Giáo viên lớp 1 ra bài tập Tiếng Việt về mứt dừa ngày Tết, phụ huynh hoang mang khi nhìn đáp án
Đáp án gây khó hiểu, tranh cãi.
Những bài tập toán, hay bài tập tiếng Việt đều giúp học sinh củng cố và mở rộng thêm kiến thức. Tuy nhiên, không phải bài tập nào trẻ cũng dễ dàng chinh phục. Thậm chí, có những bài tập khiến cả phụ huynh cũng hoang mang, khó hiểu vì đáp án giáo viên đưa ra. Điển hình như bài tập tiếng Việt về mứt dừa ngày Tết đã từng gây tranh cãi.
Đề bài như sau: "Ngày gần Tết, mẹ làm mứt dừa và ô mai để bán. Mứt dừa mẹ làm có đủ vị: Cà phê, dâu, ca cao. Còn ô mai thì có: Sấu chua giòn, mận xào cay và ô mai mơ vị thơm ngon. Hà thử món nào món ấy đều rất ngon".
Sau phần đọc hiểu, học sinh phải khoanh vào chữ cái trước đáp án đúng hoặc làm theo yêu cầu. Câu hỏi thứ ba được nêu là: “Mứt dừa mẹ làm không có vị gì?” với ba phương án A – Ca cao; B – Cà phê; C – Dừa.
Ảnh minh hoạ
Được biết, bà mẹ này hướng dẫn con chọn đáp án C. Tuy nhiên, đứa trẻ chọn đáp án B. Người mẹ cũng không khỏi thắc mắc: “Mứt dừa chả lẽ không có vị dừa?” Bài tập tiếng Việt gây khó hiểu đã nhanh chóng thu hút nhiều ý kiến trái chiều, trở thành chủ đề tranh luận sôi nổi trên mạng xã hội.
Hai luồng ý kiến chính xuất hiện. Một bên cho rằng mứt dừa dù có thể được chế biến với các mùi vị bổ sung nhưng bản chất vẫn là “dừa”. Với lập luận này, “vị dừa” là điều ai cũng hiểu, nên đưa “vị dừa” vào lựa chọn đáp án là hoàn toàn hợp lý.
Nêu ví dụ tương tự như “bánh tráng vị dừa” hay “bánh tráng vị phô mai”: họ cho rằng những tên gọi như vậy đều vốn bao hàm yếu tố nguyên bản, và trẻ con thường nghĩ đơn giản theo kiểu “mứt dừa thì dĩ nhiên có vị dừa”.
Phía còn lại phản biện rằng đề bài đã nêu: “Mứt dừa mẹ làm có đủ vị: Cà phê, dâu, ca cao.” Với cách hiểu ngôn ngữ chặt chẽ của người lớn, danh sách “các vị” trong câu văn chính là các lựa chọn để trả lời câu hỏi “Mứt dừa mẹ làm không có vị gì?”. Nếu hiểu đúng theo cấu trúc ngữ liệu, đáp án hợp lý là “Dừa” (vì dừa không nằm trong danh sách các vị được liệt kê), còn những từ “cà phê, dâu, ca cao” chính là các vị được đề cập. Theo cách tiếp cận này, câu hỏi là bài tập rèn kỹ năng nhận biết thông tin có trong đoạn văn, không phải kiểm tra kiến thức ẩm thực hay logic đời thường.
Nhiều người ủng hộ phương án thứ hai cũng giải thích thêm về cách dùng từ “vị” trong ngữ cảnh bài tập. Họ phân biệt “vị” hiểu là hương vị được thêm vào (flavouring) chứ không phải bản chất nguyên liệu. Vì vậy, trong câu “Mứt dừa mẹ làm có đủ vị: Cà phê, dâu, ca cao”, “cà phê, dâu, ca cao” là các vị mứt được nhắc tới; còn “dừa” ở đây là tên loại mứt chứ không phải “vị” được liệt kê. Nhiều bình luận còn dùng các ví dụ đời thường để minh họa: “ai gọi ‘bánh tráng vị bánh tráng’ bao giờ đâu?”, nhằm nhấn mạnh rằng người lớn có khuynh hướng suy luận phức tạp hơn, còn với đề bài cấp một, đáp án phải dựa trên chính nội dung đã cho.
Trẻ em có lối suy nghĩ trực quan, đơn giản; với em học sinh chọn đáp án B, rất có thể bé hiểu theo cách tự nhiên: đoạn văn vừa liệt kê các vị “cà phê, dâu, ca cao”, nên bé chọn một trong số đó thay vì nghĩ sâu về khái niệm “mứt dừa có vị dừa hay không”. Một số phụ huynh cho rằng trẻ làm đúng tinh thần bài tập khi khoanh vào một trong các vị đã có trong đoạn. Ngược lại, người mẹ hướng dẫn con chọn đáp án “dừa” có lẽ đang áp đặt kinh nghiệm đời thực (mứt dừa tất có vị dừa) thay vì chỉ cho con đọc hiểu theo nguyên văn đề bài.
>>XEM VIDEO: Cậu học sinh thuyết minh về bài văn tả con đường "độc lạ" của mình với cô giáo.
Sự tranh luận này phản ánh hai cách tiếp cận khác nhau với một bài đọc hiểu nhỏ: một bên gắn kết ngôn ngữ với kinh nghiệm thực tế và ý nghĩa nguyên bản của từ; bên còn lại đặt nặng tính chính xác của bài tập ngữ liệu, yêu cầu trả lời dựa hoàn toàn trên những gì được viết trong đoạn văn. Với học sinh lớp 1, nhiều ý kiến cho rằng cần chủ yếu dạy kỹ năng đọc hiểu theo văn bản, bởi bài tập này vốn nhằm kiểm tra xem trẻ có nhận diện đúng các thông tin đã nêu hay không.
Dẫu đứng ở phía nào trong cuộc tranh luận, phần lớn bình luận đều mang tính xây dựng. Bài tập đọc hiểu nên được soạn thảo cẩn trọng để phù hợp trình độ học sinh. Và khi con làm bài tập, phụ huynh nên khuyến khích trẻ đọc kỹ đề trước khi đưa ra câu trả lời.
