Ảnh minh họa
Ngành sầu riêng Thái Lan bước vào niên vụ mới với kỳ vọng sản lượng tăng, song triển vọng xuất khẩu đang đối mặt hàng loạt thách thức về nhân lực, hạ tầng thu gom và logistics trong cao điểm thu hoạch.
Ông Wittayakorn Maneenetr, Tổng giám đốc Cục Thương mại Nội địa Thái Lan (DIT), cho biết sản lượng sầu riêng năm nay dự kiến đạt khoảng 1,78 triệu tấn, tăng 10% so với năm ngoái nếu thời tiết thuận lợi từ tháng 4. Trong đó, khu vực phía Đông đóng góp khoảng 1,06 triệu tấn, tương đương gần 60% tổng sản lượng cả nước. Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng được dự báo đạt khoảng 2 triệu tấn sầu riêng trong năm nay, làm gia tăng áp lực cạnh tranh nguồn cung trong khu vực.
Tuy nhiên, nguồn cung tăng không đồng nghĩa xuất khẩu thuận lợi. DIT cảnh báo tình trạng thiếu lao động nông trại và công nhân đóng gói đang là điểm nghẽn lớn, đặc biệt khi số lượng lao động lành nghề từ Campuchia sụt giảm. Dù lao động từ Myanmar đã tham gia nhiều hơn vào chuỗi sản xuất, lực lượng này vẫn cần thêm thời gian đào tạo để đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe của ngành sầu riêng xuất khẩu.
Bên cạnh yếu tố nhân lực, yêu cầu kiểm soát chất lượng từ thị trường Trung Quốc tiếp tục siết chặt. Các lô hàng bị kiểm tra nghiêm ngặt về dư lượng hóa chất như thuốc nhuộm Basic Yellow 2 và kim loại nặng cadmium. DIT cho biết đang phối hợp với phía Trung Quốc để truy tìm nguyên nhân ô nhiễm và tăng cường quy trình kiểm soát nhằm hạn chế rủi ro bị ách tắc tại cửa khẩu.
Áp lực còn đến từ tính mùa vụ. Nguồn cung sầu riêng khu vực phía Đông được dự báo đạt đỉnh từ tháng 3 đến tháng 6, trong khi sản lượng ở phía Nam và các vùng khác bắt đầu mạnh từ tháng 6 đến tháng 8. Sự trùng lặp nguồn cung vào tháng 6 có thể gây quá tải cho hệ thống thu mua trung gian, trong bối cảnh số lượng trung tâm thu gom được cho là không đủ đáp ứng nhu cầu giao thương giai đoạn giao mùa. Đồng thời, nguy cơ thiếu container trong cao điểm thu hoạch cũng được nhắc đến như một rào cản logistics đáng kể.
Về kênh xuất khẩu sang Trung Quốc – thị trường tiêu thụ chủ lực hiện có hai tuyến vận chuyển chính. Tuyến thứ nhất đi từ đông bắc Thái Lan qua Lào và Việt Nam, sau đó vào Trung Quốc qua Quảng Tây. Tuyến thứ hai đi từ phía bắc Thái Lan qua Lào hoặc Myanmar để tới tỉnh Vân Nam, gắn với hành lang vận tải R3A.
Bộ Thương mại Quốc tế Thái Lan cho rằng cần thúc đẩy mạnh hơn hoạt động xuất khẩu dọc tuyến R3A, từ Chiang Khong (tỉnh Chiang Rai) đến Côn Minh (Trung Quốc) qua cửa khẩu Boten của Lào. Tuyến này được đánh giá có lợi thế về khoảng cách và chi phí so với hướng đi qua Việt Nam, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường nội địa rộng lớn hơn của Trung Quốc, với Thành Đô nổi lên như một trung tâm phân phối tiềm năng cho nông sản Thái Lan.
Song song với Trung Quốc, Thái Lan đang tìm cách đa dạng hóa thị trường. Ấn Độ được xem là điểm đến giàu tiềm năng thông qua hoạt động quảng bá sầu riêng tới du khách Ấn Độ. Các thử nghiệm xuất khẩu sầu riêng ướp lạnh và đông lạnh sang Trung Đông cũng ghi nhận phản hồi tích cực, cho thấy nhu cầu tại khu vực này đang tăng.