ví dụ 1 tấn điện thoại cũ chứa lượng vàng gấp 10-17 lần 1 tấn quặng thông thường. Ngoài ra, các loại rác thải này còn chứa nhiều khoáng chất thiết yếu khác như: Bạc, đồng, lithium, coban, kim loại hiếm và đất hiếm,....
Đây là những nguyên liệu thiết yếu cho quá trình sản xuất pin xe điện và các thiết bị điện tử tiên tiến. Chúng cũng đóng vai trò then chốt trong các hệ thống quân sự và công nghệ năng lượng tái tạo hiện đại.
Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất đối với ngành tái chế rác thải điện tử trong nhiều năm qua là việc, quy trình tái chế bị chia cắt bởi nhiều bên tham gia độc lập, bao gồm: Đơn vị sản xuất thiết bị, đơn vị thu gom, nhà chế biến và các công ty thu hồi vật liệu. Mỗi mắt xích trong mạng lưới đều có cấu trúc chi phí và động lực kinh tế khác nhau. Sự thiếu đồng bộ giữa các bên khiến việc tái chế quy mô lớn khó đạt được lợi nhuận ổn định.
Những con chip bị bỏ đi chứa nhiều loại khoáng chất có thể tái sử dụng.
Để giải quyết nút thắt này, các chuyên gia đã xây dựng một khuôn khổ chia sẻ chi phí hợp tác.
Cụ thể, nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích chi tiết cách thức các công ty trong ngành điện tử và các đơn vị chuyên thu góm, xử lý rác thải điện tử làm việc với nhau. Sau đó xây dựng cấu trúc chia sẻ chi phí buộc các nhà sản xuất thiết bị phải cùng gánh vác gánh nặng tài chính với các bên tái chế. Các bên tham gia có thể phân chia lợi nhuận từ việc bán kim loại quý một cách công bằng và minh bạch hơn. Nhờ đó, hoạt động tái chế có thể duy trì nguồn tài chính ổn định để vận hành trong thời gian dài.
Nghiên cứu sinh Chuyue Wang cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của một hệ thống quản lý tập trung. Hệ thống này giúp ngăn chặn tình trạng các vật liệu chiến lược bị bán ra nước ngoài hoặc thất thoát khỏi chuỗi cung ứng quốc gia.
Khi các đơn vị phối hợp nhịp nhàng, nguồn cung nguyên liệu cho sản xuất xe điện nội địa sẽ trở nên ổn định hơn. Việc tái chế trên quy mô lớn mang lại lợi ích kép cho cả môi trường và kinh tế. Quy trình này giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào các nguồn khoáng sản nhập khẩu và củng cố an ninh quốc gia.