Tại sao không có cây cầu nào bắc qua sông Amazon?

Trải dài qua nhiều quốc gia Nam Mỹ nhưng trên sông Amazon không xuất hiện bất kỳ con sông nào. Ảnh: Shutterstock.

Sông Amazon là con sông dài thứ hai thế giới, chỉ sau sông Nile, nhưng lại là sông có diện tích thoát nước lớn nhất và nhiều phụ lưu nhất thế giới. Sông Amazon cũng chứa lượng nước ngọt nhiều hơn bất kỳ con sông nào, là nơi sinh sống của cá heo sông lớn nhất thế giới và hệ động thực vật đa dạng.

Dù dòng Amazon trải dài từ dãy Andes tới Đại Tây Dương qua nhiều quốc gia Nam Mỹ, điều khiến con sông này đáng nhớ hơn cả là không có một cây cầu nào bắc qua.

Theo Live Science, so với một số con sông nổi tiếng khác trên thế giới, việc sông Amazon thiếu cầu bắc qua là một điều kỳ lạ. Chỉ riêng ở Cairo đã có khoảng 9 cây cầu bắc qua sông Nile; hơn 100 cây cầu đã được hoàn thành trong 30 năm qua bắc qua sông Dương Tử, con sông lớn nhất châu Á; trong khi sông Danube của châu Âu, chỉ dài bằng 1/3 sông Amazon, lại có tới 133 cây cầu bắc qua.

Theo Quỹ Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (WWF), vì sông Amazon chảy qua ba quốc gia (Peru, Colombia và Brazil) và hơn 30 triệu người sinh sống trong lưu vực sông, việc không có cây cầu nào bắc qua sông có vẻ khá khó tin.

Trở ngại từ thiên nhiên

Điều đầu tiên gây ấn tượng mạnh mẽ về sông Amazon chính là kích thước khổng lồ của nó. Với chiều dài xấp xỉ 6.920 km, nó vượt xa khoảng cách giữa Alaska và New Orleans. Mỗi giây, sông Amazon đổ vào Đại Tây Dương một lượng nước ngọt khổng lồ lên tới 44.000 gallon. Để dễ hình dung, điều này có nghĩa là chỉ trong 24 giờ, dòng sông đổ khoảng 3,8 tỷ gallon nước vào đại dương. Lượng nước ngọt khổng lồ này chiếm gần 20% tổng lượng nước sông đổ ra biển.

Với sự rộng lớn của nó, mọi người sẽ tự hỏi tại sao chưa ai xây cầu bắc qua sông Amazon? Trong mùa khô, chiều rộng của sông thu hẹp lại trung bình khoảng 3,2-9,6 km, nghe có vẻ rất dễ dàng. Tuy nhiên, khi mùa mưa đến (giữa tháng 12 đến giữa tháng 5), dòng sông trải qua một sự biến đổi đáng kể. Mực nước dâng cao gần 15 mét (tương đương với một tòa nhà 5 tầng), và chiều rộng mở rộng đến mức đáng kinh ngạc khoảng 38-48 km. Việc thiết kế một công trình như vậy trở thành thách thức không thể vượt qua.

Không chỉ vậy, trong mùa mưa, những đợt sóng thủy triều khổng lồ tràn vào từ Đại Tây Dương, làm đảo ngược dòng chảy của sông. Những con sóng khổng lồ này có thể di chuyển tới 800 km ngược dòng, đạt tốc độ 24 km/giờ và cao tới 4 mét.

Chúng mang theo nhiều mảnh vụn, bao gồm cây bị bật gốc, những hòn đảo thực vật nổi gọi là "matupás", và thậm chí cả những loài săn mồi như cá piranha và cá sấu caiman. Việc băng qua cầu trong khi bị cá sấu và cây đổ tấn công chắc chắn là một trải nghiệm nên tránh.

Trong mùa khô, chiều rộng trung bình của sông Amazon dao động từ 3,2 đến 9,6 km, nhưng đến mùa mưa, sông có thể rộng tới 48 km. Ảnh: ReNature.

Thách thức về cơ sở hạ tầng

Thêm vào sự phức tạp là rừng mưa nhiệt đới rậm rạp bao phủ khu vực Amazon, dẫn đến việc có rất ít đường sá đi qua khu vực này. Nếu không có đường sá thích hợp để vận chuyển vật liệu xây dựng, việc xây dựng cầu càng trở nên khó khăn hơn. Một số khu vực, như Macapá, thành phố với nửa triệu dân, thậm chí không có một con đường nào kết nối với những vùng còn lại của Brazil.

Theo Walter Kaufmann, chủ tịch mảng Kỹ thuật công trình (Kết cấu bê tông và Thiết kế cầu) tại Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ (ETH) Zurich, cho biết không có nhu cầu cấp thiết nào để xây cầu bắc qua sông Amazon.

Trên phần lớn chiều dài của mình, sông Amazon uốn lượn qua những khu vực có mật độ dân cư thưa thớt. Điều này có nghĩa là có rất ít đường sá hoặc thành phố cần kết nối bằng cầu. Việc thiếu các trung tâm dân cư lớn làm giảm nhu cầu xây cầu, vì có ít người và hàng hóa cần vận chuyển thường xuyên qua sông. Ngay cả khi đường sá được xây dựng, lượng mưa lớn trong mùa mưa có thể biến chúng thành những vùng đầm lầy lầy lội, khiến chúng không thể đi lại được.

Đối với các cộng đồng sinh sống ở thành phố và thị trấn dọc theo sông Amazon, phà và thuyền là phương tiện đáng tin cậy và đã được thiết lập phổ biến để vượt sông. Những phương pháp này thường thiết thực và tiết kiệm chi phí hơn so với việc xây dựng và bảo trì cầu, đặc biệt là khi lưu lượng giao thông thấp.

Nếu bạn muốn băng qua sông Amazon, phương tiện tốt nhất là thuyền, bè. Ảnh: Shutterstock.

Yếu tố kinh tế

Có lẽ yếu tố quan trọng nhất là thiếu nhu cầu kinh tế và chi phí (xây dựng và sửa chữa) đắt đỏ. Ông Kaufmann cho biết việc thiếu các hoạt động công nghiệp hoặc thương mại đáng kể dọc theo phần lớn dòng chảy của sông Amazon đồng nghĩa với việc không có nhiều lý do kinh tế để xây dựng cơ sở hạ tầng cầu đường đắt đỏ.

Chẳng hạn, cầu Rio Negro, một kỳ quan dài 3.5 km nối Manaus và Iranduba, có giá lên tới 570 triệu USD. Mức giá khổng lồ này, cùng với những thách thức tự nhiên của dòng sông, khiến việc đầu tư một khoản tiền lớn như vậy vào một cây cầu trở nên không khả thi khi mà việc đi lại bằng thuyền và phà đã đủ đáp ứng nhu cầu của mọi người.